Ludzie

Ciekawostki o Hypatii z Aleksandrii

Znaleźliśmy 22 ciekawostki na temat Hypatii z Aleksandrii

Wybitna uczona, którą zamordował rozszalały tłum chrześcijan

Żyła na przełomie IV i V wieku. Uosabiała ideał antycznego naukowca. Matematyczka i doskonale wykształcona filozofka. Zajmowała się algebrą, geometrią i astronomią.

Przypisuje się jej wynalezienie pierwszych narzędzi do określania położenia gwiazd na niebie. Nazywana “ostatnią poganką”, ale na jej wykłady uczęszczali chrześcijanie i poganie, pochodzący nie tylko z Aleksandrii i Egiptu, ale z Syrii, Cylicji i Konstantynopola.  

Zginęła z rąk chrześcijan. Straciła życie w tak okrutny sposób, że nazwano ją pogańską męczennicą. 

Hypatia z Aleksandrii
1
Jednoznaczna data urodzenia Hypatii nie jest znana.

Prawdopodobnie przyszła na świat około 355 bądź 370 roku. Takie daty wymieniane są w jej biografiach sporządzonych przez starożytnych uczonych, opisujących jej dzieje  kilkadziesiąt lat po jej śmierci. Większość współczesnych badaczy przyjmuje, że datą urodzenia Hypatii jest rok 370.

2
Pochodziła z Aleksandrii, wielkiego portu Morza Śródziemnego.

Aleksandria była bogatym i wielonarodowym miastem, w którym oprócz Egipcjan wiele do powiedzenia mieli Grecy. Znajdowała się tu także największa kolonia żydowska poza ziemiami Izraela.

W starożytności i w średniowieczu Aleksandria stanowiła ośrodek życia kulturalnego. Znaczenie miastu nadawały jedne z największych ośrodków naukowych tamtych czasów: Muzejon - Świątynia Muz, w której w której zgromadzono skarby greckiej literatury, nad którymi pieczę sprawowali uczeni zabiegający o zachowanie ich dla przyszłych pokoleń oraz stanowiąca jego część Wielka Biblioteka Aleksandryjska. Biblioteka przyciągała największe osobistości świata ówczesnej nauki - w jej zbiorach mogło się znajdować około 700 tysięcy zwojów papirusu, co jak na owe czasy było liczbą imponującą.

W obrębie miasta znajdowała się także wyspa Faros, na której znajdowała się latarnia morska, zaliczana obecnie do grona siedmiu cudów świata

3
Była córką matematyka, astronoma i filozofa - Teona z Aleksandrii.

Teon był aktywnym uczonym. Wiadomo, że obserwował zaćmienie Słońca, które miało miejsce w Aleksandrii 16 czerwca 364 roku oraz zaćmienie Księżyca w dniu 25 listopada tego samego roku.

Był autorem komentarzy do Almagestu (zniekształcona przez Arabów nazwa dzieła Klaudiusza Ptolemeusza, stanowiącego największy zabytek wiedzy astronomiczne) i tablic astronomicznych Ptolemeusza, w których opisywał sposoby ich użycia i konstrukcji.

Jego największą pracą było opracowanie wersji “Elementów” (pochodzący z końca IV wieku p.n.e. traktat geometryczny i arytmetyczny napisany przez Euklidesa), która do końca XIX wieku była jedynym znanym greckim tekstem tej księgi. Wiadomo też, że Teon sporządził spis konsulów rzymskich, który doprowadził do roku 372.

Teon był ostatnim dyrektorem Biblioteki Aleksandryjskiej, która zamknięta została w 391 roku na rozkaz cesarza Teodozjusza.

4
Wykształcenie zdobywała pod okiem ojca.

Zapewne ojciec wpoił jej zainteresowanie nauką - kształciła się pod jego kierunkiem.  Oprócz filozofii była specjalistką w dziedzinach matematyki i astronomii.

Razem z ojcem pracowała nad wydaniem “Elementów” Euklidesa oraz komentarzy do dzieł Ptolemeusza - najprawdopodobniej ich ostateczny kształt, jaki dotarł do naszych czasów, jest jej dziełem. Pracowała nad komentarzami i wydaniem traktatów “Arytmetyka”  Diofantosa i “Stożkowe” Apoloniuisza z Pergii. Teon uważał, że córka przewyższała go w matematycznej wiedzy i wizji. Podobno była zafascynowana krzywymi stożkowymi (elipsą, hiperbolą i parabolą). 

5
Prawdopodobnie nigdy nie opuściła rodzinnego miasta.

Niektórzy badacze zakładają, że Hypatia kształciła się w Atenach, ale najbardziej prawdopodobne jest, że zdobywając wiedzę  i pracując z ojcem, nigdy nie opuściła Aleksandrii. Wkrótce osiągnęła poziom, który pozwolił jej stać się postacią wyróżniającą na tle współczesnych sobie uczonych.

