Ciekawostki o czarnej śmierci

Czarna śmierć
Znaleźliśmy 15 ciekawostek na temat czarnej śmierci

Wielki pomór

Choć choroba powodowała powstawanie martwiczych tkanek o czarnym zabarwieniu, ludzie żyjący w czasach pandemii określali zarazę jako “wielką zarazę”, “wielki pomór” czy “wielką śmiertelność”. Określenie “czarnej śmierci” pojawiło się dopiero w XVI wieku, około dwustu lat po jej pierwszym ataku na europę. Do powstania nazwy mogło się też przyczynić błędne tłumaczenie łacińskiej nazwy epidemii atra mors.

1
Pandemia czarnej śmierci przetoczyła się przez Azję, Europę i północne wybrzeża Afryki w latach 1346 - 1353.
Nie jest znane dokładne żniwo, jakie zebrała choroba, liczbę ofiar szacuje się na 75 do 200 milionów osób.
2
Była drugą z epidemii dżumy jakie przetoczyły się przez Europę.
Pierwszą była dżuma Justyniana, która wybuchła w roku 451 i atakowała kolejnymi falami aż do VIII wieku zabijając łącznie około 60% ludności Europy. Od ostatniej fali dżumy w latach 50 VIII wieku do wybuchu czarnej śmierci na terenie Europy nie pojawiły się żadne poważne epidemie.
3
Za plagę odpowiadała pałeczka dżumy (Yersinia pestis), która nie została poznana przez ówczesnych medyków i nie istniały żadne leki zdolne jej przeciwdziałać.
Ostatecznych argumentów popierających tę teorię dostarczyły badania opublikowane w 2010 roku w piśmie PLOS Pathogens, które polegały na  przeanalizowaniu białek oraz DNA pobranych z masowych grobów okresu pandemii. Wyniki jednoznacznie wskazały na Y. pestis.
4
Do dziś nie ustalono źródła epidemii.
Podejrzewa się, że dżuma przybyła do Europy ze wschodniej lub środkowej Azji. Pierwsze udokumentowane przypadki zarejestrowano na Krymie  w roku 1347, gdzie dżuma dotarła najprawdopodobniej jedwabnym szlakiem. Bakteria rozprzestrzeniała się dzięki pchłom żywiącym się krwią szczurów, które podróżowały na pokładzie genueńskich statków przewożących niewolników z Krymu do Europy.
5
Prawdopodobnie za rozwój plagi w Azji odpowiadały zmiany klimatyczne tego regionu.
Pojawiające się susze spowodowały, że żyjące na nich gryzonie zaczęły szukać źródeł pożywienia bliżej ludzkich osad. Wraz z gryzoniami przybyły również pchły szczurze (Xenopsylla cheopis) będące głównym wektorem choroby.
6
Zainfekowana pałeczkami dżumy pchła szczurza bardzo szybko doświadczała zablokowania jelita przedniego z powodu produkowanego przez bakterię biofilmu.
Zablokowanie przewodu pokarmowego wzmagało u insekta uczucie głodu i zwiększało jego aktywność. Podczas pożywiania się na żywicielu do jego ustroju dostawały się pałeczki dżumy i infekcja rozprzestrzeniała się.
7
Dzięki morskim szlakom handlowym zaraza dostała się najpierw w rejon basenu Morza Śródziemnego, skąd rozprzestrzeniła się do miejscowości nadbrzeżnych.
Stamtąd w kolejnych latach, głównie dzięki muchom dotarła w głąb kontynentu europejskiego i na ziemie Polskie około 1350 roku. W ostatnich latach 1352 - 1353 szalała na terenach dzisiejszej Estonii, Finlandii i północno-zachodniej Rosji.
8
Pierwszym europejskim miastem, które padło ofiarą czarnej śmierci był Konstantynopol.
Zaraza dotarła tam latem 1347 roku zabijając między innymi 13-letniego syna ówczesnego cesarza bizantyjskiego Jan VI Kantakuzena.
9
Pomimo, że do niedawna panowało przekonanie o ominięciu terenów Polski i Czech przez czarną śmierć nie ma w tej historii ziarna prawdy.
Polska i Czechy nie były miejscami odizolowanymi a więc zarówno insekty jak i podróżni przemieszczali się po tych terenach tak samo jak w pozostałych regionach. Za błędne przekonanie odpowiadają zapewne szczątkowe źródła pisane, z tego okresu, które można było omyłkowo uznać za fakt braku epidemii. Skoro zaraza dotarła do Niemiec w latach 1348 - 1350 to na pewno zakażenia na terenach Polski i Czech zaczęły pojawiać się kilka tygodni później.
10
Plaga nie oszczędziła również Afryki i Azji Mniejszej.
Po Afryce rozprzestrzeniła się najpewniej z portu w Aleksandrii przetaczając się przez tereny Syrii, Iraku, półwysep Arabski aż po Jemen, do którego dotarła w 1351. Do Mekki dotarła wraz z pielgrzymami w 1348.