Urodzeni 13 stycznia

Orlando Bloom
1977
49 lat temu
Orlando Bloom
Aktor filmowy
Canterbury, Wielka Brytania

Debiutował w 1977 roku  w filmie pod tytułem „Wilde” - opartym na biografii pisarza Oskara Wilde’a.

Dwa dni po otrzymaniu dyplomu ze szkoły aktorskiej otrzymał propozycję zagrania elfa Legolasa w trylogii Petera Jacksona "Władca Pierścieni". Rola ta była przełomowa w jego karierze - powtórzył ją w serii filmów "Hobbit".

Dalsze uznanie zyskał występując w  filmach fantasy, historycznych i przygodowych, zwłaszcza jako Will Turner w serii filmów "Piraci z Karaibów",  w filmach: "Paryż" i "Troja", jako Balian de Ibelin w "Królestwie Niebieskim" i Książę Buckingham w "Trzech muszkieterach".

W 2002 roku otrzymał filmową nagrodę MTV w kategorii „Przełomowa Rola Męska”.  

Patrick Dempsey
1966
60 lat temu
Patrick Dempsey
Aktor, kierowca wyścigowy, model
Lewiston, Stany Zjednoczone

Jego debiutem kinowym była postać Corbeta w komedio-dramacie "Grzeszni chłopcy" z Donaldem Sutherlandem. Talent aktorski pokazał w filmach: "Nie kupisz miłości", "Kochaneczek", "Żółtodzioby", "Epidemia", "Krzyk 3", "Dziewczyna z Alabamy", "Moja dziewczyna wychodzi za mąż", "Zaczarowana", "Bridget Jones 3", "Walentynki".

Najbardziej znany jest z roli neurochirurga Dereka „McDreamy” Shepherda w serialu medycznym  "Grey's Anatomy" , w którym grał od 2005 do 2015 roku. 

Ma kolekcję samochodów sportowych i zabytkowych, w wolnym czasie lubi się ścigać. Brał udział w takich wydarzeniach jak 24-godzinny wyścig Le Mans, wyścigi samochodów sportowych Rolex 24 w Daytona oraz wyścig terenowy Ensenada SCORE Baja 1000. 

Eric Betzig
1960
66 lat temu
Eric Betzig
Chemi, laureat Nagrody Nobla
Ann Arbor, Stany Zjednoczone

Jest profesorem fizyki i profesorem biologii molekularnej i komórkowej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Prowadził prace nad rozwojem dziedziny mikroskopii fluorescencyjnej i mikroskopii lokalizacyjnej fotoaktywowanej.

W 2014 roku, wspólnie ze Stefanem W. Hellem i Williamem Moernerem otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za rozwój mikroskopii fluorescencyjnej wysokiej rozdzielczości.

31 maja 2016 roku papież Franciszek mianował go członkiem Papieskiej Akademii Nauk.

Marian Konieczny
1930
96 lat temu
Marian Konieczny
Rzeźbiarz
Jasionów, Polska

Był uczniem Xawerego Dunikowskiego . W latach 1972-1981 był profesorem i rektorem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Był posłem na Sejm PRL VIII i IX kadencji z ramienia PZPR oraz członkiem Rady Krajowej PRON.

Jest autorem wielu znaczących pomników, m.in. warszawskiej Nike , Pomnika Męczenników w Algierze , Generała Tadeusza Kościuszki w Filadelfii i Papieża Jana Pawła II w Leżajsku. 

Jego pomnik  Lenina w Nowej Hucie był największym pomnikiem Lenina w Polsce - usunięto go  w 1989 roku.

Sydney Brenner
1927
99 lat temu
Sydney Brenner
Fizjolog, laureat Nagrody Nobla
Germiston, Repbublika Południowej Afryki

Wniósł bardzo duży wkład w prace nad kodem genetycznym i innymi obszarami biologii molekularnej.

W 2002 roku,  wraz z H. Robertem Horvitzem i Sir Johnem E. Sulstonem, otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycia dotyczące regulacji rozwoju tkanek i narządów przez geny za pośrednictwem kluczowego mechanizmu zwanego programowaną śmiercią komórki, czyli apoptozą .

Irena Jurgielewiczowa
1903
123 lat temu
Irena Jurgielewiczowa
Pisarka
Działoszyn, Imperium Rosyjskie

Była autorką bardzo popularnych, psychologicznych powieści dla młodzieży: "Niespokojne godziny" , "Wszystko inaczej", "Inna?", "Ważne i nieważne", a przede wszystkim "Ten obcy".

Książka "Ten obcy" została umieszczona w 1964 na Liście Honorowej IBBY i została przetłumaczona na wiele języków, w tym bułgarski , czeski , niemiecki , włoski , japoński , rosyjski i ukraiński. 

Zmarła w Warszawie 25 maja 2003 roku w wieku 100 lat. 

Jan Dekert
1738
288 lat temu
Jan Dekert
Działacz mieszczański, prezydent miasta Warszawy
Bledzew, Rzeczypospolita Polska

Zaczynał jako subiekt w składzie bławatnym, który przejął w 1762 roku. Począwszy od lat 60. XVIII wieku stał się jednym z najbardziej znanych kupców w Warszawie. Był rzecznikiem interesów miast polskich - domagał się rozszerzenia praw publicznych dla mieszczan, stał się obrońcą spraw miejskich.

Od 23 lutego 1789 roku sprawował urząd prezydenta Warszawy. 2 grudnia 1789 roku organizował marsz przedstawicieli 141 miast królewskich (Czarną Procesję), którzy  złożyli na ręce króla Stanisława Augusta memoriał z petycją, domagającą się przyznania praw publicznych dla mieszczan. Był to ważny krok w kierunku uchwalenia Ustawy o Wolnych Miastach Królewskich , przyznającej prawa wyborcze mieszczanom, jako jednej z reform Sejmu Wielkiego i części Konstytucji 3 Maja 1791 roku. 20 lutego 1790 roku zrzekł się urzędu, jednak 22 lutego 1790 roku ponownie wybrano go na prezydenta stolicy.

Był posłem na sejm w 1784 i 1786 roku, a także na Sejm Wielki (1788 - 1792).

Jest jedną z postaci obrazu Jana Matejki „ Uchwalenie Konstytucji 3 Maja 1791”

 

Jan van Goyen
1596
430 lat temu
Jan van Goyen
Malarz pejzażysta
Lejda, Holandia

Wraz z Jacobem van Ruisdaelem był pionierem realistycznego stylu w pejzażu.

Malował krajobrazy leśne, pejzaże morskie, krajobrazy rzeczne, sceny plażowe, krajobrazy zimowe, widoki miast, widoki architektoniczne i krajobrazy z chłopami. Pozostawił po sobie około tysiąca dwustu obrazów i ponad tysiąc rysunków. 

Pomimo swojej innej kariery jako handlarz obrazami, stale miał trudności finansowe i zmarł niewypłacalny.