Sandomierz podobnie jak Rzym położony jest na siedmiu wzgórzach. Pod miastem ciągną się podziemne labirynty będące dawnymi piwnicami kupieckimi i legendarnymi lochami - w Rzymie - katakumby. Obydwa miasta mają burzliwą historię. Nadwiślański gród, który pamięta narodziny Polski ma do zaoferowania ponad 120 zabytków architektonicznych. Urokliwe zabytki wraz z pięknem krajobrazu, zielenią i malowniczym położeniem urzekają zwiedzających miasto turystów.
1
Pierwsze ślady osadnictwa sięgają czasów neolitu ( 5200 p.n.e -1700 p.n.e.)
Pierwotne sandomierskie osiedla znajdowały się na wzgórzach wokół obecnego Starego Miasta.
2
Dynamiczny rozwój miasta w początkach swego istnienia zakłóciły trzykrotne najazdy Tatarów, tragiczne w skutkach.
3
Po najazdach tatarskich miasto odbudowało się w europejskim kształcie i nastąpił dla Sandomierza długi okres prosperity.
4
Największe zasługi w rozwoju miasta przypisuje się królowi Kazimierzowi Wielkiemu.
"Zastał miasto drewniane a zostawił murowane". Za jego panowania w Sandomierzu powstał zamek królewski, katedra oraz mury obronne z czterema bramami: Opatowską- istniejąca do dziś, Krakowską, Lubelską i Zawichojską.
5
Nazwa miasta wywodzi się prawdopodobnie od legendarnego założyciela osady Sudomira.
W najstarszych dokumentach dotyczących miasta obecna nazwa brzmiała: Sędomierz, Sędomir, Sandomiria.
6
Sandomierz posiada wiele zabytków a Stare Miasto tworzy zabytkowy zespół urbanistyczno-architektoniczny.
7
Sandomierz posiada swoje "Ucho Igielne"
Do Sandomierza prowadziły cztery bramy w murach obronnych oraz dwie furty. Do dziś zachowała się tylko jedna brama- Opatowska i jedna furta- Dominikańska zwana Uchem Igielnym.
8
Dumą Muzeum Diecezjalnego mieszczącego się w Domu Długosza są m.in. rękawiczki królowej Jadwigi.
Według legendy Jadwiga podróżując kiedyś saniami, utknęła w śnieżnych zaspach. Uratowali ją okoliczni chłopi, których ona w podzięce wykupiła z poddaństwa a wójtowi ofiarowała swoje rękawiczki. Zostały one przekazane jako relikwie królowej pod opiekę kolegiaty. Rękawiczki wykonane są z delikatnej, białej koźlej skórki.
9
Podczas badań archeologicznych w pobliżu kościoła św. Jakuba znaleziono szachy z XI lub XII wieku.
Składają się z 16 figur i 13 pionków wystruganych z rogu jelenia. Wysokość największej z figur nie przekracza 2,5 cm. Szachy sandomierskie należą do najstarszych w Europie.
10
W 1910 roku w czasie karczowania lipy w ogrodzie benedyktynek znajdującym się w pobliżu kościoła św. Michała, znaleziono królewską koronę podróżną.
Korona przypisywana jest Kazimierzowi Wielkiemu. Wykopano ją z hełmem i grotem włóczni. Wykonana jest ze stopu miedzi i srebra i ozdobiona imitacjami kamieni szlachetnych: szmaragdów, szafirów i kryształów górskich. Jest to jedyna, zachowana w całości polska średniowieczna korona podróżna. W Europie podobne korony znajdują się tylko w Hiszpanii i Szwecji.
11
W kryptach kościoła św. Józefa znajdują się znakomicie zachowane zwłoki Teresy Izabeli Morsztynówny.
Spoczywają w oszklonej trumnie. Ciało zmarłej osiemnastoletniej kobiety, będącej córką wojewody sandomierskiego nie było balsamowane po śmierci, do dziś nie uległo rozkładowi.
12
Miasto posiada dokument lokacyjny z 1286 roku.
Przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim został nadany przez Leszka Czarnego, księcia krakowskiego i sandomierskiego.
13
W okresie od XIII do XVI wieku, przez wydrążenie w lessowych pokładach powstały komory i liczne korytarze pod budynkami i placem Starego Rynku.
Głębokość lochów dochodziła do 15 m. Kopane były bez żadnych zabezpieczeń ścian i stropów. Po przeprowadzeniu prac zabezpieczających powstała Podziemna Trasa Turystyczna. Z lochami związana jest legenda o Halinie Krępiance, która przechytrzyła Tatarów w czasie najazdu w XIII w.
14
W Sandomierzu ma swój początek Małopolska Droga św. Jakuba prowadząca do Krakowa.
Po połączeniu z innymi trasami prowadzi wprost do Santiago de Compostela. W przyszłości Sandomierz będzie też ostatnim przystankiem Lubelskiej Drogi św. Jakuba.
15
Przez Sandomierz przebiega szlak cysterski.
16
W Sandomierzu rozpoczyna się i kończy Szlak Architektury Drewnianej.
17
W pobliżu Sandomierza rozpościerają się Góry Pieprzowe zbudowane z łupków kambryjskich, wypiętrzone 500 milionów lat temu.
18
Na Starym Mieście kręcony jest polski serial kryminalny, cieszący się dużą popularnością- Ojciec Mateusz.
19
W sandomierskiej katedrze wisi kontrowersyjny obraz przedstawiający mord rytualny.
Obraz namalował Karol de Prevot w 1710 roku na zlecenie księdza Stanisława Żuchowskiego, proboszcza sandomierskiego. Od 2006 roku do 2014 roku obraz pozostawał zasłonięty i niedostępny dla zwiedzających. Obraz budzi sprzeciw społeczności żydowskiej i nie tylko. Obecnie obraz jest udostępniony dla zwiedzających.
20
Autorem ekspozycji Muzeum Diecezjalnego był Karol Estraycher.
Do najciekawszych eksponatów należą dwa gotyckie obrazy Łukasza Cranacha.
21
Sandomierz posiada jedną z najstarszych w Polsce szkół średnich - Collegium Gostomianum.
22
W Sandomierzu urodził się i mieszkał wybitny polski kompozytor doby renesansu - Mikołaj Gomółka.
Dom rodziny Mikołaja Gomółki stoi w narożniku sandomierskiego Rynku.
23
Od czasów średniowiecza kwitnie w okolicach Sandomierza tradycja winiarska.
Odbywa się tam cyklicznie Święto Młodego Wina.
24
W Sandomierzu rozrywa się akcja powieści kryminalnej "Ziarno prawdy" Zygmunta Miłoszewskiego.
