Rośliny

Gympie-gympie - najbardziej parząca roślina na świecie

Ból tak silny, że niektórzy myślą o samobójstwie

Dendrocindre moroides, to powszechnie znane w Australii stinging tree, stinging bush lub gympie gympie.

Nazwa rodzajowa Dendrocindre wywodzi się z greki i oznacza drzewo i "kłującą igłę", natomiast nazwa gatunkowa moroides pochodzi od nazwy rodzajowej morwy (Morus), które z łacińskim sufiksem -oides (podobny), przypominający owoc morwy, co w rezultacie można odczytać jako "parzące drzewo podobne do morwy"

Potocznie mówi się na nią gympie - gympie, a nazwa ta pochodzi z języka rdzennej ludności aborygeńskiej Gubbi Gubbi (lub Kabi Kabi) z południowo-wschodniego stanu Queensland. 

Roślina znana jest z powodu niezwykle bolesnego i długotrwałego poparzenia, jakiego można doznać w kontakcie z nią.

Gdzie rośnie gympie gympie?

Jest to roślina z rodziny pokrzywowatych występująca w Australii, głównie w stanie Queensland, a także na Wyspach Korzennych (grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego) i w Indonezji. Gatunek ten rośnie w lasach deszczowych i w ich pobliżu. Spotykany jest w lukach lasów deszczowych, wzdłuż cieków wodnych i dróg, wokół wykrotów oraz na polanach stworzonych przez człowieka.

Wygląd

Gympie-gympie jest rozłożystym, wieloletnim krzewem osiągającym od 3 do nawet 10 metrów. Posiada duże sercowate, proste liście (12-22 cm długości i 11-18 cm szerokości) z ząbkowanymi brzegami i spiczastą końcówką. Ogonek liściowy jest długi, mniej więcej takiej długości jak sama blaszka liściowa.

Całą roślinę pokrywają bardzo cienkie, łamliwe włoski (tzw. trichomy) zaopatrzone w toksynę o nazwie moroidyna. Trichomy zawierają sporo krzemionki, co powoduje ich łamliwość przy niewielkim kontakcie. Gympie-gympie kwitnie przez cały rok, kwiatostan jest z reguły jednopienny, rozwija się w kątach liści. Owocem tego gatunku jest niełupek o wyglądzie przypominającym owoc morwy. Owoce zjadane są przez ptaki, które przyczyniają się do rozprzestrzeniania rośliny.

Dendrocindre moroides jest rośliną żywicielską dla larw motyla dziennego z rodziny rusałkowatych (Nymphalidae) - Idea leuconoe. Na liściach żerują także inne owady: chrząszcz nocny Prasyptera mastersi i ćma Prorodes mimica, a także roślinożerny pademelon czerwononogi, który jest unikalny wśród ssaków ze względu na pozorną odporność na neurotoksynę wytwarzaną przez tę roślinę.

Skutki poparzenia

Poparzenie tą rośliną jest niezwykle bolesne, mogące powodować olbrzymie dolegliwości bólowe przez tygodnie, a nawet miesiące. Naukowcy z University of Queensland odkryli, że roślina ta wytwarza neurotoksynę podobną do tej, którą wytwarzają niektóre pająki lub stożki - ślimaki morskie.

Gympie-gympie uchodzi za najbardziej jadowitą roślinę w Australii, a może i na świecie. Po kontakcie z nią ofiara odczuwa natychmiastowe, silne pieczenie w miejscu kontaktu, które nasila się w ciągu 20-30 minut i trwa od kilku godzin do kilku dni, czy miesięcy.

Nie trzeba nawet wchodzić w bezpośredni kontakt z rośliną, wystarczy nieco dłużej zatrzymać się przy niej, by zacząć odczuwać trudności w oddychaniu. Nawet suche liście niesione przez wiatr stanowią zagrożenie. Zanotowano również przypadki podrażnienia gympie-gympie w herbariach, nawet wieloletnich.

