Urodzeni 29 września

Katarzyna Niewiadoma
1994
32 lat temu
Katarzyna Niewiadoma
Kolarka szosowa
Limanowa, Polska

Jest wielkim talentem polskiego kolarstwa szosowego kobiet.

W 2012 roku wywalczyła srebrny medal mistrzostw Polski w jeździe indywidualnej na czas juniorek, a także złoty medal w kategorii juniorek podczas Górskich Mistrzostw Polski.

W 2015 roku została brązową medalistką mistrzostw świata  w jeździe drużynowej na czas,  a w 2021 roku indywidualnie. Jest srebrną medalistką igrzysk europejskich z 2015 roku.

W 2024 roku została zwyciężczynią Tour de France Femmes.

Martin Ferrero
1947
79 lat temu
Martin Ferrero
Aktor
Brockport, Nowy Jork, Stany Zjednoczone

Jego najbardziej znane role to Izzy Moreno w serialu "Miami Vice" i Donald Gennaro w filmie "Jurassic Park" z 1993 roku.

W 2011 roku powtórzył rolę Donalda Gennaro w parodii "Parku Jurajskiego" w CollegeHumor.

Lech Wałęsa
1943
83 lat temu
Lech Wałęsa
Robotnik, działacz związkowy, polityk, laureat pokojowej Nagrody Nobla
Popowo, Polska

Jest jednym z najsłynniejszych Polaków XX wieku. Był współzałożycielem i przewodniczącym Solidarności, w latach 1990 - 1995 prezydentem Polski,.

W 1983 roku został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.

Przez tygodnik "Time" uznany został  jednym ze 100 najważniejszych ludzi ubiegłego stulecia.

Rainer Weiss
1932
94 lat temu
Rainer Weiss
Fizyk, laureat Nagrody Nobla
Berlin, Niemcy

Zajmował się dwoma obszarami badań fizyki fundamentalnej: charakterystyką promieniowania tła kosmicznego oraz interferometryczną obserwacją fal grawitacyjnych. Najbardziej znany jest z wynalezienia techniki interferometrii laserowej, która jest podstawową operacją Interferometer Gravitational-Wave Observatory (LIGO). 

W 2017 roku, wraz z Kipem Thorne’em i Barrym Barishem  otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki, „za decydujący wkład w detektor LIGO i zaobserwowanie fal grawitacyjnych”.

James Cronin
1931
95 lat temu
James Cronin
Fizyk cząstek elementarnych, laureat Nagrody Nobla
Chicago, Stany Zjednoczone

W roku 1980,  wraz z Valem Fitchem otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za odkrycie naruszania jednej z fundamentalnych zasad symetrii w rozpadach neutralnych mezonów K.

Anita Ekberg
1931
95 lat temu
Anita Ekberg
Aktorka
Malmö, Szwecja

Stała się znana dzięki swojej kultowej roli Sylvii i słynnej sceny kąpieli w fontannie Di Trevi w filmie Federico Felliniego z 1960 roku  "La Dolce Vita".

W 1995 roku wybrana jedną ze 100 najseksowniejszych gwiazd w historii kina według magazynu „Empire”.

Peter Dennis Mitchell
1920
106 lat temu
Peter Dennis Mitchell
Biochemik, laureat Nagrody Nobla
Mitcham, Anglia

W 1978 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za wkład dla zrozumienia biologicznego transferu energii dzięki sformułowaniu modelu chemiosmotycznego.

Peter D. Mitchell
1920
106 lat temu
Peter D. Mitchell
Biochemik, laureat Nagrody Nobla
Mitcham, Wielka Brytania

Znany jest ze sformułowania teorii chemiosmotycznej, która wyjaśnia, w jaki sposób ATP (adenozynotrifosforan) jest wytwarzany w komórkach.

W 1978 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii „w uznaniu wkładu włożonego w zrozumienie biologicznego transferu energii poprzez sformułowanie teorii chemiosmotycznej”.

Enrico Fermi
1901
125 lat temu
Enrico Fermi
Fizyk, laureat Nagrody Nobla
Rzym, Włochy

Zajmował się fizyką jądrową. Był współtwórcą pierwszego na świecie sztucznego reaktora jądrowego , Chicago Pile-1 , i  bomby atomowej. Opracował mikroskopowy rozkład prawdopodobieństwa fermionów, które  na jego cześć, nazwane zostały statystyką Fermiego-Diraca. Był współinicjatorem pierwszych doświadczeń komputerowych.

Na jego cześć mianem „ferm”  nazwano pierwiastek chemiczny, odkryty wśród produktów rozpadu pierwszej amerykańskiej bomby wodorowej.

W 1938 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za badania, mające na celu „odkrycie nowych substancji promieniotwórczych... i odkrycie selektywnego działania spowolnionych neutronów”.

Michał Bałucki
1837
189 lat temu
Michał Bałucki
Pisarz, komediopisarz, publicysta
Kraków, Rzeczpospolita Krakowska

Był jednym z najbardziej znanych przedstawicieli polskiej komedii XIX wieku.

