Geografia

Ciekawostki o Odrze

Znaleźliśmy 20 ciekawostek na temat Odry

Druga pod względem całkowitej długości rzeka w Polsce

Jest rzeką przepływającą przez trzy kraje, ale szczególnie dla Polski Odra jest rzeką ważną, odgrywającą duże znaczenie, nie tylko gospodarcze. Po Wiśle i Warcie jest trzecią co do długości w granicach naszego kraju. Na większości swojej długości jest rzeką żeglowną, wzdłuż jej biegu znajdują się liczne kanały łączące ją z innymi zbiornikami wodnymi, a także siedem elektrowni wodnych. Cały obszar wód, a także tereny nadrzeczne Odry są w kilku miejscach prawnie chronione. Występują tam parki krajobrazowe i pomniki przyrody, a sama rzeka i otaczająca ją przyroda stanowi miejsce rekreacji dla mieszkańców terenów nadodrzańskich i nie tylko. W 2022 wydarzyła się na Odrze katastrofa ekologiczna, w wyniku której życie w rzece zaczęło wymierać. Ustalenie przyczyn i sprawców pozwoli na zapobieżenie ewentualnym kolejnym podobnym zdarzeniom.
1
Odra jest drugą pod względem całkowitej długości rzeką w Polsce (po Wiśle).

Całkowita długość Odry wynosi 854,3 km, przy czym w granicach Polski długość ta wynosi 742 km. Biorąc pod uwagę długość Odry w granicach naszego kraju, wówczas staje się ona trzecią, po Wiśle i Warcie najdłuższą rzeką w Polsce.

Jeszcze 200 lat temu całkowita długość Odry wynosiła ponad 1000 km, jednak w wyniku regulacji uległa skróceniu.

2
Źródło Odry znajduje się we wschodnich Czechach, w Górach Odrzańskich w Sudetach.

Góry Odrzańskie są najdalej wysuniętym na wschód pasmem górskim Sudetów, leżącym całkowicie na terenie Czech. Najwyższym szczytem Gór Odrzańskich jest Fidlův kopec (680 m n.p.m.). Na jego południowo-wschodnim zboczu, na wysokości 634 m n.p.m. znajduje się źródło Odry.

Znaczna część obszaru Gór Odrzańskich stanowi teren wojskowy (poligon wojskowy Libava). Jedynie wytyczony z Lipnika nad Bečvou do źródła szlak turystyczny długości 20 km jest udostępniony turystom, pozostały obszar jest wyłączony z ruchu turystycznego.

3
Odra, wypływając ze źródła w pobliżu miejscowości Kozlov, płynie dalej przez Bramę Morawską, Śląsk.

W górnym biegu, pomiędzy Boguminem a ujściem Olzy, na krótkim odcinku staje się rzeką graniczną między Polską a Czechami.

W dolnym biegu, od ujścia Nysy Łużyckiej na długości 161,7 km stanowi granicę pomiędzy Polska i Niemcami.

4
Odra należy do zlewiska Morza Bałtyckiego.
Uchodzi do Roztoki Odrzańskiej, która jest zatoką Zalewu Szczecińskiego, w północno-zachodniej części Polski, w okolicach Polic.
5
Powierzchnia dorzecza Odry wynosi 118 861 km2.

Z czego w granicach naszego kraju znajduje się 106 056 km2( w Czechach 7246 km2, a w Niemczech 5587 km2). Do obszaru dorzecza Odry na terenie Polski zalicza się oprócz samego dorzecza Odry także dorzecza wszystkich cieków wodnych wpadających do Bałtyku na zachód od Słupi, łącznie z przyległymi morskimi wodami przybrzeżnymi i przejściowymi.

Wody Odry od północnego mostu Trasy Zamkowej w Szczecinie, należą do polskich morskich wód wewnętrznych. Od mostu Trasy Zamkowej Odra stanowi część portu morskiego Szczecin, a dalej na północ od Szczecina obszar wód należy do do portu morskiego Police.

6
Odra przepływa przez kilka województw: śląskie, opolskie, dolnośląskie, lubuskie, zachodniopomorskie oraz landy Brandenburgia i Meklemburgia-Pomorze Przednie w Niemczech.
Największymi miastami nad Odrą są: Ostrawa, Opole, Wrocław, Zielona Góra, Szczecin.
7
Geologiczna historia Odry rozpoczęła się od momentu podnoszenia tektonicznego Sudetów Wschodnich, gdzie posiada ona swoje źródła w Górach Oderskich.

Jeszcze 20 tys. lat temu w czasie zlodowaceń, Odra płynęła przez Bory Dolnośląskie i dalej do Morza Północnego - była to tzw. pra-Odra. W czasie transgresji lądolodów Odra łączyła się z wodami kolejnej fazy lądolodu przedostając się do powstałych pradolin.

