Kulinaria

Ciekawostki o kakao

Znaleźliśmy 17 ciekawostek na temat kakao

Podstawa czekolady

Kakao to potocznie stosowane określenie na nasiona kakaowca właściwego. Powszechnie znane i lubiane przez miłośników czekolady i wszelkich słodyczy czekoladowych, a także zwolenników mlecznego napoju na bazie kakao. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że oprócz walorów smakowych posiada ono także bardzo dobry wpływ na wiele aspektów związanych z funkcjonowaniem ludzkiego organizmu - poprawia pamięć i normuje ciśnienie krwi, a także jest źródłem cennych składników mineralnych i witamin. Wiedzieli już o tym Aztekowie i Majowie, a docenili również Hiszpanie, dzięki którym kakao poznała Europa.
1
Kakao, ziarna kakaowe, to nasiona owoców kakaowca właściwego (Theobroma cacao).
Kakaowiec właściwy jest gatunkiem rośliny z rodziny ślazowatych (Malvaceae), pochodzącej z wilgotnych lasów tropikalnych Ameryki Południowej i Środkowej.
Jest on szeroko rozpowszechniony w uprawie, a największe obecnie powierzchnie upraw kakaowca znajdują się w Afryce.
2
Kakaowiec jest wiecznie zielonym drzewem o zwartej koronie wysokości 10-15 metrów lub krzewem wyrastającym do 5 metrów wysokości.
Jego kora jest cienka, barwy cynamonowo-brązowej. Drzewo kakaowca ma silnie rozwinięty system korzeniowy. Liście ułożone naprzemianlegle o długości 20-30 cm są skórzaste i przyrastają przez cały rok. Kwiaty kakaowca maja kolor różowy lub czerwony, osadzone są na krótkich szypułkach wyrastających w pęczkach bezpośrednio z pnia i konarów - takie zjawisko nosi nazwę kauliflorii.
3
Owocem kakaowca jest owalna jagoda przypominająca kształtem piłkę do futbolu amerykańskiego.
Owoc ma wymiary 250 x 100 mm, jest bruzdkowany lub gładki, przypomina przerośnięty ogórek.
Okryty jest grubą łupiną, pod którą znajduje się od 20 do 60 płaskich lub kulistych nasion (ziaren kakaowca) pokrytych białym śluzem. 
Nasiona umieszczone są w czerwonanwym, przyjemnie pachnącym miąższu o słodkim smaku.
4
Kakaowiec potrzebuje wilgotnego, gorącego klimatu o małych amplitudach dobowych i rocznych temperatur - takie warunki zapewnia klimat okołorównikowy.
Drzewo kakaowe najlepiej rośnie pod osłoną wysokich drzew, gdyż nie znosi silnych wiatrów, ani ostrego słońca.
Drzewa rosną w odległości 2-6 m.
5
Drzewo zaczyna owocować między 3 a 5 rokiem od zasadzenia, a największe plony osiąga w wieku 8-15 lat.
Drzewo owocuje przez około 20 lat.
Owoce ukazują się po 4-6 miesiącach od zakwitnięcia.
Niedojrzałe owoce mają różne kolory, ale najczęściej są zielone, czerwone lub fioletowe, a wraz z dojrzewaniem ich kolor zmienia się na żółty lub pomarańczowy, szczególnie w bruzdach.
Owoce zbierane są ręcznie przy pomocy zakrzywionego noża umieszczonego na długim trzonku - jedna osoba może dziennie zebrać około 650 owoców.
Występują dwa okresy zbiorów: główny, który trwa od września do marca i obejmuje 80% zbiorów, oraz drugorzędny trwający od kwietnia do września, obejmujący 20%.
6
Owoce kakaowca po zbiorze rozcina się na pół i wyjmuje się z nich nasiona wraz z miąższem.
Wilgotne, otoczone miąższem nasiona usypuje się w pryzmy, umieszcza w koszach bądź skrzyniach, nakrywa się liśćmi, pod którymi miąższ ulega fermentacji.
Po około 5-7 dniach owocowa pulpa odcieka, a nasiona nabierają charakterystycznego aromatu i koloru.
Po wysuszeniu nasion, zawartość wody w nich spada do 6%.
Suche ziarna są produktem eksportowym krajów uprawiających kakao, dalsza obróbka nasion odbywa się głównie w krajach rozwiniętych.
Pierwszym etapem obróbki nasion jest ich prażenie i pozbywanie się łupiny.
Pozostała część, głównie zarodki, jest mielona na masę kakaową, zwana też okruchami kakaowymi.
Ubocznym produktem obróbki nasion są łupiny kakaowe, które dodawane są do pasz dla zwierząt oraz wykorzystywane jako nawóz lub ściółka.
