Ciekawostki o Vasco da Gamie

Admirał mórz indyjskich

Vasco da Gama
Vasco da Gama, chyba najbardziej znany portugalski podróżnik i odkrywca, jest jednym z trzech żeglarzy, obok Krzysztofa Kolumba i Ferdynanda Magellana, z którymi głównie kojarzą się wielkie odkrycia geograficzne. Wszyscy dokonali znaczących odkryć i na stałe zapisali się w historii świata, ale Vasco da Gama dokonał tego, co było marzeniem innych - znalazł drogę morską do Indii.
1.Vasco da Gama urodził się w XV wieku (około 1460 lub 1469 roku, źródła nie są pewne co do dokładnej daty) w Sines, miasteczku położonym nad Oceanem Atlantyckim.
W Sines znajduje się jego pomnik, usytuowany na wysokiej skarpie, ponad nadmorskim bulwarem jego imienia. Żeglarz na pomniku wpatrzony jest w wody oceanu, a za sobą ma niewielki kościółek Igreja Matriz de S. Salvador, w którym został ochrzczony. Nieopodal znajduje się  ściana fortecy Castelo de Sines, w której podobno się urodził.
2.Sines podkreśla swój historyczny związek z wielkim żeglarzem poprzez nadanie jego imienia głównej alei miasta - Avenida Vasco da Gama i plaży - Praia Vasco da Gama.
3.Urodził się w rodzinie szlacheckiej, o której wzmianki pojawiają się już w 1166 roku.
Ojciec - Estevao da Gama był rycerzem Zakonu Santiego (zakonu św. Jakuba) i sługą księcia Viseu, Ferdynanda. Piastował w Sines funkcję gubernatora i sędziego. Estevao cieszył się dużym zaufaniem portugalskiego władcy i dlatego powierzono mu pierwszą morską ekspedycję do Indii. Nie doczekał jednak tej wyprawy, zmarł w 1497 roku, przed jej rozpoczęciem. Matka, Isabel Sodr była Angielką.
4.Vasco miał dwóch starszych braci.
Najstarszym z rodzeństwa był Paulo da Gama, który także był żeglarzem i odkrywcą. Uczestniczył w wyprawie do Indii w 1498 roku, którą dowodził Vasco, jako kapitan okrętu Sao Rafael. Zmarł w drodze powrotnej, dzień po przybyciu okrętów na Azory.
5.Młodość spędził w Lizbonie, gdzie jako szlachcic, syn gubernatora i sędziego, odebrał staranne wykształcenie.
Według portugalskiego historyka, Teixeira de Aragao, mógł również studiować astronomię i nawigację w Evorze. Tam też prawdopodobnie poznał Juana Ponce de Leona, późniejszego odkrywcę Florydy.
6.W 1492 roku król Portugalii Jan II wysłał  Vasco da Gamę na pierwszą misję morską.
Zadaniem jego było przejęcie francuskich okrętów w odewcie za rabunki na portugalskiej żegludze. Misja się powiodła, wobec czego da Gama umocnił swoją pozycję na dworze.
7.Król Portugalii Jan II rozpoczął szereg reform mających na celu zbudowanie potężnej floty i obudzenie z marazmu trwającego od śmierci Henryka Żeglarza żeglugi.
By wzmocnić potęgę korony rozwinął handel złotem i niewolnikami w Afryce Zachodniej, ale z czasem chciał przejąć zmonopolizowany przez republikę Wenecką, niezwykle dochodowy, handel przyprawami między Azją a Europą. Powstał pomysł znalezienia drogi morskiej do Azji, opływając Afrykę.
8.Zadanie to powierzono Esteavo de Gama, ojcu Vasco, ale niestety zmarł on przed rozpoczęciem wyprawy.
