Ciekawostki o Wilanowie

11
Po drugiej stronie Jeziora Wilanowskiego król posiadał swój zwierzyniec - gęsto zadrzewiony podmokły teren, na którym polował.
W obrębie folwarku zbudowano domy podstarościego i ogrodnika, holendernię (olendernia - pomieszczenie dla bydła pasącego się na polanach ogrodowych, stanowiące barwną plamę dekoracyjną, stosowane w architekturze epoki romantyzmu), wiatrak z domem młynarza i kuźnię.
12
Król Sobieski stworzył w pałacu bibliotekę i rodzaj akademii.
Dyskutował on tam ze swoim bibliotekarzem Adamem Adamandym Kochańskim, z astronomami, kartografami, i podróżnikami z zakonu jezuitów, którzy poszukiwali drogi lądowej do Chin.
13
Jeszcze za czasów króla Jana III Sobieskiego przeniesiono stary kościół parafialny z terenu dzisiejszego ogrodu na przedpole pałacu.
Wokół kościoła powstał cmentarz, wzniesiono drewnianą dzwonnicę i karczmę, w której zatrzymywali się goście i pielgrzymi.
14
Król stale powiększał swą posiadłość.
Kupował części pobliskich wsi: Wolicy, Służewa i Powsina, a także leśny teren zwany Bażantarnią, na terenie której w początkach XIX wieku założono park i wzniesiono rezydencję Natolin.
15
Po śmieci króla Jana III pałacem zajmowali się jego trzej synowie: Jakub, Aleksander i Konstanty.
Królowa Marysieńka wyjechała do Rzymu, zabierając ze sobą cenne przedmioty z pałacu w Wilanowie. Rozwój pałacu został zahamowany.
16
Dopiero zakup pałacu przez hetmanową wielką koronną Elżbietę Sieniawską w 1720 roku, rozpoczął kolejny etap jego rozbudowy.
Sieniawska zatrudniła wybitnych architektów (Giovanni Spazzio) i artystów. Odnowiono pomieszczenia korpusu głównego, galerie pałacowe, dobudowano skrzydła i wzbogacono reprezentacyjny charakter pałacu. Powstały wtedy także dekoracje rzeźbiarskie na elewacjach pałacowych, ze scenami mitologicznymi z Metamorfoz Owidiusza i figurami alegorycznymi inspirowanymi dziełem Cesare Ripy Iconologia. Na Jeziorze Wilanowskim powstał port rzeczny dla ułatwienia transportu.
17
Po śmierci Elżbiety Sieniawskiej pałac przeszedł w ręce jej córki Marii Zofii Denhoffowej Czartoryskiej.
Ulegając presji następcy Jana III Sobieskiego, Augusta II, który już wcześniej chciał kupić pałac ale spotkał się z odmową spadkobierców Jana III, Sieniawska wynajęła mu dożywotnio pałac i park, zakazują wprowadzanie trwałych zmian w budynku i obligując do konserwacji i upiększania go.
18
Za czasów Augusta II powstała wielka sala jadalna (sala Biała), wyposażenie pałacu wzbogaciło się o liczne malowidła, lustra i zbiory porcelany, cenne meble, a także dekorację Gabinetu Chińskiego wykonaną przez nadwornego artystę Martina Schnella.
Król August II miał wielkie plany wobec pałacu, ale przerwała je jego śmierć.
19
Kolejny etap rozwoju pałacu  nastąpił dzięki Izabelli Lubomirskiej, córce poprzednich właścicieli, Zofii i Augusta Czartoryskich.
Z jej inicjatywy powstał pawilon Łazienki, na nowo wyposażono apartamenty w skrzydłach pałacowych, wprowadzono zmiany w parku. Na terenie dawnego folwarku powstał romantyczny park angielsko-chiński według projektu wybitnego architekta Szymona Bogumiła Zuga. Rozbudowano Oranżerię i wytyczono nowe drogi dojazdowe do pałacu.
20
Następnym właścicielem Wilanowa był Stanisław Kostka Potocki (polityk, reformator edukacji, współtwórca Konstytucji 3 Maja, historyk sztuki, archeolog), który wraz z żoną Aleksandrą Lubomirską, córką Izabelli Lubomirskiej, okazali się bardzo dobrymi i oddanymi gospodarzami pałacu.
Odnowili pałac w 1800 roku, a w 1805 roku otworzyli go dla publiczności, tworząc jedno z pierwszych muzeów na ziemiach polskich, jedyne działające nieprzerwanie do dziś.