Technologia

Ciekawostki o lampie naftowej

Znaleźliśmy 13 ciekawostek na temat lampy naftowej

Polski wynalazek

Lampa naftowa to wynalazek genialnego farmaceuty, naszego rodaka, Ignacego Łukasiewicza. Jako pracownik apteki sprzedający naftę w celach medycznych, swoją determinacją i wnikliwą pracą spowodował zmianę jej zastosowania na poza farmaceutyczne. Wynaleziona przez Łukasiewicza lampa naftowa szybko stała się popularna i dostępna. Użycie nafty do oświetlenia otworzyło drogę do poszukiwania dalszych zastosowań ropy naftowej i w tym sensie twórcę lampy naftowej można uważać za pioniera przemysłu naftowego.
Lampa naftowa
1
Lampa naftowa jest rodzajem urządzenia oświetleniowego wykorzystującego naftę jako paliwo.
Została wynaleziona w efekcie prac nad destylacją ropy naftowej.
2
Pierwszą lampę naftową skonstruował w 1853 roku Polak - Ignacy Łukasiewicz.
Łukasiewicz był farmaceutą, który pracował w lwowskiej aptece "Pod Złotą Gwiazdą", należącą do Piotra Mikolascha, znanego lwowskiego przedsiębiorcy i farmaceuty.
3
W pierwszej połowie XIX wieku prowadzono intensywne próby otrzymania paliwa wydajniejszego i tańszego niż dotychczas stosowane różne gatunki olejów i ich mieszanin.
W tym celu prowadzono badania nad ropą naftową, z której w wyniku jej destylacji uzyskano naftę. Nafta została po raz pierwszy wytworzona z naturalnego asfaltu przez Abrahama Gesnera, kanadyjskiego lekarza i geologa, uznawanego za jednego z ojców przemysłu petrochemicznego. Odkryty przez Gesnera produkt został opatentowany pod nazwą "kerosene" i głównie pod tą nazwą jest do dziś znany w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Australii i Nowej Zelandii.

Sposób pozyskiwania nafty z ropy naftowej opracował jako pierwszy Filip Neriusz Walter, polski chemik specjalizujący się w chemii organicznej i chemii produktów naturalnych. Był też twórcą polskiego nazewnictwa chemicznego. Jako pierwszy wydestylował naftę z ropy naftowej i zbadał jej właściwości. Nafta stała się towarem powszechnego użytku, początkowo jako środek farmaceutyczny, aż do skonstruowania lampy naftowej. W 1847 roku rząd Francji przyznał mu za zasługi naukowe Krzyż Legii Honorowej.
4
Nafta, czyli jedna z lżejszych (0,78-0,81 g/cm3) frakcji ropy naftowej, jest niemal równie stara jak medycyna.
Pierwsze informacje o jej użyciu pojawiają się już w IX wieku u perskiego lekarza, alchemika i filozofa Abu Bakra Muhammada ibn Zakarijja ar-Raziego, znanego również jako Rhazes. Był on jednym z najwybitniejszych lekarzy średniowiecznego świata islamu, autorem licznych dzieł medycznych, tłumaczonych także na łacinę. Opisał on jako pierwszy lecznicze zastosowanie nafty (stosuje się ją do dziś do leczenia zapalenia spojówek, sutków, małżowin usznych, w przypadku mdłości, choroby lokomocyjnej, halucynacji i in.).

