Puszcza Białowieska jest terenem chronionym właściwie już od XV wieku.

Początkowo, podejmowane w tym kierunku działania nie były podyktowane względami przyrodniczymi. Puszcza stanowiła tereny łowieckie książąt litewskich i królów Polski, więc decydowały tu względy praktyczne i wizerunkowe. Starano się chronić zasoby grubej zwierzyny, a przede wszystkim żubra. Stosowano różne sposoby ochrony zasobów puszczańskich. Organizowano tzw. "ostępy zwierzynne" zarezerwowane dla polowań monarchów oraz "przechody zwierzynne", łączące ostępy, które stanowiły odpowiedniki dzisiejszych korytarzy ekologicznych. Organizowano służbę leśną - osokę, a także strażników i strzelców. Dostęp do puszczy był ściśle regulowany. Mieszkańcy osad zlokalizowanych przy puszczy mogli za coroczną opłatę pobierać z lasów martwe drewno na opał, zbierać owoce, grzyby i wypasać bydło. Istniało tzw. "prawo wchodowe" - przywileje nadawane przez króla - dla wybranej szlachty, duchowieństwa czy miejscowości. Uprawniały one do korzystania z konkretnego fragmentu puszczy, najczęściej przez koszenie łąk, zakładanie barci, czy łowienie ryb w rzekach. Nadawano też "wchody wrębne", które uprawniały do wyrębu niektórych drzew.