Rośliny

Ciekawostki o barszczu Sosnowskiego

Znaleźliśmy 15 ciekawostek na temat barszczu Sosnowskiego

Kłopotliwy dar radzieckich naukowców

Barszcz Sosnowskiego to okazała roślina, wyglądem przypominająca wyrośnięty koper. Kiedyś budziła wielkie nadzieje radzieckich naukowców jako znakomita pasza dla zwierząt. Rosnącą naturalnie na Kaukazie roślinę introdukowano m.in. na teren Polski i zanim przekonano się o jej toksycznych właściwościach, zdążyła rozprzestrzenić się w niekontrolowany sposób. Już w latach 80-tych, w Polsce i innych krajach zaniechano uprawy barszczu Sosnowskiego i rozpoczęto zwalczanie jego istniejących stanowisk.
1
Barszcz Sosnowskiego jest rośliną zielną z rodziny baldaszkowatych.
Jej nazwa pochodzi od nazwiska rosyjskiego botanika, badacza flory Kaukazu, Dmitrija Iwanowicza Sosnowskiego, który dokonał jej klasyfikacji w 1944 roku, a opisana została przez gruźińską i radziecką botaniczkę w 1970 roku.
2
Naturalnie roślina występuje w centralnej i wschodniej części gór Kaukazu, na całym Zakaukaziu i w północno-wschodniej części Turcji.
W 1947 roku gatunek ten trafił do północno-zachodniej Rosji. Tam poddano go kilkuletniej hodowli mającej na celu polepszenie jej cech dziedzicznych i wytworzenie lepszych jakościowo i plenniejszych odmian, a wkrótce rozpowszechniono ją do różnych krajów bloku wschodniego.
3
Do Polski barszcz Sosnowskiego trafił pod koniec lat 50-tych jako dar radzieckich naukowców z Wszechzwiązkowego Instytutu Uprawy Roślin w Leningradzie.
4
Barszcz Sosnowskiego jest byliną monokarpiczną (zakwita raz w ciągu swego cyklu rozwojowego), o łodydze osiągającej wysokość nawet do 4 m.
Kwiaty tej rośliny zebrane są w gęste, duże baldachy, o średnicy do 150 cm. Na jednej roślinie może znajdować się około 20 tys. kwiatów, a czasami nawet 50 tys.
5
We wszystkich częściach rośliny znajduje się olejek eteryczny zawierający m.in. związki kumarynowe (furanokumaryny).
Związki te pełnią funkcję obronną przed owadami i patogenami. Ich zapach jest wyczuwalny, zwłaszcza po roztarciu liści.
6
Zawarte w roślinie furanokumaryny stanowią zagrożenie dla człowieka.
W kontakcie ze skórą i w obecności światła słonecznego, szczególnie ultrafioletowego, powodują fotodermatozę (oparzenia II i III stopnia). Objawy pojawiają się już po kilkunastu minutach od kontaktu, a największa wrażliwość ujawnia się w ciągu 30 min do 2h. Intensywność reakcji jest osobnicza, ale nasila się w wysokich temperaturach i wysokiej wilgotności, np. silnego spocenia.
7
Po kontakcie z rośliną objawy nasilają się w ciągu 24 h.
Pojawia się zaczerwienienie skóry, pęcherze z płynem surowiczym, a stan zapalny utrzymuje się około trzech dni. Po tygodniu miejsca podrażnione ciemnieją i stan taki może utrzymywać się przez kilka miesięcy, a wrażliwość tych miejsc na światło ultrafioletowe może utrzymywać się nawet przez kilka lat.
8
Odkryto także działanie kancerogenne (rakotwórcze) i teratogenne (działające na organizm w okresie płodowym, mogące skutkować wadami wrodzonymi) furanokumaryn na organizm ludzki.
9
Rośliny te mogą podobnie działać na  zwięrzeta hodowlane, powodując stan zapalny układu pokarmowego, krwotoki wewnętrzne i biegunkę.
Jednak toksyczność furanokumaryn jest mniejsza w przypadku spożycia ich z pokarmem, niż przy bezpośrednim oddziaływaniu na skórę wystawioną na słońce.
10
Barszcz rozmnaża się wyłącznie z nasion.
Nie rozmnaża się wegetatywnie, choć posiada zdolność regeneracji po uszkodzeniu rośliny, skoszony, odrośnie.
11
Barszcz Sosnowskiego wytwarza bardzo dużo nasion, a jesienią, w pobliżu roślin macierzystych, w tzw. glebowym banku nasion, znajduje się średnio około 7 tys. nasion na m2.
Nasiona w momencie rozsiewania mają niedojrzały zarodek i wymagają okresu przelegiwania. Aby zarodek stał się aktywny konieczna jest stratyfikacja (w tym wypadku czynnikiem jest temperatura od 2-5 stopni C przez 60-90 dni).
12
Barszcz Sosnowskiego jest mrozoodporny, może przetrwać spadek temperatury do - 25 st. C, a jesli przykryje go śnieg, to nawet do - 45 st. C.
13
Barszcz Sosnowskiego jest rośliną miododajną.
Duża liczba wytwarzanych kwiatów, a także odkryte, łatwo dostępne krążki miodnikowe ( organy gruczołowe roslin wytwarzające nektar) powoduje, że wydajność miodowa tego gatunku wynosi 300kg/ha. Dzięki temu roślina ta była promowana także przez pszczelarzy, co przyczyniło się do rozpowszechnienia gatunku.
14
Jako roślina paszowa barszcz uprawiany był w Polsce najchętniej na Podhalu, Podkarpaciu i Przedgórzu Sudeckim
Po zaniechaniu upraw, barszcz rozprzestrzeniał się samoistnie po całym obszarze kraju. Barszcz jest na tyle ekspansywny, że zagraża gatunkom rodzimym i siedliskom przyrodniczym. Ewentualna uprawa tego gatunku w Polsce wymaga zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
15
Już w XIX wieku barszcz Sosnowskiego sadzony był w europejskich parkach i ogrodach jako roślina dekoracyjna, jako roślinna osobliwość.
Wraz ze świadomością zagrożeń, moda na stosowanie tej rośliny do nasadzeń ozdobnych znacznie spadła.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Ojos del Salado
Ojos del Salado to stratowulkan należący do pasma górskiego Andów, położony na granicy Argentyny i Chile. Z wysokością 6891 m n.p.m. zajmuje pozycję n ...
Ciekawostki o Elbrusie
Elbrus jest starym stratowulkanem o niemal symetrycznej budowie. Uznaje się go za uśpiony, gdyż od około dwóch tysięcy lat nie odnotowano jego erupcji ...
Ciekawostki o Cotopaxi
Cotopaxi to jeden z najwyższych czynnych wulkanów. Jest stratowulkanem o niemalże idealnym stożku, który dla rdzennej andyjskiej ludności był zawsze p ...
Ciekawostki o Atakamie
Pustynia Atakama w Chile jest ogromną przestrzenią o marsjańskim krajobrazie. Jest najbardziej suchą niepolarną pustynią na świecie i drugą pod względ ...
Ciekawostki o Montanie
Mottem tego jednego z największych stanów jest "złoto i srebro", ale w przypadku Montany znaczy to znacznie więcej. Oprócz bogatych złóż  mineralnych, ...
Ciekawostki o Marku Grechucie
Marek Grechuta był jedną z największych indywidualności. Był prawdziwym artystą o wielu talentach: piosenkarza, poety, kompozytora, malarza, architekt ...
Ciekawostki o Saharze
Nazwa pustyni wywodzi się z języka arabskiego, gdzie słowo ṣaḥārā oznacza pustynie (rodzaj żeński w liczbie mnogiej). Przynajmniej przez kilka tysięcy ...
Ciekawostki o grzybach
Grzyby występują na całym świecie i rosną w szerokim zakresie siedlisk. Można je spotkać w ekstremalnych środowiskach, takich jak pustynie lub obszary ...

