Architektura
Ciekawostki o katowickim Spodku
Ikona Katowic
Katowicki Spodek jest architektoniczną ikoną miasta rozpoznawalną w całej Polsce, a także w świecie. Posiada bogatą historię imprez sportowych, rozrywkowych, kongresowych i wystawienniczych.
1
Hala widowiskowo-sportowa - Spodek, mieści się w Katowicach przy Alei Wojciecha Korfantego. Została wybudowana pod nazwą Wojewódzka Hala Widowiskowo-Sportowa w Katowicach i nazwa ta obowiązywała do 1997 roku.
2
Plany budowy hali sportowej pojawiły się już w 1955 roku, kiedy to Katowice były jeszcze Stalinogrodem. Planowano wówczas usytuowanie hali na obrzeżach miasta, na terenie Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku. Katowice stały się Stalinogrodem 7 marca 1953 roku, kiedy to władze PRL-u zdecydowały o zmianie nazwy miasta, by uczcić zmarłego dwa dni wcześniej radzieckiego przywódcę Józefa Stalina. Nazwa obowiązywała do 21 października 1956 roku.
3
Ogłoszony przez Stowarzyszenie Architektów Polskich konkurs wygrał zespół projektantów z Warszawy. Zespół reprezentowany był przez architektów Macieja Gintowta i Macieja Krasińskiego.
4
Konstrukcję wykonano według projektu podobnie zawieszonego dachu warszawskiego Supersamu, zrealizowanego w 1962 roku. Decyzją ówczesnego wojewody, za wstawiennictwem Jerzego Ziętka (członek KC PZPR, przewodniczący prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, wojewoda śląski, wojewoda katowicki, członek Rady Państwa), została wyznaczona nowa lokalizacja obiektu w pobliżu ścisłego centrum, na miejscu dawnej hałdy hutniczej.
5
Pierwsze prace budowlane rozpoczęto w 1964 roku, ale przerwano je na 18 miesięcy. Podejrzewano błędy konstrukcyjne, które w rezultacie nie potwierdziły się. Architekci obawiali się, że gdy znikną podpory, konstrukcja hali może się zawalić, gdy na widowni zasiądą ludzie. Przeprowadzono wówczas próbę, podczas której na widowni posadzono ponad 4 tys. żołnierzy, którzy równocześnie zaczęli tupać i podskakiwać. Okazało się, że wibracje są w normie, a konstrukcja jest wytrzymała.
6
W 1969 roku oddano pierwszy budynek z planowanego kompleksu - halę lodową. Całość ukończono wiosną 1971 roku, a oficjalne otwarcie nastąpiło 9 maja 1971 roku. Na otwarcie przybyło ponad 12 tys. gości. W wielkiej gali wystąpił zespół "Śląsk", Anna German i Ewa Decówna.
7
Na inwestycję przeznaczono 200 mln zł, jednak całkowity koszt wyniósł 800 mln. W 2008 roku zamontowano klimatyzację, a rok później powiększono widownię. Zamontowano też nowoczesne oświetlenie, umożliwiające przeprowadzanie transmisji telewizyjnych w technologii HD oraz ekran diodowy w kształcie walca.
8
Kubatura całego obiektu wynosi 338 732 m2, a powierzchnia użytkowa 29 473 m2.
9
Pierwotnie planowano, że Spodek będzie większym kompleksem. Dzisiaj składa się z hali sportowej, lodowiska, sali gimnastycznej i hotelu. W fazie projektowania mówiono jeszcze o dwóch pływalniach w kształcie uciętych stożków, które miały być przeciwwagą dla bryły lodowiska.
10
Hala główna kształtem przypomina UFO - latajacy spodek. Jego konstrukcja jest okrągła, w kształcie ściętego stożka. Nie był to zamysł architektoniczny, a konieczność wynikająca z faktu, że tylko taka konstrukcja może wytrzymać wstrząsy górnicze. Zabezpieczeniem jest też mała powierzchnia, którą Spodek styka się z ziemią.
11
Spodek katowicki jest jednym z pierwszych w skali światowej obiektów z dachem zrealizowanym w koncepcji tensegrity. Stalowa kopuła połączona jest z zewnętrznym stalowym pierścieniem za pomocą 120 lin nośnych w formie prętowo-cięgnowych kratownic, na których osadzone jest pokrycie dachowe.
12
W Spodku działało kiedyś kino o najwiekszym w Polsce ekranie (22 x 14 m). W 1973 roku ponad 60 tys. osób obejrzało tam "Ojca chrzestnego", a aż 104 tys. "W pustyni i w puszczy".
13
W 1972 roku w Spodku wystąpił Fidel Castro. Na spotkanie z nim przywieziono 10 tys. widzów (niekoniecznie dobrowolnie).
14
Odbyła się tam także wtedy Wielka Wystawa Samochodów, na której po raz pierwszy zaprezentowano fiata 126p. W ciągu tygodnia "malucha" obejrzało 250 tys. osób.
15
W 2011 roku przeprowadzono remont elewacji, w czasie którego wymieniono około 30 tys. łusek tworzących elewację. Początkowo łuski były azbestowo-cementowe, wymieniono je na aluminiowe. Z elewacji usunięto około 100 ton azbestu.
16
W Spodku odbyło się mnóstwo wydarzeń rozrywkowych, na których wystąpiło wiele znakomitych wykonawców. Śpiewali tu m.in. Sting, Jean Michel Jarre, Cliff Richard, Joe Cocker, Tina Turner, Brian Adams, Elton John, Deep Purple, Metallica, Genesis, Black Sabbath, Mike Oldfield, The Kelly Family, Rammstein, Iron Maiden, Robbie Wiliams, Depeche Mode i in.
17
Od 34 lat na scenie Spodka odbywa się Festiwal Rawa Blues. Odbywa się tu również kultowy festiwal Metalmania, a także festiwal muzyki techno.
18
W Spodku odbywają się także liczne wydarzenia sportowe, również w randze mistrzostw świata. Pobito tam rekord frekwencji na widowni w rozgrywkach Ligii Światowej w Siatkówce Mężczyzn. Gdy rozgrywano eliminacje i finał LŚ, na trybunach zasiadło prawie 50 tys. kibiców.
19
Spodek jest miejscem cyklicznie organizowanych targów i wystaw. Odbywają się tu Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego "KATOWICE", ProfiAuto Show, Targi Ślubne, Międzynarodowa Wystawa Psów Rasowych i in.
