Od zawsze rzeka była wykorzystywana przez ludzi, którzy chętnie osiedlali się wzdłuż jej biegu.

Żegluga po dzikiej rzece była mocno utrudniona, niebezpieczna i kosztowna. Przed poruszającą się po niej barką jechali pachołkowie na koniach i wytyczali nurt. Łodzie jednak często rozbijały się o wystające z dna pnie drzew.

W 1211 Henryk I wydał przywilej dla lubiąskich cystersów mówiący o wysyłaniu dwóch statków rocznie na Pomorze po śledzie i dwóch po sól do Gubina i Lubusza.

Próbowano też powstrzymywać zalewanie przez rzekę żyznych terenów w dolinie poprzez budowanie wałów. Ich namiastki faszynowo-ziemne obsadzane wikliną powstawały już w XII wieku. W XIII wieku zaczęto budować na Odrze jazy do napędzania młynów.