Apteki posiadały ją w swoim asortymencie, posiadała ją również "Apteka Pod Złotą Gwiazdą", w której pracował Ignacy Łukasiewicz. Wówczas trzeba ją było sprowadzać z Włoch za niebagatelne kwoty. Łukasiewicz, aby obniżyć koszty, zaczął pracować nad ulepszeniem metod destylacji ropy naftowej sprowadzanej ze studni w Słobodzie Rungurskiej (wieś w Ukrainie).
5
Sytuacja uległa zmianie, gdy do apteki Łukasiewicza przyszedł Żyd, który zaproponował sprzedaż butelki ropy pochodzącej z okolic Borysławia, gdzie chłopi zbierali ją z zagłębień oraz stawów.
Chłopi używali jej do leczenia fascjolozy (choroba pasożytnicza wywoływana przez motylicę wątrobową - Fasciola hepatica). Apteka zaczęła skupować ropę od ukraińskich chłopów i oczyszczoną sprzedawała jako lekarstwo, w cenie konkurencyjnej do włoskiej. Aptekarze (Mikolasch, Zeh i Łukasiewicz) zawiązali spółkę o kapitale 2500 guldenów, za którą kupili kilkanaście tysięcy garnców ropy i przystąpili do destylacji. Niestety okoliczne apteki nie były zainteresowane ich surowcem, gdyż preferowały specyfik włoski.
6
Łukasiewicz jednak nie zaprzestał prób destylacji i trafił w końcu na właściwą frakcję odbieraną w temperaturze 250-350 stopni C, pozbawioną lekkich benzyn i ciężkich węglowodorów.
Otrzymana nafta doskonale się paliła, dlatego Łukasiewicz postanowił wykorzystać ją do oświetlania pomieszczeń.
7
Pierwsza próba zastosowania nafty do oświetlenia zakończyła się niemalże tragicznie.
Łukasiewicz użył lampy olejowej, która nie była przystosowana do nowego paliwa i lampa eksplodowała, a aptekarz cudem uniknął dotkliwego poparzenia. Łukasiewicz zwrócił się do lwowskiego blacharza Adama Bratkowskiego, który przerobił lampę olejową na taką, w której można było zastosować naftę. Z czasem skonstruowali właściwą lampę naftową.

Nafta nie dawała tak jasnego światła, jak dotychczas stosowany olej rzepakowy, jednak płomień był stabilny, a koszt eksploatacji zdecydowanie niższy.
8
W rozpropagowaniu wynalazku pomógł Łukasiewiczowi szpital Ojców Pijarów we Lwowie.
31 lipca 1853 roku we Lwowie doktor Zaorski, chirurg, operował swojego pacjenta Władysława Holeckiego. Operacja odbyła się w nocy, w sali oświetlonej jednymi z pierwszych lamp naftowych Ignacego Łukasiewicza.

Wytwarzana z ropy naftowej nafta stała się popularnym paliwem oświetleniowym.
9
Lampa naftowa była bardziej wydajna od świec i tańsza w eksploatacji od olejów i oświetlenia gazowego.
Pierwsze lampy naftowe zaświeciły we Lwowie już w marcu 1853 roku, a do powszechnego użytku weszły w latach 1860-1865.
10
Po nieudanej pierwszej próbie zastosowania nafty w nieprzystosowanej konstrukcyjnie lampie olejowej, Łukasiewicz wraz z blacharzem Bratkowskim skonstruował prototyp lampy naftowej.
Lampa ta była masywna, składała się z cylindrycznego blaszanego zbiornika na naftę. Służył on jako zabezpieczenie przed ewentualnym wybuchem paliwa. Na zbiornik założona była metalowa rura z okienkiem z miki i otworami zapewniającymi przepływ powietrza.

Zanurzony w zbiorniku knot otworem wyprowadzony był ponad zbiornik do metalowej rury. Wystający z rury knot w wyniku działania kapilarnego zapewniał dopływ nafty i powstawanie oparów, które się paliły.

