Rośliny
Ciekawostki o fistaszkach
Arachis hypogaea - orzacha podziemna, orzech ziemny, orzech arachidowy, fistaszki
Orzechy ziemne zwane również fistaszkami lub orzechami arachidowymi są owocami orzachy podziemnej, która jest rośliną strączkową z rodziny bobowatych. Podobnie jak fasola, soczewica, ciecierzyca czy groch, nasiona tej rośliny ukryte są w strąkach. Nazywamy je orzechami, ponieważ mają podobny smak i skład chemiczny. Dowiedz się, dlaczego warto je jeść.
1
Orzechy ziemne pochodzą z Ameryki Południowej. Zaczęto je tam uprawiać na przełomie trzeciego i drugiego wieku p. n. e.
2
Obecnie główni producenci fistaszków to: Indie, Chiny, Nigeria i USA. Ważnym regionem upraw są też kraje Afryki Subsaharyjskiej. W Europie orzeszki ziemne uprawiane są na Półwyspie Bałkańskim, we Włoszech, Francji.
3
Uprawa orzeszków ziemnych jest możliwa także w Polsce. Zważywszy jednak na pochodzenie roślin i długi sezon wegetacyjny, uprawa w naszym kraju obarczona jest pewnym ryzykiem. Dużo zależy od przebiegu pogody w danym sezonie ale aby zwiększyć szansę na uzyskanie plonu, trzeba starannie dobrać stanowisko lub zdecydować się na uprawę pod osłonami.
4
Orzeszki ziemne wymagają stanowisk ciepłych, osłoniętych od wiatru, zacisznych. Optymalne są gleby żyzne, próchnicze, umiarkowanie wilgotne, o pH w granicach 6,5.
5
Do zadowalającego plonowania rośliny potrzebują 5-6 ciepłych miesięcy. Rośliny długo zawiązują strąki.
6
Można samodzielnie przygotować rozsadę, wcześniej wysiewając nasiona. Muszą to być jednak nasiona kupione w sklepie ogrodniczym a nie te sprzedawane jako żywność, te są prażone.
7
Orzechy arachidowe zawierają ogromne ilości aminokwasów. Jednym z nich jest arginina, która odpowiada za przyrost masy mięśniowej.
8
Pod względem zawartości białka fistaszki przewyższają inne orzechy a także pozostałe strączkowe.
9
Zawierają sporo błonnika, który sprawia, że orzeszki są sycące i pozytywnie wpływają na jelita i przemianę materii.
10
Mają niski indeks glikemiczny IG 15, dzięki czemu mogą je spożywać osoby z cukrzycą. Orzeszki obniżają poziom cukru we krwi, chroniąc przed cukrzycą typu II.
11
Wykazują działanie antystresowe dzięki zawartości witaminy B3. Witamina ta ma dobroczynny wpływ na układ nerwowy.
12
Mają właściwości przeciwmiażdżycowe. Redukują poziom "złego" cholesterolu a wzmagają produkcję "dobrego".
13
Zawarte w orzeszkach nienasycone kwasy tłuszczowe przeciwdziałają zawałom serca, udarom, chorobie wieńcowej.
14
Obecność potasu sprzyja regulowaniu ciśnienia tętniczego.
15
Dzięki wysokiej zawartości magnezu, nienasyconych kwasów tłuszczowych i witamin z grupy B, orzechy wspomagają umysł, pamięć i koncentrację. Polecane są podczas intensywnej nauki i w trakcie wysiłku umysłowego.
16
Jak wskazują wyniki licznych badań orzeszki przeciwdziałają chorobie Alzheimera. Masła orzechowego używa się w teście zapachowym na tę chorobę, Osoby, u których rozwija się choroba Alzheimera nie wyczuwają zapachu orzeszków lewą dziurką nosa.
17
Specjaliści polecają fistaszki w kłopotach z erekcją. Zawierają argininę, która rozszerza naczynia krwionośne i poprawia sprawność seksualną mężczyzn.
18
Orzeszki ziemne są jednym z najsilniejszych alergenów. Alergia dotyka tylko 1-2% populacji, ale nawet niewielka ilość orzeszków czy produktów pochodnych mogą wywołać wstrząs anafilaktyczny.
19
Orzeszki ziemne mają 567 kcal w 100 g. Jedzone w niewielkiej ilości przyczynią się do przyspieszenia metabolizmu i zapobiegną odkładaniu się tkanki tłuszczowej. Poza tym zawierają związki podnoszące poziom serotoniny.
20
Świeże orzeszki zjadane są jako warzywo, prażone lub solone stają się przekąską.
21
Z orzeszków produkuje się masło orzechowe. W XIX wieku amerykański lekarz John Harvey Kellogg - wegetarianin i wynalazca płatków kukurydzianych opatentował sposób mielenia orzeszków ziemnych na pastę i spopularyzował ją w znaczący sposób. W USA ponad 60% wyprodukowanych orzechów ziemnych przeznaczanych jest na produkcję masła orzechowego.
22
Z orzeszków ziemnych produkuje się również olej arachidowy, który wykorzystywany jest zwłaszcza w kuchni azjatyckiej Na początku XX wieku olej arachidowy był wykorzystywany do zasilania pierwszych silników Diesla a także do produkcji glicerolu, nitrogliceryny i dynamitu.
23
Stosowany jest także w przemyśle kosmetycznym.
24
Orzacha podziemna jest rośliną geokarpiczną, jej owoce dojrzewają pod ziemią. Owoce rozwijają się kilka centymetrów pod powierzchnią ziemi, w pozycji horyzontalnej.
25
Dwóch producentów uprawiających orzeszki ziemne zostało wybranych na prezydenta USA - Thomas Jefferson i Jimmy Carter.
26
Astronauta Alan Shepard w 1971 roku podczas misji Apollo 14 zabrał ze sobą na Księżyc orzecha ziemnego jako atrybut przynoszący szczęście.
27
W Holandii masło orzechowe nazywa się serem orzechowym. W Holandii słowo "masło" zostało prawnie zastrzeżone wyłącznie dla masła. Z tego powodu żaden inny produkt na rynku nie może nosić nazwy masło i zawierać domieszek masła.
28
Badania dowodzą, że podawanie niemowlętom orzeszków ziemnych znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia u nich alergii na ten składnik diety.
29
Król Rocka uwielbiał kanapki z masłem orzechowym i bananem, na jego pamiątkę taką przekąskę nazywa się Elvis Sandwich.