6
Przypisuje się jej wynalezienie astrolabium i areometru.

Astrolabium to przyrząd, który służył do wyznaczania położenia ciał niebieskich ponad horyzontem. Był stosowany w astronomii i nawigacji aż do początków XVIII wieku,  zanim wymyślono sekstant. Astrolabium używał w swojej pracy m.in. Mikołaj Kopernik.

Areometr jest przyrządem służącym do określania względnej gęstości cieczy bez potrzeby wykonywania skomplikowanych pomiarów i obliczeń matematycznych.

7
Kierowała słynną Szkołą Platońską w Aleksandrii, a na jej wykłady garnęli się liczni uczniowie.

Od około 400 roku stanęła na czele Szkoły Platońskiej w Aleksandrii. Przekazywała wiedzę z zakresu matematyki, filozofii i astronomii. Utworzyła wokół siebie krąg oddanych uczniów, którzy stanowili wspólnotę dążącą do wiedzy i poznania natury rzeczywistości, w oparciu o filozofię pitagorejsko-platońską.

Wymagała od siebie i uczniów wysiłku umysłu, woli i wyrzeczeń, ale jednocześnie była osobą tolerancyjną o otwartym spojrzeniu na problemy filozoficzne.

8
Kształciła kolejnych członków elity Aleksandrii, a jej uczniowie zajmowali wysokie stanowiska.

Hypatia wywodziła się z arystokracji, obracała się w sferach elit rządzących i kulturalnych. Jej uczniami były osoby dobrze urodzone i wpływowe, ale do szkoły mogli uczęszczać zarówno chrześcijanie, poganie, jak i wyznawcy innych religii.

Hypatia nie czyniła różnicy pomiędzy pogańskimi i chrześcijańskimi uczniami. Po ukończeniu szkoły, jej uczniowie zajmowali wysokie pozycje w społeczeństwie aleksandryjskim. Jednym z najbardziej sławnych uczniów Hypatii był Synesius Cyrene, który w 410 roku został biskupem Ptolemais w Libii. W ten sposób, niewątpliwie – mniej lub bardziej bezpośrednio – odciskała piętno na życiu Aleksandrii.

9
Przed jej domem zbierały się tłumy entuzjastów.

Matematykę i astronomię wykładała również publicznie w swoim domu i w miejskich salach wykładowych. Jej elokwencja, skromność i uroda połączone z nadzwyczajnymi przymiotami intelektualnymi, ściągały na jej wykłady wielu słuchaczy nie tylko z Aleksandrii, ale także z Cyrenajki, Syrii lub Konstantynopola. Obecni byli także podopieczni z Egiptu.

Często podczas jazdy powozem przez miasto zatrzymywała się w instytucjach publicznych i rozmawiała z urzędnikami i dostojnikami, w tym z prefektem cesarskim Orestesem.

10
Uchodziła za autorytet moralny.

Ceniona była za wiedzę, logikę, talent dydaktyczny i inne zalety intelektualne, a także cechy charakteru jak: skromność, dystynkcję w obejściu, prostotę ubioru, wstrzemięźliwość seksualną oraz miłość do Aleksandrii, w której sprawy się angażowała.

Niektórzy uważali, że ceniona była przez całe miasto. W księdze Suda (leksykon bizantyjski z X w. obejmujący ok. 30 tysięcy haseł) znajduje się zapis:  “W słowach wymowna i logiczna, w czynach swych rozważna i szlachetna… Miasto przywitało Ją godnie i oddało Jej należyty szacunek”.

Korzystano z jej wiedzy i doświadczenia, często konsultowano z nią istotne decyzje dotyczące funkcjonowania miasta. Jeden z jej przyjaciół napisał: “umiała mądrze występować także i wobec przedstawicieli władzy i nie potrzebowała się wstydzić, kiedy się pojawiła wśród mężów; wszyscy nie tylko szanowali ją dla nieprzeciętnej roztropności, ale nawet czuli się onieśmieleni”.

11
Nie związała się nigdy z żadnym mężczyzną i do końca życia pozostała dziewicą.

Słynęła z niezwykłej piękności, ale całe życie poświęciła nauce. Do spraw damsko-męskich podchodziła w sposób bezkompromisowy, co wyrażała niekiedy w kontrowersyjny sposób.

Pierre Chuvin (francuski hellenista i historyk) przytacza następującą anegdotę:  “Jednemu ze słuchaczy, który się w niej zakochał, miała pokazać swoją podpaskę higieniczną i powiedzieć: „To w tym się zakochałeś, młodzieńcze, a to nic pięknego!”. Jej zachowanie wskazywało, że była dumna ze swego dziewictwa co najmniej tak, jak chrześcijańska zakonnica.