Podobne tematy

Ciekawostki o żmii zygzakowatej
Żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem w Polsce. Choć nie atakuje ludzi to zdarza jej się ukąsić w samoobronie. Żyje na terenach podmokłych i ...
Ciekawostki o skorpionach
Pojawiły się na świecie przed dinozaurami. Uważa się, że są pierwszymi stawonogami, które skolonizowały ląd. Do dziś trwa debata czy w prehistorii był ...
Ciekawostki o nasionach chia
Maleńkie, czarne nasionka zyskały w ostatnich latach dużą popularność wśród zdrowej żywności. Są smaczne, łatwo pęcznieją tworząc żelową konsystencję. ...
Ciekawostki o siemieniu lnianym
Należy do skarbów natury, zajmuje wysoką pozycję na liście superfood. Wykorzystywane w medycynie naturalnej, jako zielarski środek leczniczy głównie w ...
Ciekawostki o kaktusach
Kaktusy to bardzo dobrze przystosowane do trudnych warunków rośliny. Są też bardzo ozdobne dlatego często i chętnie uprawiamy je w domach. Pochodzą z ...
Ciekawostki o pokrzywie zwyczajnej
Kojarzona jako chwast, którego dotknięcie powoduje nieprzyjemne pieczenie. Przez wielu traktowana jest jednak z szacunkiem, ze względu na wartości odż ...
Ciekawostki o kawie
Kawa jest jednym z podstawowych artykułów spożywczych i jednym z najważniejszych towarów handlowych na świecie. Zielona, niepalona kawa jest najczęści ...
Ciekawostki o kukurydzy
Za ojczyznę kukurydzy uważa się Mezoamerykę, gdzie jej uprawa wywarła ogromny wpływ na rozwijające się tam starożytne cywilizacje. Zyskała sobie nawet ...

Powiązane artykuły