7
Produkty uzyskane z nasion kakaowca stosowane są głównie w przemyśle spożywczym do produkcji czekolady, napojów, ciast i lodów.
Z masy kakaowej uzyskuje się masło kakaowe zawierające około 55% tłuszczu oraz proszek kakaowy zawierający około 25% tłuszczu.
Masło kakaowe nazywane też tłuszczem kakaowym lub olejem kakaowym jadalnym jest stałym tłuszczem roślinnym, otrzymywanym z nasion kakaowca przez wytłaczanie na ciepło.
Pozostałością tego procesu jest tzw. kuch kakaowy wykorzystywany do produkcji proszku kakaowego.
8
Proszek kakaowy otrzymuje się poprzez mielenie i przesiewanie kuchu kakaowego, będącego pozostałością po wytłaczaniu masła kakaowego z masy kakaowej.
Proszek kakaowy zawiera najwyżej 20% tłuszczu, a także około 20% białka i 40% węglowodanów.
Zawiera też dwa alkaloidy o działaniu pobudzającym: teobrominę i kofeinę.
Ma barwę ciemnobrązową i gorzki smak.
Stanowi podstawowy składnik napojów kakaowych, stosowany jest także jako dodatek do ciast.
Z rozdrobnionej masy kakaowej (okruchów kakaowych) i cukru otrzymuje się czekoladę do picia.
Masa kakaowa z dodatkiem masła kakaowego, cukru i mleka w proszku stanowi czekoladę.
9
Masło kakaowe znalazło zastosowanie w farmacji.
Po raz pierwszy zastosował je francuski aptekarz Antoine Baume w 1750 roku.
W recepturze aptecznej stosowane jest do wytwarzania stałych (czopki doodbytnicze, globulki dopochwowe, pręciki docewkowe i dopochwowe) oraz półstałych (maści, kremy, mleczka) postaci leków.
Masło kakaowe jest jednym z bardziej stabilnych tłuszczów, zawiera naturalne przeciwutleniacze zapobiegające jełczeniu, umożliwiające przechowywanie go bez dodatku konserwantów nawet przez okres pięciu lat.
Należy chronić je przed światłem i przechowywać w postaci nierozdrobnionej, w niskiej temperaturze.
Temperatura topnienia tłuszczu kakaowego wynosi 30–35 °C.
10
Masło kakaowe stosowane jest także w przemyśle spożywczym i kosmetycznym.
W przemyśle spożywczym wykorzystywane jest przy produkcji słodyczy, a przede wszystkim jest jednym z podstawowych składników czekolady.
Samo masło kakaowe ma jedynie delikatny czekoladowy smak i zapach - stanowi jedyny pochodzący od kakaowca składnik czekolad białych, niezawierających kakao.
Dzięki temperaturze topnienia masła kakaowego, która jest nieznacznie wyższa od temperatury ciała, czekolada może rozpływać się w ustach.
W przemyśle kosmetycznym masło kakaowe wchodzi w skład różnego rodzaju kosmetyków (kremy, mydła), jako że posiada bardzo dobre właściwości nawilżające i natłuszczające.
11
Najstarsze ślady używania nasion kakaowca jako pożywienia stwierdzono w Ekwadorze, w górnym biegu dopływów Amazonki na stanowisku archeologicznym datowanym na 5450-5300 lat BP (przed teraźniejszością, za którą przyjmuje się rok 1950).
W Ameryce Środkowej znaleziska archeologiczne świadczą o wykorzystywaniu kakao od 3900 lat BP, a na terenach południowo-zachodniej części współczesnych Stanów Zjednoczonych od 1000 lat BP.
Kakaowiec pochodzi z amazońskiego lasu deszczowego.
Z terenów tych został wprowadzony do Ameryki Środkowej przez Olmeków (Meksyk).
Wykorzystywany był przez kultury przedhiszpańskie wzdłuż Jukatanu w ceremoniach religijnych.
Ziarno kakaowca było powszechną walutą w całej Mezoameryce przed podbojem hiszpańskim.
12
Kakao było ważnym surowcem w Mezoameryce prekolumbijskiej.
Hiszpański żołnierz, który uczestniczył w podboju Meksyku przez Hernana Cortesa opowiadał, że Montezuma II, władca Azteków do posiłków nie spożywał innego napoju niż czekolada, którą podawano mu w złotym kielichu. Doprawiona była wanilią lub innymi przyprawami i ubita na piankę, która rozpuszczała się w ustach. Ponoć spożywał 60 porcji dziennie takiego napoju.
13
Kakao zostało sprowadzone do Europy przez Hiszpanów i stało się popularnym napojem w połowie XVII w.
