Ciekawostki o Henryku Sienkiewiczu

"Rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu"

Henryk Sienkiewicz
Henryk Sienkiewicz - powieściopisarz, dziennikarz, publicysta, mistrz krótkiej formy. Za "wybitne osiągnięcia w dziedzinie epiki i rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu" został uhonorowany, jako pierwszy Polak w tej kategorii, Literacką Nagrodą Nobla. Według badań czytelnictwa w Polsce, przeprowadzanych co rok przez Bibliotekę Narodową, przez 17 lat (od początku badań do roku 2017) Sienkiewicz był najchętniej czytanym autorem.
1.Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu.
Wola Okrzejska w powiecie łukowskim należała do babki pisarza, Felicjany Cieciszowskiej. Henryk został ochrzczony w sąsiedniej miejscowości Okrzeja, w kościele ufundowanym przez jego prababkę.
2.Sienkiewicz pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej herbu Oszyk, wywodzącej się prawdopodobnie po mieczu z Tatarów osiadłych na Litwie.
Rodzicami pisarza byli: Józef Sienkiewicz i Stefania z domu Cieciszowska. Matka pochodziła ze starej, zamożnej rodziny skoligaconej z licznymi rodami, m.in. z Łuszczewskimi i Lelewelami. Niewykluczone, że talent literacki odziedziczył Henryk po matce, gdyż  pisywała ona wiersze. Dwa jej opowiadania ukazały się w "Tygodniku Ilustrowanym", a powieść "Jedynaczka"była drukowana na łamach pisma "Bazar - tygodnik ilustrowany mód i robót ręcznych".
3.Henryk Sienkiewicz miał pięcioro rodzeństwa, cztery siostry i brata.
Brat Kazimierz, starszy od Henryka, był uczestnikiem powstania styczniowego, później na emigracji walczył w wojnie francusko-pruskiej, gdzie zginął. Cztery siostry Henryka, to: Aniela, Helena, Zofia i Maria, która przedwczesnie zmarła.
4.Rodzina Sienkiewiczów posługiwała się herbem Oszyk, który został im nadany przez króla Stanisława Augusta w 1775 roku.
Przodek Henryka, Piotr Sienkiewicz otrzymał herb za zasługi oddane Koronie.
5.Henryk Sienkiewicz interesował się heraldyką i posiadał dużą wiedzę z historii rodzin szlacheckich. Biegle rozpoznawał herby na arystokratycznych gmachach i karetach.
Sam posługiwał się pieczęcią z herbem rodowym w korespondencji.
6.Rodzina Sienkiewiczów wielokrotnie zmieniała miejsce zamieszkania aby na koniec osiąść w Warszawie.
Z Woli Okrzejskiej przeprowadzili się do Grotek, później do Wygnanowa, Potkanny koło Przytyka, Grabowców, Wężyczyna, a w 1861 roku zamieszkali w Warszawie.
7.Jako dwunastolatek, mieszkając na stancjach, Sienkiewicz rozpoczął naukę w gimnazjum w Warszawie.
Początkowo uczył się w jednym z gmachów późniejszego Uniwersytetu Warszawskiego, następnie uczęszczał do szkoły mieszczącej się w Pałacu Staszica (wł. pałacu Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauki, przy zbiegu Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu), a zakończył naukę w gimnazjum przy ulicy Królewskiej. Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1866 roku.
8.W szkole wykazywał zdolności humanistyczne i z tych przedmiotów otrzymywał najwyższe noty.
Interesował się historią i literaturą, był pod wrażeniem Homera, Mickiewicza, Słowackiego, Scotta i Dumasa. W 1864 roku zdobył pierwszą nagrodę za szkolne wypracowanie "Mowa Żółkiewskiego do wojska pod Cecorą". Jako młody człowiek nie korzystał z możliwości uczestniczenia w licznych stołecznych imprezach, natomiast bardzo często bywał w katedrze św. Jana, o której mówił, że to najpiękniejszy kościół na świecie.
9.Trudna sytuacja materialna rodziny, która nie mogła wspierać go finansowo, zmusiła go do podjęcia pracy zarobkowej.
Jako dziewiętnastolatek podjął pracę guwernera u rodziny Weyherów w Płońsku.
10.Rodzina Henryka Sienkiewicza miała piękne tradycje w walce narodowo-wyzwoleńczej o niepodległość kraju: jego pradziadek walczył w Konfederacji Barskiej, dziadek - w Powstaniu Kościuszkowskim, ojciec - w Powstaniu Listopadowym, brat - w Powstaniu Styczniowym, a Henryk nie mógł się pochwalić udziałem w takich walkach.
Nie dlatego, że sam nie chciał. Nie przyjęto go do służby wojskowej bo miał niecałe 17 lat, a też postury był raczej wątłej. Nie chcieli też tego jego rodzice, których jeden syn, Kazimierz już brał udział w powstaniu, a udział drugiego mógł wiązać się z utratą obu.
11.Henrykowi trudno było tę decyzję wybaczyć rodzicom, sam również później pisał o sobie, że jest jedynym Sienkiewiczem, który nie imał się wojennego rzemiosła.
12.Henryk, zgodnie z wolą rodziców zdał na wydział lekarski do Szkoły Głównej Warszawskiej, ale wkrótce zrezygnował z medycyny. Na krótko podjął studia prawnicze, by ostatecznie studiować na wydziale filologiczno-historycznym.
Sienkiewicz uwielbiał swoje studia, na których podejmował pierwsze próby literackie. Gdy w 1867 roku "Tygodnik Ilustrowany" nie przyjął do druku jego wierszowanej "Sielanki młodości", przerzucił się na prozę i napisał swoją pierwszą powieść "Ofiara", która niestety nie zachowała się. Napisał też drugą powieść "Na marne", która ukazała się drukiem w 1872 roku.
13.Razem z Sienkiewiczem w tym samym czasie studiowali Bolesław Prus i Aleksander Świętochowski.
Aleksander Świętochowski pisał o Sienkiewiczu, że należał on do ścisłego grona wydziału historyczno-filologicznego i jako student niczym nie zapowiadał wysokiego talentu. Niezwykłą cechą, którą w nim dostrzegał, była niezwykła zdolnośc do rozpoznawania herbów i znajomość historii rodów szlacheckich. Opisywał Sienkiewicza jako osobę wątłą, chorowitą, nie udzielającą się w życiu studenckim, a przed egzaminami mocno zakłopotaną, trzymającą się na uboczu. Gdy po skończeniu uniwersytetu Józef Kotarbiński (aktor, reżyser, dyrektor teatru, dziennikarz, urodzony w Czemiernikach na Lubelszczyźnie) poinformował kolegów, że Sienkiewicz napisał piękną powieśc "Na marne", wywołało to ich śmiech i przekonanie o wspieraniu jednego Podlasiaka przez drugiego.
14.Gdy władze carskie podjęły decyzję o zamknięciu polskojęzycznej Szkoły Głównej, Sienkiewicz kontynuował studia na rosyjskojęzycznym Uniwersytecie Warszawskim.
Henryk opuścił uniwersytet w 1870 roku nie przystępując do egzaminów końcowych.
15.Będąc studentem zadebiutował jako dziennikarz recenzją sztuki teatralnej w "Przeglądzie Tygodniowym.
Jego rozprawkę historyczno-literacką o Mikołaju Sępie-Szarzyńskim wydrukowano w "Tygodniku Ilustrowanym".  W latach 1869-1872 Sienkiewicz publikował artykuły krytyczne w "Przeglądzie Tygodniowym".