12
Nie angażowała się w religijne i polityczne spory.

Żyła w czasach upowszechniania się wiary chrześcijańskiej, sama jednak pozostała poganką (niepraktykującą). Respektowała prawodawstwo antypogańskie, nie uczęszczała do świątyń, nie uczestniczyła w protestach przeciwko burzeniu świątyń pogańskich lub zamienianiu ich na chrześcijańskie kościoły. Utrzymywała kontakty z urzędnikami cesarskimi i miejskimi, z których większość była chrześcijanami. 

13
Neutralność religijna i polityczna zapewniała jej przez długi czas szacunek zarówno cesarskiego namiestnika Egiptu – Orestesa, jak i biskupa Aleksandrii Teofila.

Sytuacja zmieniła się w 412 roku, gdy tron biskupi objął bratanek Teofila - Cyryl z Aleksandrii. Zaczęły się jego ortodoksyjne rządy, pełne religijnych demonstracji, konfliktów doktrynalnych i wtrącania się do spraw publicznych. 

14
Biskup Cyryl żywił do Hypatii głęboką, patologiczną nienawiść.

Zazdrościł matematyczce mądrości i bogatej wiedzy astronomicznej, ale przede wszystkim popularności wśród mieszkańców Aleksandrii. Chciał być liderem społeczności aleksandryjskiej, a tymczasem to miejsce w kręgach elity zajmowała już Hypatia.

Pobudzało to jego ambicje, prowadziło do frustracji i patologicznej zawiści. Zwolennicy Cyryla oraz on sam, rozpoczęli kampanię oszczerstw przeciwko uczonej. Rozpuszczano plotki o jej tajemnych mocach (czarach) i satanicznym oddziaływaniu na cesarskiego namiestnika Orestesa i na całe miasto. 

15
Hypatia została zamordowana w bestialski sposób.

W marcu 415 roku tłum chrześcijan, pod przywództwem kościelnego lektora Piotra, którego Sokrates określił jako fanatyka, porwał Hypatię wracającą powozem do domu. Następnie zawleczono ją pod kościół Caesareum i odarto z ubrania. Jej ciało zostało ranione i odarte ze skóry żywcem przy pomocy ostrakonów, skorup i dachówek. Po brutalnym mordzie znieważono zwłoki kobiety dzieląc je na kawałki i paląc je w miejscu nazywanym Kinaron

16
Morderstwo Hypatii odbiło się głośnym echem w starożytnym świecie, ale dzięki potędze oraz zapobiegliwości Cyryla, nikogo nie ukarano.

Śledztwo w sprawie śmierci matematyczki oparło się nawet o dwór cesarski.

17
Z powodu okoliczności swojej śmierci Hypatia nazywana jest „męczennicą nauki”.
18
Cyryl Aleksandryjski został świętym Kościoła Katolickiego jako Cyryl z Aleksandrii i wybitny teolog walczący o czystość chrześcijaństwa.
19
Wzrost zainteresowania Hypatią nastąpił w epoce oświecenia.

Irlandzki filozof i wolnomyśliciel z nurtu racjonalistycznego, obrońca ofiar prześladowań religijnych John Toland, w swym traktacie Hypatia zinterpretował jej śmierć w duchu antykatolickim. Hypatia odrodziła się jako ikona walki rozumu i religii, wiedzy i ciemnoty. 

20
Hypatia jest uważana za pierwszą kobietę w dziejach, która znacząco przyczyniła się do rozwoju matematyki, astronomii i filozofii.
21
Na cześć Hypatii nazwano planetę, planetoidę, krater i grupę rowów (Rimae Hypatia) na Księżycu.

W 2015 roku jej imię wykroczyło poza granice Układu Słonecznego. Odkryta w 2002 roku egzoplaneta orbitująca wokół gwiazdy Edasich (Jota Draconis) została nazwana imieniem uczonej. Nazwę planety zaproponowało koło studenckie „Hypatia” z Uniwersytetu Madryckiego.

