Rośliny
Ciekawostki o melisie lekarskiej
Melissa officinalis
Melisa znana jest od ponad dwóch tysięcy lat i była doceniana już przez starożytne cywilizacje basenu Morza Śródziemnego. Pomimo upływu czasu nadal jest powszechnie stosowana zarówno w medycynie ludowej jak i w stomatologii. Ma szeroki wachlarz zastosowań od problemów skórnych, przez dolegliwości układu pokarmowego, PMS aż po problemy ze stresem i zasypianiem.
Melisa jest również stosowana w przemyśle kosmetycznym, gastronomii a nawet pszczelarstwie.
Kiedyś uprawiano ją wyłącznie w klimacie podzwrotnikowym Europy, obecnie na całym świecie w tym również w Polsce.
1
Rośnie dziko w strefie podzwrotnikowej Europy i Azji. Jest charakterystyczna dla krajobrazu półwyspu Apenińskiego, basenu Morza śródziemnego, Bliskiego Wschodu i Azji środkowej.
2
Do Europy środkowej i północnej została sprowadzona około VII wieku. Była stosowana na szeroką skalę przez średniowiecznych zielarzy i mnichów. Do Ameryki Północnej dotarła wraz z europejskimi kolonistami.
3
Melisa była wykorzystywana już w starożytności. Stosowali ją Grecy i Rzymianie, wzmianki o melisie pojawiły się w Historia Plantarum - jednej z najważniejszych starożytnych książek historii naturalnej autorstwa Teofrasta z Eresos. Księgę spisano pomiędzy 350 a 287 rokiem p.n.e.
4
Od renesansu stosowano ją jako wabik dla pszczół miodnych. Niektórzy uważali, że pszczoły nigdy nie opuszczą ogrodu, w którym rośnie melisa. Stąd też wzięły się polskie nazwy tego zioła takie jak: pszczelnik, matecznik czy rojownik.
5
Była ulubioną rośliną dynastii Tudorów. Tudorowie rządzili Anglią w latach 1485 - 1603. Według przekazów historycznych, nakazywali rozrzucanie liści melisy na podłogach królewskich siedzib.
6
Melisę wykorzystuje się w kosmetologii. Może być stosowana w przypadku przetłuszczających się włosów i cery.
7
Jest dobra na sen. Melisa może ułatwić proces zasypiania. Badania przeprowadzone w 2006 roku pokazały, że melisa w połączeniu z kozłkiem lekarskim znacząco zredukowały objawy niepokoju i problemów z zasypianiem o ponad 70%.
8
Przyspiesza leczenie opryszczki. Zewnętrzne stosowanie maści z melisy powoduje łagodniejszy przebieg choroby i szybsze zdrowienie. Odkryto również, że po kuracji z maścią epizody opryszczki występowały rzadziej.
9
Niektóre badania sugerują, że może pomagać na nudności. Należy jednak wziąć pod uwagę że w badaniach najczęściej stosowano mieszankę z innymi ziołami więc bezpośrednie działanie melisy nie zostało jeszcze szczegółowo określone.
10
Może łagodzić objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego oraz skurczów menstruacyjnych. Badania przeprowadzone w 2015 roku na grupie stu nastolatek przez trzy kolejne cykle menstruacyjne pokazały, że grupa przyjmująca melisę doświadczała zauważalnej redukcji nieprzyjemnych objawów.
11
Jej uspokajające działanie można wykorzystać jako wsparcie przy leczeniu nerwicy czy depresji. Zmniejsza stany lękowe, pomaga zasnąć.
12
Eugenol zawarty w melisie ma właściwości antyseptyczne i znieczulające. Stosuje się go w stomatologii do odkażania kanałów zębowych oraz jako składnik cementu dentystycznego. Jest zbyt toksyczny by stosować go na szeroką skalę, stężenia używane w stomatologii są jednak na tyle niskie, że nie powodują skutków ubocznych.
Dzięki odkryciu eugenolu udało się jednak opracować środki anestezjologiczne takie jak propofol - popularny środek powodujący szybką i krótkotrwałą utratę przytomności.
Eugenol stosuje się również w przemyśle perfumeryjnym i spożywczym jako aromat.
13
Melisa zawiera również taniny - substancje powodujące denaturację białek. Używa się ich na przykład w garbarstwie, gdzie taniny odpowiadają za ochronę tkanek zwierzęcych dzięki denaturacji włókien kolagenowych.
14
Olejek uzyskiwany z melisy ma wiele zastosowań. Posiada właściwości przeciwzapalne, antyseptyczne. Stosuje się go do leczenia egzemy, trądziku oraz drobnych skaleczeń i ran. Posiada również działanie uspokajające, poprawiające koncentrację i obniżające ciśnienie krwi.
15
Największymi producentami melisy są Egipt, Węgry i Włochy. Liście rośliny zbiera się w lipcu i sierpniu w suche dni by uchronić je przed czernieniem pod wpływem wody.
