Ciekawostki o kopalni soli "Wieliczka"

Kopalnia soli

Jeden z siedmiu cudów Polski

Kopalnia soli "Wieliczka" należy do najliczniej na świecie odwiedzanych podziemnych atrakcji turystycznych. Jest miejscem, gdzie przez 700 lat wydobywano sól, a teraz przyciąga turystów z całego świata, aby mogli podziwiać wspaniałe komnaty wyrzeźbione w soli kamiennej, słone jeziora, wykute w soli kapliczki.
1.Kopalnia "Wieliczka" to kopalnia soli kamiennej zlokalizowana w Wieliczce koło Krakowa.
Usytuowana jest w zachodniej części podkarpackich złóż solnych, których wiek oceniono na 14 mln lat. Złoża te powstały w miocenie, gdy zanikała Paratetyda (Morze Sarmackie) - nieistniejące morze w Europie środkowej i południowo-wschodniej sięgające wgłąb Azji Środkowej, które wyodrębniło się na skutek zmniejszajacego się połączenia z południową resztką Tetydy (Morzem Śródziemnym).
2.Paratetyda stała się morzem zamkniętym o wysokim stopniu zasolenia.
Gorący klimat i stale obniżające się dno, będące efektem powstawania Karpat, spowodowały wzmożoną sedymentację (gromadzenie osadów). Do głębi spływała najgęstsza solanka i tam zaczęła wytrącać się sól. Czas sedymentacji trwał 15-20 tysięcy lat. W południowej części Paratetydy doszło do uformowania się złoża bryłowego (zubrowego, od nazwiska geologa Rudolfa Zubera, który jako pierwszy sklasyfikował tę skałę osadową skaładającą się głównie z chlorku sodu), a w części północnej i środkowej powstało złoże pokładowe (warstwowe). Złoża te nasunęły się na siebie (bryłowe na pokładowe) podczas ostatnich ruchów górotwórczych Karpat.
3.Wielickie złoże solne ma około 10 km długości, 600-1500 m szerokości oraz od kilku do 400 m miąższości.
Początki eksploatacji złoża sięgają epoki środkowego neolitu (3 tys. lat p.n.e.). Nasi przodkowie już w okresie prehistorycznym tworzyli instalacje służące do odparowywania solanki, co dokumentują liczne znaleziska archeologiczne. Ustawiali oni na wielkich paleniskach kilka, a później kilkanaście naczyń glinianych o wydłużonym kształcie, które zawierały roztwór naturalnie nasycony. W wyniku podgrzewania osiągano najpierw gęsty roztwór, a następnie zestaloną masę o dużej zawartości soli jadalnej.
4.Przodkowie eksploatowali "źródła solne", czyli samoistnie wypływającą na powierzchnię solankę.
Eksploatacja taka trwała 3-4 tys. lat, do czasu ustania naturalnych wypływów solanki na powierzchnię.
5.Drążenie studni rozpoczęto na przełomie XII i XIII wieku.
Pierwsze studnie drążono w leżącej nieopodal Wieliczki - Bochni. Wkrótce okazało się, że płytko zalegające złoża znajdują się również w Wieliczce. Zamiast studni pojawiły się szyby - pionowe drogi komunikacji z poziomymi wyrobiskami i chodnikami. Tak powstała pierwsza kopalnia soli.
6.Pod koniec XIII wieku powstało przedsiebiorstwo Żupy krakowskie, w skład którego wchodziła żupa w Wieliczce i żupa w Bochni, wraz z warzelniami znajdującymi się w tych miastach.
Żupa to w dawnej Polsce określenie kopalni soli, która zwykle była w posiadaniu książąt lub królów. Warzelnia zaś, to zakład przemysłowy produkujący sól warzoną.
Żupy krakowskie zarządzane były przez żupnika (w polskim górnictwie solnym urzędnik zarządzający rejonem górniczym w imieniu właściciela) mianowanego przez króla. Pierwszym żupnikiem został w 1333 roku Francuz, Wojciech Porinus. Przedsiębiorstwo działało blisko 500 lat, do I rozbioru Polski w 1772 roku.
7.Okres rozkwitu żupy krakowskiej przypadał od XVI do połowy XVII wieku.
W żupie w Wieliczce pracowało wtedy około 2 tys. górników, a wydobycie przekraczało 30 tys. ton soli na rok.
8.Żupa krakowska była największym w dawnej Rzeczypospolitej zakładem przemysłowym i jednym z największych w Europie.
Po I rozbiorze Polski uległa podziałowi na dwie oddzielne kopalnie soli: w Wieliczce i w Bochni.
9.W Wieliczce istnieje od 1951 roku Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka.
Muzeum powstało z inicjatywy profesora szkoły średniej w Wieliczce, Alfonsa Długosza i mieści się w nieczynnej części jednej z najstarszych na świecie kopalni soli kamiennej. Prezentuje historię górnictwa soli, rozwój techniki kopalnianej, dzieje przemysłu solnego i historię miasta Wieliczka. Zbiory muzeum liczą około 20 tys. eksponatów. Muzeum wraz z całą kopalnią zostało wpisane w 1978 roku przez UNESCO na pierwszą Międzynarodową Listę Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego. Muzeum prezentuje dwie ekspozycje: podziemną i na powierzchni.
10.Z chwilą rozpoczęcia wydobycia soli w Wieliczce, książę Henryk IV Probus, kazał zbudowac tam łaźnię, która pełniła także funkcję miejsca pracy cyrulików.
Oferowano tam proste zabiegi chirurgiczne, pomoc ofiarom wypadków, a także pomoc wdowom i sierotom po górnikach. W 1363 roku król Kazimierz III Wielki ufundował przy kopalni szpital prowadzony przez zakon św. Ducha. W 1697 roku posadę kopalnianego chirurga po raz pierwszy w Polsce objęła kobieta - Magdalena Bendzisławska.
Kopalnia soli
Znaleźliśmy 35 ciekawostek na temat kopalni soli "Wieliczka"

Przeczytaj również

Ciekawostki o bitwie pod Wiedniem Ciekawostki o Uniwersytecie Jagiellońskim Ciekawostki o czarnej śmierci Ciekawostki o Konstytucji 3 maja Ciekawostki o Bursztynowej Komnacie

Rozerwij się trochę!

Lubisz quizy? My lubimy, dlatego wraz z portalem FunQuiz.pl zapraszamy do łączenia przyjemnego z pożytecznym.

Quizy o historii Quizy z wiedzy ogólnej