Hiszpanie sprowadzili również drzewo kakaowe do Indii Zachodnich i na Filipiny.
 Do współczesnej Ghany kakao zostało sprowadzone prze Ghanyjczyka, Tetteh Quarshie.
Zapotrzebowanie na ziarno kakaowca znacznie wzrosło po odkryciu procesu technologicznego wyrabiania czekolady, co miało miejsce w 1876 roku w Szwajcarii.
14
Trzy główne odmiany kakaowca to: "Forastero", "Criollo" i "Trinitario".
"Forastero" jest najszerzej stosowana i obejmuje 80-90% światowej produkcji kakao.
Ziarna "Criollo" są rzadsze i uważane za przysmak.
"Criollo" jest produkowane przez niewiele krajów, gdyż ziarna maja mniejszą odporność na choroby atakujące kakao - jednym z największych producentów tej odmiany jest Wenezuela.
"Trinitario" (z Trinidadu) jest krzyżówką odmian "Criollo" i "Forastero", uważa się, że jest znacznie wyższej jakości niż "Forastero" i osiąga wyższe plony.
15
Przemysł kakaowy został oskarżony o czerpanie zysków z niewolnictwa i handlu dziećmi.
Pierwsze zarzuty, że niewolnictwo dzieci jest wykorzystywane do produkcji kakao pojawiły się w 1998 roku.
W 2017 roku około 2,1 mln dzieci w Ghanie i Wybrzeżu Kości Słoniowej zajmowało się zbiorem kakao, przenoszeniem ciężkich ładunków, wyrębem lasów i narażeniem na działanie pestycydów.
W 2018 roku ogłoszono 3-letni program pilotażowy przeprowadzony przez Nestle z 26 tys. rolników zlokalizowanych głównie na Wybrzeżu Kości Słoniowej, w wyniku którego zaobserwowano 51% spadek liczby dzieci wykonujących niebezpieczne prace przy uprawie kakao.
16
W 2020 roku światowa produkcja ziarna kakaowego wyniosła 5,8 mln ton, na czele z Wybrzeżem Kości Słoniowej z 38% udziałem w całości produkcji.
Kolejne miejsca zajęły Ghana i Indonezja.
17
Kakao jest źródłem wielu składników mineralnych i witamin.
Zawiera m.in. sód, wapń, potas, ryboflawinę, niacynę, magnez, polifenole, żelazo, a także szereg witamin, m.in. witaminę A, B i E.
Poprawia pamięć, normuje ciśnienie krwi, a stosowane regularnie pomaga w prewencji nowotworów, szczególnie w przypadku raka jelita grubego.
Spowalnia też procesy starzenia chroniąc organizm przed wpływem nań negatywnych czynników otoczenia, jak zanieczyszczenie powietrza spowodowane dymem papierosowym.
Wykazuje działanie hipoglikemiczne, a dzięki zawartemu w nim tryptofanowi pobudza produkcję endorfin działając jak afrodyzjak.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Elbrusie
Elbrus jest starym stratowulkanem o niemal symetrycznej budowie. Uznaje się go za uśpiony, gdyż od około dwóch tysięcy lat nie odnotowano jego erupcji ...
Ciekawostki o Cotopaxi
Cotopaxi to jeden z najwyższych czynnych wulkanów. Jest stratowulkanem o niemalże idealnym stożku, który dla rdzennej andyjskiej ludności był zawsze p ...
Ciekawostki o Atakamie
Pustynia Atakama w Chile jest ogromną przestrzenią o marsjańskim krajobrazie. Jest najbardziej suchą niepolarną pustynią na świecie i drugą pod względ ...
Ciekawostki o Montanie
Mottem tego jednego z największych stanów jest "złoto i srebro", ale w przypadku Montany znaczy to znacznie więcej. Oprócz bogatych złóż  mineralnych, ...
Ciekawostki o Marku Grechucie
Marek Grechuta był jedną z największych indywidualności. Był prawdziwym artystą o wielu talentach: piosenkarza, poety, kompozytora, malarza, architekt ...
Ciekawostki o Saharze
Nazwa pustyni wywodzi się z języka arabskiego, gdzie słowo ṣaḥārā oznacza pustynie (rodzaj żeński w liczbie mnogiej). Przynajmniej przez kilka tysięcy ...
Ciekawostki o grzybach
Grzyby występują na całym świecie i rosną w szerokim zakresie siedlisk. Można je spotkać w ekstremalnych środowiskach, takich jak pustynie lub obszary ...
Ciekawostki o oryksie arabskim
Piękne białe antylopy o szlachetnej głowie i pięknych oczach z długimi lekko zakrzywionymi rogami. Znakomicie przystosowane do życia na pustyni w wyso ...