Lampy ciągle były doskonalone, gdyż te pierwsze dostarczały niewiele światła. Przejęły też zewnętrzną budowę lamp olejowych z pierwszej połowy XIX wieku.
11
Istnieje kilka rodzajów lamp naftowych.
Należą do nich:
  • lampa z płaskim knotem - spalająca naftę wciąganą przez knot w wyniku działania kapilarnego
  • lampa z centralnym ciągiem (rurowy okrągły knot), której palnik wyposażony jest w wysoki szklany komin (300 mm lub wyższy), aby zapewnić silny ciąg. W palniku zastosowano knot z bawełny zwiniętej w tubę, zapewniającą "centralny ciąg".
  • lampa płaszczowa, która jest odmianą lampy centralnego ciągu. Płaszcz to gruszkowata siatka z tkaniny umieszczona nad palnikiem. Płaszcz zawiera tor lub inne sole metali ziem rzadkich. Przy pierwszym użyciu tkanina wypala się, a sole metali przekształcają się w tlenki, pozostawiając bardzo delikatną strukturę, która żarzy się pod wpływem ciepła płomienia palnika. Lampy te są znacznie jaśniejsze niż płasko lub okrągło knotowe, wytwarzają bielsze światło i generują więcej ciepła. Lampy z płaszczem mogą być wyposażone w klosz, a kilka lamp w małym budynku może go ogrzać w chłodne dni.
  • latarnia naftowa - lampa z płaskim knotem przeznaczona do użytku przenośnego i na zewnątrz. Istnieją trzy typy latarni: martwy płomień, gorący podmuch i zimny podmuch.
12
Lampy naftowe zostały wyparte przez elektryczność.
Jednak nadal są szeroko stosowane w obszarach bez oświetlenia elektrycznego. Koszty i zagrożenie związane z oświetleniem spalinowym są stałym problemem w wielu krajach.
13
Światowa Organizacja Zdrowia uważa naftę za paliwo zanieczyszczające i zaleca, aby "rządy i lekarze natychmiast zaprzestali promowania jej stosowania w gospodarstwie domowym".
Dym naftowy zawiera wysoki poziom szkodliwych cząstek stałych, a stosowanie nafty w gospodarstwach domowych wiąże się z wyższym ryzykiem raka, infekcji dróg oddechowych, astmy, gruźlicy, zaćmy i niekorzystnych wyników ciąży.
Lubisz ciekawostki?

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o Kirunie
19 ciekawostek o Kirunie
Szwedzkie miasto z lokalną anomalią magnetyczną
Kiruna, miasto zakorzenione w sercu Laponii, stanowi nie tylko ośrodek górniczy, lecz także fascynujące centrum kultury, historii i natury arktycznej. ...
16 ciekawostek o Bali
16 ciekawostek o Bali
Wyjątkowe miejsce na ziemi
Bali to wyspa w archipelagu Indonezji, jedna z najbardziej popularnych wysp w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Słynie z bogatej kultury i tradycji ...
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
Najstarsze znane żyjące zwierzę lądowe
Żółw Jonathan to wyjątkowa postać w krainie zwierzęcych legend. Jego imponujący wiek i niezwykła historia życia uczyniły go jednym z najbardziej znany ...
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
Strategiczny geniusz, którego rządy rozpoczęły epokę hellenistyczną
Aleksander Macedoński, znany także jako Aleksander Wielki, jest jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii starożytnej. Uważany za militarne ...
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
Francuski Michał Anioł
Auguste Rodin, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy XIX wieku, pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii sztuki. Jego prace, odznacz ...
21 ciekawostek o Hatszepsut
21 ciekawostek o Hatszepsut
„Pierwsza z dostojnych kobiet”
Otrzymała imię Hatszepsut, które znaczyło „Pierwsza z dostojnych kobiet”. Była królową Górnego i Dolnego Egiptu - jedną z czterech kobiet noszących ty ...
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
Malarz kobiet
Gustav Klimt był austriackim malarzem symbolizmu i jednym z najbardziej znanych przedstawicieli secesji wiedeńskiej. Jego prace znane są ze swojego ch ...
21 ciekawostek o Kajmanach
21 ciekawostek o Kajmanach
Wyspy o niezwykle liberalnym systemie bankowym
Kajmany to trzy wyspy na Morzu Karaibskim, które stanowią terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii. Swoje korzenie maja one w kolonizacji hiszpańskiej i ...

Podobne tematy