W 1969 roku ukończył studia fizyczne na Uniwersytecie Technicznym w Brunszwiku. Naukę kontynuował na Uniwersytecie w Würzburgu, gdzie w 1972 roku obronił pracę doktorską , a w 1978 roku uzyskał habilitację.
W 1980 roku objął stanowisko profesora na Uniwersytecie Technicznym w Monachium w 1980 r., następnie został dyrektorem Instytutu Maxa Plancka ds. Badań Ciała Stałego w Stuttgarcie.
Za odkrycie kwantowego efektu Halla, w 1985 roku , otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki.
Był jednym z najważniejszych myślicieli Oświecenia. Jego prace wywarły duży wpływ na rozwój nowoczesnej filozofii politycznej i edukacyjnej, a także na literaturę i teorię muzyki.
Początkiem jego działalności pisarskiej była rozprawa napisana na konkurs ogłoszony przez Akademię w Dijon, w której zaprzeczał wartości cywilizacji dla rozwoju ludzkości. Jego sławę literacką powiększył sukces napisanej w 1752 roku sztuki "Devin du village" i pamflet "Lettre sur la musique française" , który atakował muzykę francuską.
W 1755 roku opublikował rozprawę "O początku i zasadach nierówności między ludźmi", następnie "List o widowiskach" , w którym potępiał teatr za jego negatywne skutki moralne. Kolejne jego prace to "Emil, czyli O wychowaniu" , "Umowa społeczna" - główne dzieło z zakresu filozofii politycznej.
W 1769 ukończył autobiograficzne "Wyznania", które zaliczane są do arcydzieł literatury światowej. Bezpośrednio przed śmiercią napisał cykl lirycznych medytacji "Przechadzki samotnego marzyciela".
Jego idee dotyczące suwerenności ludu i krytyki monarchii absolutnej stanowiły inspirację dla rewolucjonistów podczas rewolucji francuskiej.