Geografia
Ciekawostki o Alasce
Największy stan USA
Odkryta w 1741 roku przez V. J. Beringa, Alaska leży w północno-zachodniej części Ameryki Północnej, stanowi enklawę Stanów Zjednoczonych. Od wschodu graniczy z Kanadą a od zachodu, przez cieśninę Beringa z Rosją. Należąca kiedyś do Rosji Alaska została sprzedana Stanom Zjednoczonym w drugiej połowie XIX w. za 7,2 mln dolarów. Jest ogromną krainą z dziką, wciąż nieokiełznaną przez człowieka przyrodą.
1
Nazwa Alaska pochodzi z języka aleuckiego, od słowa Alyeska co oznacza "Wspaniały Ląd". Przed przybyciem kolonizatorów, tereny te były zamieszkiwane przez rdzenną ludność od tysięcy lat. Badania wskazują, że pierwsze osady na Alasce istniały w czasie, gdy Azja i Ameryka Północna były jeszcze połączone pasem lądu zwanym Beringią.
2
Powierzchnia Alaski jest pięciokrotnie większa o powierzchni Polski i wynosi 1 718 000 km2. Na tej ogromnej powierzchni mieszka 731 tysięcy osób ( dane z 2019 roku).
3
Od 1906 roku stolicą Alaski jest Juneau. Jest skonsolidowanym miastem-okręgiem, jego centrum leży u podnóża masywu górskiego Mount Juneau.
Obecna nazwa miasta pochodzi od poszukiwacza złota, Joe Juneau, w przeszłości miasto było określane mianem Rockwell a następnie Harrisburg. Lokalni Indianie nazywają Juneau w języku tlingit "rzeka, w której gromadzą się flądry".
4
Flagą Alaski jest Wielki wóz wraz z Gwiazda Polarną, została zaprojektowana przez trzynastolatka. Autorem projektu jest Benny Benson, którego projekt został wybrany spośród 700 innych nadesłanych na konkurs w roku 1927.
Warto dodać, że Wielki Wóz nie jest gwiazdozbiorem a asteryzmem. Wchodzi w skład gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy. Gwiazda Polarna natomiast jest częścią gwiazdozbioru Mały Wóz.
5
W Fairbanks odbywa się tysiącmilowy międzynarodowy wyścig psich zaprzęgów - Yukon Quest. Wyścig odbywa się corocznie w lutym. W latach parzystych wyścig zaczyna się w Fairbanks i kończy w Whitehorse, w kanadyjskim Terytorium Yukon. W latach nieparzystych uczestnicy podążają w przeciwnym kierunku. Yukon Quest uznany jest za najtrudniejszy i najniebezpieczniejszy wyścig psich zaprzęgów na świecie.
6
Przez Alaskę przepływa ponad 12 tysięcy rzek. Jest to ponad 40% wszystkich wód powierzchniowych w USA. Dodatkowo doliczono się ponad 3 milionów jezior o powierzchni większej niż 2 hektary.
Najdłuższe rzeki Alaski to: Jukon, Koyukuk i Porcupine.
7
Alaska jest stanem górzystym. Na południu znajdują się: Góry Alaska, Góry Świętego Eliasza, Góry Wrangla, Góry Brooksa. Część środkowa to płaskowyż poprzecinany dolinami rzek a wzdłuż wybrzeża występują niziny.
8
Najwyższym szczytem Ameryki Północnej jest Denali o wysokości 6190 m leżący w Górach Alaska na terenie Parku Narodowego Denali. Denali ( oznacza "wysoki") jest nazwą pierwotną tego szczytu nadaną mu przez miejscową ludność indiańską Atabasców. W 1896 roku szczyt nazwano Mount McKinley na cześć prezydenta Williama McKinleya i nazwa ta obowiązywała do 2015 roku kiedy to przywrócono pierwotną nazwę góry.
Denali należy do Korony Ziemi.
9
Alaska oddalona jest od Rosji zaledwie o 88,5 km. Alaska nie jest jednak miejscem, w którym granice pomiędzy USA a Rosją leżą najbliżej siebie. W najbliższym punkcie odległość między granicami tych państw wynosi tylko 3,7 km.
Chodzi o wyspy Diomedesa położone w Cieśninie Beringa. Duża Diomeda (po prawej) zwana też Wyspą Ratmanowa należy do Rosji, Mała Diomeda to terytorium USA.