Wówczas organizację wyprawy powierzono Vasco da Gamie, człowiekowi, który posiadał odpowiednie wykształcenie, umiejętności i zaufanie na królewskim dworze.  Gdy Pero de Covilhao odkrył drogę lądową przez Egipt do Afryki Wschodniej i Indii, a Bartolomeu Dias opłynął Przylądek Burz (dziś to Przylądek Dobrej Nadziei) docierając do południowego krańca Afryki, odkryto, że wybrzeże Afryki ciągnie się daleko na południowy wschód. Pozostawało jedynie połączyć te dwie wyprawy w jedną.
9.Vasco da Gama wyruszył 8 lipca 1497 roku z Santa Maria de Belem, nieopodal Capela de Sao Jeronimo, założonej przez Henryka Żeglarza.
W kaplicy tej Vasco da Gama wraz z załogą modlili się przed rozpoczęciem wyprawy. Po powrocie, w miejscu kaplicy, Manuel I zbudował Klasztor Hieronimitów, dla upamiętnienia odkrycia drogi morskiej do Indii.
10.W drogę morską do Indii wyruszyły cztery okręty: Sao Gabriel, Sao Rafael, Berrio i okręt transportowy o nieznanej nazwie.
Załoga liczyła 160 osób (niektóre źródła podają 170), w tym wielu skazańców. Vasco da Gama musiał radzić sobie z buntami załogi, groźnymi sztormami, a także szkorbutem , na który cierpiała spora część załogi i z tego powodu zmarła. Do Portugalii powróciło jedynie 55 osób.
11.Gdy da Gama dotarł do południowego krańca Afryki, gdzie zakotwiczył Dias, popłynął dalej, na nieznane wcześniej Europejczykom wody.
Dotarł na kontrolowane przez Arabów tereny, które były integralną częścią sieci handlowej na Oceanie Indyjskim. Obawiając się wrogiego nastawienia tamtejszej ludności do chrześcijan, da Gama oświadczył, że jest muzułmaninem i dzięki temu zdobył audiencję u sułtana. Ponieważ nie był w stanie zaoferować godnego prezentu sułtanowi, został przegnany z portu. Musiał również użyć armat.
12.Płynąc po nieznanych wodach, da Gama uciekał się do piractwa i grabieży nieuzbrojonych arabskich statków handlowych.
Załoga da Gamy była pierwszymi znanymi Europejczykami, którzy wpłynęli do portu w Mombasie. Szybko jednak ich stamtąd przepędzono.
13.Aby ułatwić sobie żeglugę po nieznanych wodach, da Gama zrekrutował do załogi pilota, który posiadał wiedzę na temat wiatrów monsunowych, co znacznie ułatwiło ekspedycję w kierunku Indii.
Do Kalikatu w Indiach załoga dopłynęła 20 maja 1498 roku lądując na plaży, 18 km od obecnego miasta. Kalikat (Kozhikode) jeszcze przed dopłynięciem do niego Europejczyków, od około XIII wieku było ważnym ośrodkiem handlu przyprawami, którym zajmowali się Arabowie i Chińczycy.
14.Zostali powitani z wielką gościnnością, ale podarki od króla Portugalii dla władcy nie okazały się zbyt cenne (skrzynia z cukrem, dwie beczki oliwy, beczka miodu, pudełko z mosiężnymi naczyniami, cztery płaszcze ze szkarłatnej tkaniny, sześć kapeluszy i in.), co wywołało wielkie niezadowolenie, bowiem oczekiwali złota.
Przebywający na dworze muzułmańscy handlowcy chcąc bronić swoich interesów, poddali w wątpliwość intencje da Gamy, twierdząc, że jest on piratem, a nie królewskim ambasadorem. Utrudniło mu to pozyskanie przypraw i opuszczenie Indii. Ostatecznie zapełnił tylko jeden statek przyprawami.
15.Mimo stosunkowo niewielkiego sukcesu wyprawy, bowiem nie udało się podpisać umowy handlowej z Kalikatą, a na statkach znalazła się niewielka ilość przypraw, da Gama został powitany u wybrzeży Lizbony jak bohater.
Otrzymał tytuł "Admirała mórz indyjskich", a także w lenno miasto Sines.