W latach 1967-1973 studiował w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu i na Papieskim Wydziale Teologicznym w Poznaniu. W 1973 roku przyjął święcenia kapłańskie. Od 1975 roku studiował na Wydziale Filozofii Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego w Rzymie. W 1979 roku obronił pracę doktorską, następnie w 1991 roku habilitował się na Wydziale Filozoficznym Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie.
W styczniu 2002 roku otrzymał tytuł naukowy profesora nauk teologicznych. W 2012 roku został arcybiskupem metropolitą łódzkim, a w 2016 roku metropolitą krakowskim - stanowisko to piastował do 26 listopada 2025 roku.
Jest autorem wielu książek i artykułów dotyczących teologii katolickiej.
Wielokrotnie używał stwierdzeń nazywanych przez niektóre osoby homofobicznymi, wskazywał na niemoralność zapładniania in vitro, sprzeciwiał się protestom organizowanym po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 roku w sprawie przepisów prawa dotyczących aborcji.