Zwierzęta
Ciekawostki o Pandzie wielkiej
Gatunek do niedawna zagrożony wyginięciem
Pandy to niesamowicie dziwni przedstawiciele niedźwiedziowatych. Pomimo bycia drapieżnikami, większość ich diety składa się z roślin. Co ciekawe, nie mają one żadnych anatomicznych przystosowań do takiej diety. Za trawienie roślin odpowiadają żyjące w ich układzie pokarmowym mikroorganizmy bez których pandy nie mogłyby się żywić chociażby swym ulubionym bambusem.
Panda wielka jest jedynym żywym przedstawicielem pand, i choć gatunek ten był zagrożony wyginięciem, dzięki wytężonym wysiłkom mającym na celu ochronę, jej populacja w ostatnich latach zwiększa się. Udaje się również rozmnażać pandy w niewoli, co nie jest rzeczą prostą i początkowo kończyło się zgonami wielu młodych.
1
Panda wielka jest drapieżnym ssakiem z rodziny niedźwiedziowatych. Jest jedynym żyjącym przedstawicielem pand, poza pandą wielką sklasyfikowano jeszcze cztery wymarłe gatunki.
2
Panda wielka zamieszkuje niewielki obszar w środkowych Chinach. Spotyka się je w prowincjach Syczuan, Shaanxi oraz Gansu. Obszar występowania tych ssaków znacząco się zmniejszył w związku z drastycznym wylesianiem, które miało miejsce w XX wieku.
3
Jej naturalnym środowiskiem są zalesione, górskie obszary o wysokości od 1600 do 2000 m n.p.m. Nie budują sobie schronień jak inne niedźwiedziowate a w sezonie zimowym schodzą na niższe wysokości, gdzie żyją wśród drzew lub zamieszkują jaskinie.
4
Zwierzęta te są pokryte bujnym futrem w kolorze czarnym i białym. Mają czarne uszy, oprawy oczu, pyski i łapy, reszta ciała ma kolor biały. Budowa ciała jest charakterystyczna dla niedźwiedzi. Nie udało się jednoznacznie stwierdzić dlaczego pandy mają tak kontrastowe ubarwienie, być może pozwala ono skutecznie kamuflować się w zaśnieżonym górskim środowisku.
5
Samice są nieznacznie mniejsze od samców (10 do 20%). Dorosłe osobniki mają od 120 do 190 cm długości z czego około 10 do 15% stanowi ogon. Waga dorosłego samca to około 160 kg a samicy około 125 kg choć zdarzają się samice ważące tylko 70 kg.
6
W porównaniu do innych niedźwiedziowatych, panda wielka ma długi ogon. Jedynym niedźwiedziowatym, którego ogon jest dłuższy niż u pandy wielkiej jest wargacz leniwy, którego ogon może osiągać 17 cm.
7
Choć jest przedstawicielem niedźwiedziowatych, które są drapieżne gatunek ten stał się specjalistą pokarmowym około 2.4 mln lat temu i odżywia się prawie wyłącznie pędami bambusa i innych roślin. Okazjonalnie pandy jedzą również małe ssaki oraz ryby. Młode pandy rodzą się niezdolne do trawienia bambusa i nabywają tej zdolności wraz z florą bakteryjną, którą przyswajają z mlekiem matki.
8
Pomimo w większości roślinnego menu, zarówno układ pokarmowy jak i uzębienie pandy nadal jest charakterystyczne dla drapieżników. Sprawność trawienia pokarmu roślinnego jest u pand bardzo niska co przekłada się na małe ilości dostarczanej energii oraz białek.
9
Aby się nasycić, dorosła panda musi zjeść od 9 do 14 kilogramów bambusowych pędów na dobę. Układ pokarmowy jest dość krótki i pożywienie przechodzi przez niego dość szybko dzięki czemu pandy są w stanie zjadać tak duże ilości jedzenia.
10
Ze względu na charakter diety, pandy nie są zwierzętami zbyt ruchliwymi. Oszczędzają energię gdy tylko jest to możliwe a migrują jedynie w przypadkach gdy czują się zagrożone lub na ich obecnym terytorium brakuje pożywienia.
