Ciekawostki o Wojciechu Pszoniaku

"Wielki Artysta. Niepowtarzalny. Piękny człowiek"

Wojciech Pszoniak
Wojciech Pszoniak był jedną z najciekawszych osobowości aktorskich. W swojej pracy wykorzystywał fenomenalną wyobraźnię, skupienie i perfekcję w wyborze środków. Przez czołowych artystów sceny teatralnej uznany za jednego z trzech największych polskich aktorów dramatycznych po 1965 roku. Międzynarodową sławę przyniosła mu rola Moryca Welta w "Ziemi obiecanej" w reżyserii Andrzeja Wajdy. Od lat 80. mieszkał w Paryżu, gdzie również podziwiany był przez teatralną publiczność. Za wybitne osiągnięcia na rzecz kultury był wielokrotnie nagradzany. Zmarł 19 października 2020.
1.Wojciech Pszoniak pochodził ze Lwowa.
Urodził się tam 2 maja 1942 roku, jako najmłodszy z trzech braci. Jego starszy o 11 lat brat Antoni również był aktorem.
2.Pochodził z inteligenckiej, bardzo dobrze sytuowanej rodziny.
Dziadek był dyrektorem fabryki Baczewskiego we Lwowie. Z wykształcenia był chemikiem, miał swoją lożę w operze. Matka grała na skrzypcach i malowała.
3.We Lwowie Wojciech Pszoniak spędził tylko dwa pierwsze lata swego życia.
Pod koniec II wojny światowej rodzina Pszoniaków musiała opuścić Lwów i przenieść się do Gliwic. Tam, w kamienicy przy ulicy Arkońskiej Wojciech dorastał.
4.W Gliwicach zaprzyjaźnił się z Adamem Zagajewskim (poeta, eseista, prozaik), który mieszkał w tej samej kamienicy, i z Tadeuszem Różewiczem (poeta, dramaturg, prozaik i scenarzysta).
Grał na skrzypcach i klarnecie, a w średniej szkole muzycznej w Bytomiu uczył się gry na oboju. Później grał  jazz na saksofonie w klubach studenckich.
5.W wieku trzynastu lat trafił do wojska, do szkoły kadetów, gdzie grał na werblu, skrzypcach i klarnecie w orkiestrze wojskowej.
Po śmierci ojca sytuacja materialna rodziny bardzo się skomplikowała, ponieważ matka nigdy nie pracowała, a bracia mieszkali już poza domem rodzinnym. Wojciech wstąpił do wojska, w którym pozostał dwa lata.
6.Bardzo przeżył śmierć ojca, czuł, że świat zawalił mu się na głowę, a z powodu złego zachowania nie chciano go przyjąć do gimnazjum.
Poczucie pustki, osamotnienia skłoniło go trzykrotnie do podjęcia próby samobójczej.
7.Zdawał do Warszawskiej Szkoły Teatralnej, ale nie dostał się.
Odmówiono mu udziału w drugim etapie egzaminu, gdyż stwierdzono, że nie posiada warunków zewnętrznych, ani wrażliwości i ma wadę wymowy. Wtedy Pszoniak otworzył drzwi sali egzaminacyjnej i krzyknął w kierunku komisji (używając niecenzuralnego słowa) "Niech się wam,..... nie wydaje, że nie będę aktorem".
8.Zanim dostał się (za trzecim razem) na PWST w Krakowie, pracował jako laborant w Przedsiębiorstwie Budownictwa Miejskiego.
Krakowską szkołę ukończył w 1968 roku i rozpoczął pracę w Starym Teatrze w Krakowie, gdzie występował w przedstawieniach Konrada Swinarskiego. Grał głównie role szekspirowskie.
9.Wojciech Pszoniak grał także w Teatrze Stu w Krakowie, gdzie zachwycił rolą Piotra Wierchowieńskiego w inscenizacji "Biesów" w reżyserii Andrzeja Wajdy.
Rola ta uczyniła z niego teatralną gwiazdę.
10.W latach 70. przeprowadził się do Warszawy, gdzie związał się z Teatrem Powszechnym, a później z Narodowym.
Wielkie uznanie i popularność przyniosła mu rola Chlestakowa w "Rewizorze" Gogola, spektaklu wyreżyserowanym przez Adama Hanuszkiewicza.
11.Swoje największe sukcesy kinowe zawdzięczał Andrzejowi Wajdzie, którego, obok Cybulskiego, Olbrychskiego i Seweryna, był ulubionym aktorem. Zagrał u niego wielokrotnie.
Jego pamiętna rola Moryca Welta w "Ziemi obiecanej" przyniosła mu międzynarodowe uznanie, ale też inne role ("Piłat i inni", "Wesele", "Danton") okazały się znakomite i dały aktorowi ogromne uznanie i podziw.
12.W latach 70. występował w kabarecie "Pod Egidą".
Pracował też jako wykładowca na warszawskiej PWST.
13.Od końca lat 70. grał w teatrach francuskich, m.in. w Nanterre, Montparnasse i Chaillot, a także na scenach w Londynie.
Gdy Claude Regy zaproponował mu rolę w sztuce Petera Handkego "Les gens deraisonnables sont en voie de disparition", nie znał języka francuskiego. Zaczął brać intensywne lekcje języka. Na szczęście nie miał w sztuce zbyt dużo tekstu. Douczył się roli fonetycznie.
14.W 1982 roku Pszoniak wyjechał na stałe do Francji.
Grał w teatrze i wystąpił w kilku zagranicznych filmach. Pojawiał się także gościnnie na deskach teatrów warszawskich, ale częściej niż w teatrze aktor pracował z polskim reżyserami w filmie ("Limuzyna Daimler-Benz", "Korczak", "Wielki Tydzień", "Brat naszego Boga", "Przeprowadzki", "Bajlandia"). Powrócił też po długiej przerwie do Teatru Telewizji, z którym współpracował od początku kariery.
15.Pszoniak chętnie zabierał głos w sprawach publicznych.
Został członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i 2015 roku. Chętnie i odważnie komentował wydarzenia ostatnich lat w Polsce, był obywatelem tego kraju i jego losy zawsze były mu bliskie. Publikował swoje felietony na portalu Koduj24.pl. Twierdził, że miłość do ojczyzny jest jak miłość do matki - trzeba ją kochać i szanować za to, że jest. A im bardziej biedna i umęczona, tym bardziej potrzebuje uwagi i miłości.