Już w latach 30. IV wieku cesarzowa Helena (przypisuje się jej ufundowanie m.in. Bazyliki Narodzenia Pańskiego) nakazała zbudowanie marmurowego żłóbka w betlejemskiej grocie. W późniejszym okresie, gdy w Betlejem osiadł św. Hieronim, do żłóbka dodano figury Świętej Rodziny i pasterzy.
Najwcześniejsza szopka pochodzi z roku 380. Znaleziono ją we wczesnochrześcijańskich katakumbach św. Walentego w Rzymie. Za twórcę pierwszej żywej szopki uznawany jest święty Franciszek z Asyżu. Powstała ona w 1223 roku w Greccio w środkowych Włoszech.
W szopce wystawionej w jaskini niedaleko Greccio biblijne postaci odgrywane były przez ludzi i zwierzęta. Święty Franciszek, zamiast wygłosić kazanie, odtworzył wydarzenie związane z narodzeniem Jezusa z udziałem ludzi i zwierząt. Papież Honoriusz II udzielił błogosławieństwa temu przedsięwzięciu.
Szopkę św. Franciszka opisał św. Bonawentura w Żywocie św. Franciszka z Asyżu", napisanym około 1260 roku.