Podobne tematy

Ciekawostki o czekoladzie
Czekolada jest jednym z najpopularniejszych rodzajów żywności i smaków na świecie. Znana była już 4000 tys. lat temu. Starożytni mieszkańcy dzisiejsze ...
Ciekawostki o Janie Wedlu
Wedel to jeden z symboli Warszawy. Historię warszawskiej czekolady zapoczątkował senior rodu Karol Wedel, kontynuował ją jego syn Emil, a później wnuk ...
Ciekawostki o Piwie
Jest jednym z najstarszych produkowanych napojów alkoholowych. Pierwsze archeologiczne dowody na warzenie piwa pochodzą sprzed 13 tysięcy lat z terenó ...
Ciekawostki o tymianku
Tymianek jest ziołem o charakterystycznym wyglądzie. Rośnie na niewielkich (20-30 cm) krzaczkach na których w regularny sposób ułożone są podłużne liś ...
Ciekawostki o kurkumie
Właściwości i zalety kurkumy brzmią jak reklama wspaniałego suplementu diety. I jest to zgodne z prawdą, ponieważ kurkuma to niedrogi suplement diety ...
Ciekawostki o kombuczy
O wykorzystaniu grzybka herbacianego do przyrządzenia napoju energetyzującego i oczyszczającego można przeczytać już w chińskich źródłach pisanych z d ...
Ciekawostki o cynamonie
Jest doskonale znaną i często wykorzystywaną w kuchni aromatyczną przyprawą. Najczęściej spotykamy go w wyrobach cukierniczych, czekoladzie oraz w nie ...
Ciekawostki o soku z kiszonej kapusty
Chociaż sok z kiszonej kapusty nie każdemu przypadnie do gustu ze względu na specyficzny smak nie można odmówić mu rewelacyjnego działania prozdrowotn ...

Powiązane artykuły