Dowiedz się więcej ...
22
Grupa uczonych w XX wieku orzekła, że Hypatia jest najinteligentniejszym człowiekiem w historii całej ludzkości.
Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

23 ciekawostki o Baruchu Spinozie
23 ciekawostki o Baruchu Spinozie
Czołowy przedstawiciel XVII-wiecznego racjonalizmu
Baruch Spinoza był siedemnastowiecznym filozofem pochodzenia portugalsko-żydowskiego. Urodził się w Amsterdamie, wychowywał się w tradycji judaistyczn ...
18 ciekawostek o Karolu Darwinie
18 ciekawostek o Karolu Darwinie
Jedna z najbardziej wpływowych postaci w historii ludzkości
Karol Darwin był jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii ludzkości. Współtwórca teorii ewolucji Alfred Russel Wallace stwierdził, że Darwin ...
31 ciekawostek o Robercie Oppenheimerze
31 ciekawostek o Robercie Oppenheimerze
Ojciec bomby atomowej
Był wybitnym naukowcem, który całe życie poświęcił fizyce teoretycznej. Nazywany jest "ojcem bomby atomowej", choć był jedną z wielu osób pracujących ...
41 ciekawostek o Marii Skłodowskiej-Curie
41 ciekawostek o Marii Skłodowskiej-Curie
Jedna z najbardziej wpływowych kobiet świata
Maria Skłodowska-Curie ciągle fascynuje świat swoją osobowością i dokonaniami. Genialny naukowiec, profesor i dyrektor laboratorium. Kobieta wyjątkow ...
19 ciekawostek o Adzie Lovelace
19 ciekawostek o Adzie Lovelace
Pierwsza programistka komputerowa
Ada Lovelace była brytyjską poetką i matematyczką żyjącą w pierwszej połowie dziewiętnastego wieku. Była córką jednego z największych brytyjskich dram ...
32 ciekawostki o Albercie Einsteinie
32 ciekawostki o Albercie Einsteinie
Jako naukowiec nie miał sobie równych
Był genialnym fizykiem, którego teorie odmieniły świat. W życiu prywatnym bywało różnie. Autor biografii Alberta Einsteina, Dennis Overbye powiedział ...
35 ciekawostek o Janie Heweliuszu
35 ciekawostek o Janie Heweliuszu
Gdański astronom, matematyk, konstruktor urządzeń naukowych i browarnik
Jan Heweliusz, siedemnastowieczny gdański astronom, choć mniej znany od Mikołaja Kopernika, również znacząco przysłużył się rozwojowi astronomii. Możn ...

Najnowsze tematy

25 ciekawostek o Mauritiusie
25 ciekawostek o Mauritiusie
Wyspa, której światowy rozgłos przyniosły dwa znaczki pocztowe
Mauritius, perła Oceanu Indyjskiego, to rajski zakątek znany nie tylko ze swoich białych plaż i lazurowych lagun, a także z niezwykłego kulturowego bo ...
12 ciekawostek o Święcie Dziękczynienia
12 ciekawostek o Święcie Dziękczynienia
Najbardziej wyczekiwane święto rodzinne w Stanach Zjednoczonych
Święto Dziękczynienia to tradycyjne amerykańskie święto obchodzone w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Jego korzenie sięgają 1621 roku, kiedy grupa an ...
19 ciekawostek o kaszalocie spermacetowym
19 ciekawostek o kaszalocie spermacetowym
Jedno z najważniejszych zwierząt dla morskich ekosystemów
W głębiach oceanów, tam gdzie światło słoneczne traci swe znaczenie, króluje jedne z najbardziej majestatycznych i enigmatycznych mieszkańców mórz - k ...
14 ciekawostek o chałwie
14 ciekawostek o chałwie
Jedna z najstarszych słodkości na świecie
Chałwa to popularny wyrób cukierniczy występujący w różnych kulturach, zwłaszcza na Bliskim Wschodzie, w Azji Środkowej, Bałkanach i krajach basenu Mo ...
11 ciekawostek o siarce
11 ciekawostek o siarce
Złoto diabła
Siarka jest pierwiastkiem chemicznym stanowiącym jeden z zasadniczych elementów zasobów naturalnych, który odgrywa istotną rolę w różnych dziedzinach ...
15 ciekawostek o zimorodku zwyczajnym
15 ciekawostek o zimorodku zwyczajnym
Symbol szczęścia
Zimorodek zwyczajny (Alcedo atthis) to ptak o niezwykłym wyglądzie, który przyciąga uwagę ornitologów i miłośników ptaków na całym świecie. Ten mały p ...
22 ciekawostki o Panamie
22 ciekawostki o Panamie
Państwo łączące Amerykę Północną z Ameryką Południową
Panama to kraj położony w samym sercu Ameryki Centralnej, łączący Amerykę Północną z Południową, a także kultury, historie i krajobrazy obu kontynentó ...
11 ciekawostek o Parku Narodowym Komodo
11 ciekawostek o Parku Narodowym Komodo
Jeden z nowych siedmiu cudów świata
Park Narodowy Komodo (Taman Nasional Komodo) to położony w Indonezji obszar chroniony. Jest jednym z pięćdziesięciu parków narodowych tego kraju, znaj ...

Podobne tematy