10
Alaska została sprzedana Stanom Zjednoczonym 30 marca 1867 roku przez cara Imperium Rosyjskiego, Aleksandra II. Amerykanie kupili ją za 7,2 mln dolarów ( płacąc 2 centy za akr) a jednym z pierwszych amerykańskich urzędników federalnych Alaski został Polak, Włodzimierz Krzyżanowski.
11
W 1897 roku rozpoczęła się na Alasce wielka "gorączka złota". Wywołała ją wiadomość o przywiezieniu tony złota na pokładzie parowca z Alaski do portu w Seattle. Rok wcześniej George Carmack, Skookum Jim i Dawson Charli odkryli złoto nad rzeką Klondike.
12
Największe na świecie tsunami -megatsunami zanotowano w zatoce Lituya na Alasce w 1958 roku. Według naocznych świadków, wysokość fal wynosiła 15 - 30 metrów. Fale tsunami dotarły nawet do Kaliforni, gdzie spowodowały lekkie zniszczenia w San Diego.
13
Alaska weszła do Unii jako 49 stan. Flaga Stanów Zjednoczonych z 49 gwiazdami funkcjonowała tylko przez siedem miesięcy, gdyż straciła ważność na rzecz współcześnie obowiązującej, gdy stanem pięćdziesiątym zostały Hawaje.
14
Rdzenna ludność Alaski stanowi jedynie 14,2% mieszkańców. Rdzenną ludność stanowią Indianie, Inuici i Aleuci. Indianie stanowią najliczniejszą i jednocześnie najbardziej zróżnicowaną grupę ludności tubylczej.
15
Najpowszechniej używanym językiem na Alasce jest angielski. Posługuje się nim około 84% ludności. Językami eskimo-aleuckimi włada około 5% społeczeństwa.
16
Na Alasce znajdują się jedne z największych złóż ropy naftowej na świecie. Oprócz ropy wydobywa się tam gaz ziemny, złoto, platynę, rudy miedzi, cyny, niklu i uranu.
17
Rozwija się tam hodowla reniferów i lisów. Ważną gałęzią gospodarki stanu jest również rybołówstwo. Szacuje się, że około 15% mieszkańców obszarów niezurbanizowanych pracuje w tej gałęzi gospodarki.
18
Jedną z osobliwości Alaski jest rozwój prywatnego lotnictwa. 1% populacji stanu posiada licencję pilota. Wiele miejscowości jest odciętych od świata, nie prowadzą do nich żadne drogi więc awionetki (przeważnie Cessny) są praktycznie podstawowym środkiem komunikacji.
Lata się nimi w odwiedziny do znajomych i na zakupy.
19
W Utqiaġvik, najdalej wysuniętym mieście Ameryki dwa razy do roku odbywa się wielkie święto Naluqataq połączone z polowaniem na wieloryby przy użyciu harpunów. Miasto zamieszkuje 5 tysięcy osób i jest dwunastym pod względem ilości mieszkańców miastem na Alasce. Do 1 grudnia 2016 roku miasto nosiło nazwę Barrow jednak na skutek przeprowadzonego referendum nazwę zmieniono.
20
Najniższa zanotowana temperatura na Alasce to -62,2 °C. Było to w Prospect Creek, niewielkiej osadzie założonej wyłącznie na potrzeby budowy ropociągu Trans-Alaska. Obecnie Prospect Creek jest niezamieszkałe.
21
Największe miasta na Alasce oprócz Juneau, to Anchorage, w którym mieszka ponad 40% wszystkich mieszkańców Alaski a także Fairbanks, Badger, Sitka, Ketchikan, Wasilla.
22
Potoczną nazwą Alaski jest "Ostatnia granica", co odnosi się do położenia tego stanu względem pozostałych.
23
Na linię brzegową Alaski składają się półwyspy (Alaska, Kenai) i przybrzeżne wyspy (Aleuty, Wyspa św. Wawrzyńca, Wyspy Pribyłowa, Archipelag Aleksandra Kodiak, Nunivak). Obszar ten jest aktywny sejsmicznie a wiele górskich szczytów to czynne i wygasłe wulkany.
24
Narodowym kwiatem Alaski, uznanym w 1949 roku, jest niezapominajka.