11
Niektóre ogrody zoologiczne poza dietą roślinną zapewniają pandom specjalnie przygotowane smakołyki skomponowane ze składników pochodzenia zwierzęcego. W ich skład wchodzą ryby, mięso czy jaja.
12
Są samotnikami przywiązanymi do swojego terytorium. Zwłaszcza samice są wrażliwe na obecność innych samic w pobliżu. Łączą się w pary w sezonie rozrodczym a po jego zakończeniu samce opuszczają samice, które samotnie wychowują potomstwo.
13
Sezon rozrodczy rozpoczyna się w marcu i trwa do maja. Ruja u samic trwa od dwóch do trzech dni i zdarza się tylko raz do roku. Kopulacja może trwać od 30 sekund do 5 minut, lecz akty te mogą się powtarzać gdy samiec chce się upewnić, że na pewno zapłodnił samicę.
14
Ciąża u pandy wielkiej może trwać od 95 do 160 dni. Taka rozbieżność czasowa jest związana z faktem, że zapłodniona komórka jajowa może przez dłuższy czas przebywać w układzie rozrodczym zanim przytwierdzi się do ściany macicy.
15
Nowo narodzone pandy są różowe, ślepe i bezzębne. Ważą od 90 do 130 g i natychmiast zaczynają odżywiać się mlekiem matki. Karmienie taki może trwać nawet do pół godziny i odbywa się od sześciu do czternastu razy na dobę. Dopiero po tygodniu do dwóch od narodzin skóra młodych staje się szara.
16
Po miesiącu od narodzin małe pandy nabierają biało-czarnego koloru. Początkowo ich futro jest bardzo delikatne i miękkie a sztywności nabiera wraz z wiekiem.
17
Matka karmi swoje potomstwo mlekiem przez około roku. W tym czasie osiągają masę około 45 kg. Małe pandy dopiero pół roku po narodzeniu zaczynają jeść niewielkie ilości bambusa. Pozostają pod opieką matki do 18 - 24 miesięcy od narodzin.
18
Dojrzałość płciową osiągają w wieku od czterech do ośmiu lat. Pozostają aktywne płciowo do około dwudziestego roku życia.
19
Około połowy rodzących się pand to bliźnięta. Spośród narodzonych bliźniąt zwykle tylko jedno dożywa wieku dorosłego, gdyż matka wybiera zwykle mocniejsze młode które jest karmione, podczas gdy drugie umiera śmiercią głodową. Ze względu na niezdolność matki do magazynowania tłuszczu, jej ciało nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej liczby mleka by wyżywić wszystkie swoje dzieci. W trakcie jednej ciąży na świat może przyjść od jednego do trzech młodych.
20
Średnia długość życia pandy wielkiej na wolności to 10 do 15 lat. W niewoli dożywają lat 30 a rekordzista osiągnął wiek 34 lat.
21
W odróżnieniu od innych niedźwiedziowatych, panda wielka nie zapada w sen zimowy.
22
Ze względu na charakter diety pandy wypróżniają się nawet do 40 razy na dobę. Wydalany przez pandę pokarm nie jest dobrze strawiony, gdyż czas spędzony w układzie pokarmowym jest za krótki by mógł zostać poddany wszystkim niezbędnym procesom.
23
Genom pandy wielkiej został zsekwencjonowany w roku 2009.
24
Ze względu na swoje rozmiary, panda wielka nie ma naturalnych wrogów (poza człowiekiem). Na młode czyha jednak więcej zagrożeń, polują na nie irbisy śnieżne, kuny żółtogardłe, dzikie psy, niedźwiedzie himalajskie czy orły.
25
Panda wielka jest gatunkiem narażonym na wyginięcie. Jej status został podniesiony z zagrożonego w roku 2014 gdy ich populacja przekroczyła 1850 sztuk. Był to 17 procentowy wzrost liczebności od roku 2003 gdy populacja pandy w Chinach wynosiła 1600 osobników.