Zasłynął jako autor licznych komedii obyczajowych, które portretowały życie i społeczeństwo jego czasów. Do najbardziej znanych jego utworów należą komedie „Grube ryby”, "Klub kawalerów" i „Dom otwarty”.

Oprócz dramatów pisał także powieści i felietony, w których podejmował aktualne tematy społeczne.

Współredagował tygodnik społeczno-kulturalny „Niewiasta” oraz tygodnik dla kobiet „Kalina”. W latach 1869 -1873 pisał do dziennika „Kraj” cotygodniowe felietony pt. "Tygodnik krakowski".

Zmarł śmiercią samobójczą w 1901 roku.

Władysław Syrokomla
1823
203 lat temu
Władysław Syrokomla
Poeta, tłumacz
Smolhów, Imperium Rosyjskie

Był poetą i tłumaczem epoki romantyzmu.

Do historii literatury polskiej wszedł przede wszystkim jako piewca ludowości. Pisał gawędy szlacheckie, gminne, ludowe, regionalne, żebrackie, żołnierskie i historyczne, przyśpiewki ludowe, a także ironiczne wiersze stylizowane na osiemnastowieczną sielankę.

Przypisuje mu się autorstwo piosenki „Wlazł kotek na płotek”, co jednak nie jest prawdą - nie wymyślił tej piosenki, ale dopisał dalszy ciąg do powszechnie znanych dwóch pierwszych wersów ludowej piosenki .

Józef Wybicki
1747
279 lat temu
Józef Wybicki
Pisarz, polityk
Będomin, Rzeczypospolita Obojga Narodów

Był uczestnikiem wojen napoleońskich. W 1807 roku przyczynił się do utworzenia Księstwa Warszawskiego, którego był jednym z czołowych polityków. Po kongresie wiedeńskim współtworzył Królestwo Polskie.

Najbardziej znany jest jako autor słów Pieśni Legionów Polskich we Włoszech, późniejszego „ Mazurka Dąbrowskiego ” , który w 1927 roku stał się hymnem narodowym Polski.

 

Caravaggio
1571
455 lat temu
Caravaggio
Malarz
Mediolan, Księstwo Mediolanu

Był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli wczesnego baroku. Pracował w Rzymie, Neapolu, na Malcie i Sycylii.

Jego dzieła są pełne dramatyzmu i psychologicznej głębi, pozbawione idealizacji. Charakterystyczne dla jego malarstwa są ostre kontrasty światła i cienia, jego obrazy przedstawiają sceny w mrocznej, nocnej scenerii.

Do głównych motywów jego twórczości należą  sceny biblijne - "Powołanie św. Mateusza", " Męczeństwo św. Mateusza", "Nawrócenie św. Pawła", " Święty Mateusz i anioł", sceny rodzajowe "Grający w karty", tematy mitologiczne "Narcyz" czy martwe natury "Kosz z owocami"

Zmarł w 1610 roku. Został prawie zupełnie zapomniany przez następne stulecia i dopiero w XX wieku jego sztuka została odkryta  na nowo. 

 

 

 

Miguel de Cervantes
1547
479 lat temu
Miguel de Cervantes
Pisarz
Alcalá de Henares, Hiszpania

Uważany jest za największego pisarza piszącego w języku hiszpańskim i jednego z najwybitniejszych powieściopisarzy na świecie. 

Najbardziej znany jako autor dzieła "Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy", które uznawane jest za pierwszą nowożytną powieść. Stworzył również inne dzieła literackie: m.in. powieści "La Galatea", "Trudności Persilesa i Sigismundy", sztuki teatralne, zbiór "Nowele przykładne" oraz poemat "Podróż na Parnas", ale żadne z nich nie dorównało geniuszowi "Don Kichota z La Manczy".

"Don Kichot" został przetłumaczony na wszystkie główne języki, w 700 wydaniach.

Jacopo Tintoretto
1518
508 lat temu
Jacopo Tintoretto
Malarz
Wenecja, Republika Wenecka

Jest jednym z głównych przedstawicieli szkoły weneckiej XVI wieku.

Tematem jego dzieł były historie biblijne, żywoty świętych, przedstawienia mitologiczne, historyczne i alegoryczne oraz liczne portrety. Jego twórczość charakteryzowała się ekspresją, dramatycznymi gestami, umięśnionymi, atletycznymi sylwetkami. 

Legendarna stała się energia z jaką tworzył - mówiono, że kiedy malował, towarzyszyła mu siła i pasja, ocierająca się o furię.

Wśród jego najsłynniejszych dzieł wyróżnić można przede wszystkim obrazy takie jak: „Ostatnia wieczerza”, „Narcyz”, „Trzy Gracje”  „Adoracja złotego cielca”.

Uważa się ,że ukoronowaniem jego twórczości był obraz "Raj" namalowany dla Pałacu Dożów. Obraz ten o wymiarach wymiarach 9,1 na 22,6 metra , uważany jest za największy obraz, który namalowany został na płótnie.