Igiełki (trichomy) są bardzo trudne do usunięcia - lekarze australijscy zalecają stosowanie plastrów do depilacji, które na Antypodach są w standardowym wyposażeniu karetek pogotowia. Botanicy badający tę roślinę zabezpieczają się rękawicami spawalniczymi i maskami na twarz.

Jak działa moroidyna?

Toksyna produkowana przez te rośliny nie powoduje uszkodzenia narządów wewnętrznych, nie powoduje zgonu, a tylko bardzo dojmujący ból. Ból jest tak dotkliwy, że ludzie czasami myślą o popełnieniu samobójstwa, aby się od niego uwolnić, bo leki przeciwbólowe niewiele dają (znany jest przypadek samobójstwa z powodu poparzenia gympie-gympie). Poparzone zwierzęta (psy, konie) często same się okaleczają, aby usunąć źródło bólu.

Zaobserwowano, że toksyna gypie-gympie nie działa na miejscowe torbacze, ptaki i owady. Wykorzystują ją też w celach leczniczych Aborygeni w leczeniu reumatyzmu, jedzą także jej owoce.

Gympie-gympie interesują się różne instytucje badawcze związane z przemysłem zbrojeniowym - brytyjskie wojskowe instytuty badawcze podjęły badania nad tą rośliną już w 1968 roku.

Podobne tematy

Ciekawostki o siemieniu lnianym
Należy do skarbów natury, zajmuje wysoką pozycję na liście superfood. Wykorzystywane w medycynie naturalnej, jako zielarski środek leczniczy głównie w ...
Ciekawostki o nasionach chia
Maleńkie, czarne nasionka zyskały w ostatnich latach dużą popularność wśród zdrowej żywności. Są smaczne, łatwo pęcznieją tworząc żelową konsystencję. ...
Ciekawostki o sezamie
Nasiona sezamu to jedna z najstarszych znanych roślin oleistych, udomowiona ponad trzy tysiące lat temu. Znają go prawie wszyscy i cenią za jego lekko ...
Ciekawostki o kaktusach
Kaktusy to bardzo dobrze przystosowane do trudnych warunków rośliny. Są też bardzo ozdobne dlatego często i chętnie uprawiamy je w domach. Pochodzą z ...
Ciekawostki o kawie
Kawa jest jednym z podstawowych artykułów spożywczych i jednym z najważniejszych towarów handlowych na świecie. Zielona, niepalona kawa jest najczęści ...
Ciekawostki o ryżu
Ryż jest jedną z najstarszych roślin uprawnych świata. Jego ojczyzną są Chiny, gdzie został udomowiony, a stamtąd rozprzestrzenił się na cały świat. Z ...
Ciekawostki o barszczu Sosnowskiego
Barszcz Sosnowskiego to okazała roślina, wyglądem przypominająca wyrośnięty koper. Kiedyś budziła wielkie nadzieje radzieckich naukowców jako znakomit ...
Ciekawostki o kukurydzy
Za ojczyznę kukurydzy uważa się Mezoamerykę, gdzie jej uprawa wywarła ogromny wpływ na rozwijające się tam starożytne cywilizacje. Zyskała sobie nawet ...
Ciekawostki o pokrzywie zwyczajnej
Kojarzona jako chwast, którego dotknięcie powoduje nieprzyjemne pieczenie. Przez wielu traktowana jest jednak z szacunkiem, ze względu na wartości odż ...
Ciekawostki o herbacie
Herbata dzięki swoim korzystnym dla człowieka właściwościom, aromatowi i smakowi jest ceniona od tysięcy lat. Jest stałym elementem menu wielu osób, n ...
Ciekawostki o Wielkiej Rafie Koralowej
Jest jednym z siedmiu cudów natury i niesamowitym tworem, w całości zbudowanym przez organizmy żywe. Ze względu na bardzo wolny stopień przyrostu kora ...
Ciekawostki o wombacie tasmańskim
Wombat to roślinożerny ssak występujący naturalnie w południowo-wschodniej Australii. Jest jedynym torbaczem, którego zęby stale rosną, a jego odchody ...

Powiązane artykuły