Pierwszą pradoliną była pradolina barucko-głogowska, w której Odra łączy się z wodami Baryczy. Dalsze cofanie się lodowca i związane z nim fazy transgresji (ponowne zajmowanie terenu przez lodowiec) powodowało kolejne zajmowanie następnych pradolin w miejscach występowania bram lodowcowych. W efekcie końcowym Odra dotarła do Lodowcowego Jeziora Bałtyckiego, które dopiero 7000 lat temu połączyło się z Morzem Północnym - jest to ostatni etap kształtowania się rzeki.

O tym, którędy biegły stare koryta rzeki można się obecnie przekonać w czasie jej wezbrań.

8
W przeszłości Odra nosiła ona różne nazwy.

W dokumentach pomorskich występuje określenie Odora. Otto I w 949 roku użył określenia Odera, a Mieszko I w dokumencie Dagome ludex pisze Oddera. W 1272 roku biskup magdeburski wspomina o Edrze.

Przypuszcza się, że nazwa "Odra" pochodzi z Pomorza i oznacza "rzeka, która odziera brzegi, tworząc rozlewiska wodne tzw. odrzyska".

Na mapach greckich i rzymskich pojawia się nazwa Viadrina. Dla Rzymian Odra (Viadrina) była rzeką, z którą w górnym biegu stykał się szlak bursztynowy.

Obecna nazwa rzeki pojawiła się w "Kronice Polskiej" Galla Anonima. Na przełomie XIII i XIV wieku nazwa ta została zniemczona na Oder.

9
Od zawsze rzeka była wykorzystywana przez ludzi, którzy chętnie osiedlali się wzdłuż jej biegu.

Żegluga po dzikiej rzece była mocno utrudniona, niebezpieczna i kosztowna. Przed poruszającą się po niej barką jechali pachołkowie na koniach i wytyczali nurt. Łodzie jednak często rozbijały się o wystające z dna pnie drzew.

W 1211 Henryk I wydał przywilej dla lubiąskich cystersów mówiący o wysyłaniu dwóch statków rocznie na Pomorze po śledzie i dwóch po sól do Gubina i Lubusza.

Próbowano też powstrzymywać zalewanie przez rzekę żyznych terenów w dolinie poprzez budowanie wałów. Ich namiastki faszynowo-ziemne obsadzane wikliną powstawały już w XII wieku. W XIII wieku zaczęto budować na Odrze jazy do napędzania młynów.

10
W XIV wieku zaczęła się rozwijać żegluga na Odrze.

Powstał wówczas nowy port w nadodrzańskiej osadzie Nowa Sól, która wyparła z rynku słynący wcześniej z soli Gubin. W XVII wieku rozpoczęto budowę kanałów spinających Odrę z Hawelą i Sprewą, co dało połączenie z rozwijającym się Berlinem.

W XVIII wieku przekopano Kanał Bydgoski i Kanał Kłodnicki. Za sprawą Fryderyka II Wielkiego rozpoczęto regulację Odry stosując przekopy przecinające meandry. Prace te przyspieszyła wielka powódź w 1736 roku, która spustoszyła pola i łąki nad rzeką. Dzięki temu kolejna wielka powódź w 1780 roku nie była już tak dotkliwa w skutkach.

Doszło wówczas do skrócenia Odry o około 20% - z 1020 do 860 kilometrów.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o palczaku madagaskarskim
Przez wielu uważany za najdziwniejsze i najbrzydsze zwierzę świata. Do 1961 roku uważany za gatunek wymarły. Występuje tylko na Madagaskarze. Tubylc ...
Ciekawostki o Johannie Wolfgangu von Goethe
Johann Wolfgang Goethe żył i tworzył na przełomie XVIII i XIX wieku. Był niemieckim poetą, dramatopisarzem, powieściopisarzem, naukowcem, mężem stanu, ...
Ciekawostki o kasztanach
Kasztan nie jest tym samym drzewem, które powszechne jest w naszych ogrodach i parkach, choć potocznie takim mianem się go określa. Kasztan, w odróżni ...
Ciekawostki o Poczdamie
Poczdam jest stolicą Brandenburgii. Ze względu na swoją historyczną przeszłość jest miastem międzynarodowym, czego odzwierciedleniem jest także różnor ...
Ciekawostki o kuokach
Kuoki słyną ze swojego uśmiechu. Te małe torbacze zamieszkujące Australię stały się swego rodzaju światowym fenomenem. Od 2010 roku rzesze turystów po ...
Ciekawostki o Camilli Parker Bowles
Od 50 lat jej życie toczy się u boku obecnego króla Karola III. Pochodzi z dobrze sytuowanej, szlacheckiej rodziny. Ma za sobą burzliwą historię, nieu ...
Ciekawostki o Zygmuncie I Starym
Zygmunt I Stary był przedostatnim Jagiellonem na polskim tronie. Jako przedostatni z sześciu braci nie był brany pod uwagę, jako następca tronu. Okoli ...
Ciekawostki o zamku Balmoral
Zamek Balmoral jest prywatną rezydencją brytyjskiej rodziny królewskiej. Zakupiony w 1852 roku przez księcia Alberta, męża królowej Wiktorii, stał się ...