Ciekawostki o Janie Brzechwie

Jan Brzechwa

Adwokat - "Najśpiewniejszy poeta"

Jan Brzechwa z zawodu był adwokatem specjalizującym się w prawie autorskim, ale był przede wszystkim słynnym bajkopisarzem - autorem bajek i wierszy dla dzieci. Dla dorosłych tworzył teksty satyryczne, choć w tej dziedzinie pozostał raczej niedoceniony. Przez dzieci kochany jest cały czas i chyba każdy Polak potrafi wyrecytować choć jeden jego wiersz.
1.Jan Brzechwa urodził się 15 sierpnia 1898 roku w Żmerynce na Ukrainie.
Większość źródeł podaje, że urodził się on w roku 1900, ale nie jest to prawdą, gdyż Brzechwa osbiście swoim podpisem z 1 września 1945 roku poświadczył datę 15 sierpnia 1898 roku, jako dzień swoich narodzin, gdy składał podanie o weryfikację jako członka ZAIKS-u. Istnieją przypuszczenia, że poeta chciał się odmłodzić zawierając swoje trzecie małżeństwo z kobietą znacznie od siebie młodszą.
2.Jan Brzechwa to pseudonim - jego prawdziwe nazwisko brzmiało Jan Wiktor Lesman.
Był synem Aleksandra Lesmana, inżyniera kolejowego pracującego w głębi Rosji i Michaliny - nauczycielki języka francuskiego.
3.Był wnukiem warszawskiego księgarza i wydawcy Bernarda Lesmana i stryjecznym bratem poety - Bolesława Leśmiana.
I to właśnie starszemu o około dwadzieścia lat kuzynowi zawdzięcza swój pseudonim artystyczny - Brzechwa. Leśmian przekonał go, że "brzechwa" (opierzona część strzały), to piękne określenie.
4.Brzechwa, pisząc teksty dla przedwojennych kabaretów, posługiwał sie jeszcze pseudonimami Szer-Szeń i Inspicjent Brzeszczot.
Pseudonim "Szerszeń" zaczerpnął z tytułu powieści Ethel Lilian Voynich. Rodowe nazwisko Jan Wiktor Lesman zachował jako prawnik.
5.Brzechwa spokrewniony był także z  Antonim Langem - poetą, pisarzem, filozofem-mistykiem, krytykiem literackim.
Bolesław Leśmian żartobliwie mówił o rodzinie: "Sami artyści i ani jednego lichwiarza, od którego można by pożyczyć trochę pieniędzy".
6.Młode lata spędził Brzechwa na Kresach Wschodnich, gdzie uczęszczał do renomowanego gimnazjum -  Zakładu Naukowo-Wychowawczego Ojców Jezuitów w Chyrowie (miasto na Ukrainie w obwodzie lwowskim).
Chyrów był od lat 80. XIX wieku aż do dwudziestolecia międzywojennego siedzibą tego gimnazjum. Mieściło się ono w czworobocznym budynku mogącym pomieścić 600 uczniów. W pomieszczeniach Collegium mieściła się sala teatralna na 1000 osób, kaplica, jadalnia na 500 miejsc, muzeum przyrodnicze, w tym bogata kolekcja ptaków afrykańskich i azjatyckich fundacji hrabiów Dzieduszyckich. Absolwentami tego gimnazjum utworzonego w okresie Austro-Węgier w roku 1883 byli m.in. polscy politycy, wojskowi, artyści i ekonomiści, m.in. Eugeniusz Kwiatkowski, Adam Styka, Kazimierz Junosza-Stępowski, Antoni Wiwulski (twórca pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie), Jerzy Kirchmayer, Heliodor Laskowski, pierwszy biskup gdański Edward O'Rourke, Aleksander Birkenmajer, Mieczysław Orłowicz, Kamil Giżycki, Jan Brzechwa. Jezuicka biblioteka kolegiacka była wówczas jedną z największych w całym województwie lwowskim, liczyła ponad 30 tys. woluminów. Obecnie do Chyrowa przez Sanok prowadzi szlak Dobrego Wojaka Szwejka.
7.Po ukończeniu gimnazjum Brzechwa przyjechał do Warszawy, gdzie rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwerytetu Warszawskiego.
Jednocześnie wstąpił do 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej i jako ochotnik uczestniczył w latach 1920-1921 w wojnie polsko-bolszewickiej, za co został odznaczony.
8.Brzechwa zadebiutował jako siedemnastolatek w 1915 roku, wierszami drukowanymi w petersburskim "Sztandarze", redagowanym przez poetę i tłumacza, Remigiusza Kwiatkowskiego.
Jego młodzieńcze wiersze ukazały się także w kijowskich "Kłosach Ukraińskich". Brzechwa dostał nawet nagrodę za wiersz poświęcony zmarłemu w 1916 roku Henrykowi Sienkiewiczowi.
9.Choć, jak sam twierdził, od dziecka miał skłonność do rymowania, co przejawiało się w wierszowanych paszkwilach wyszydzających najdostojniejsze ciotki, nie wiązał początkowo swojej przyszłości z karierą pisarską.
Gdy znalazł się w Warszawie, krewni przypomnieli mu o jego dawnych zamiłowaniach satyrycznych i poradzili, aby spróbował swoich sił w modnych wówczas kabaretach warszawskich. Kabarety stanowiły trybunę satyryczną, w której padały aluzje polityczne, uszczypliwości pod adresem okupanta (rok 1918) i piętnowanie wszystkich bolączek ówczesnych czasów. Teksty kabaretowe, piosenki obiegały cały kraj, były przedmiotem rozmów towarzyskich, powtarzała je ulica, a niektórzy autorzy trafiali za nie za kratki.
10.Dziesięć swoich pierwszych utworów zaprezentował Brzechwa w ogródkowym teatrzyku Argus, gdzie kierownikiem literackim był Jan Stanisław Mar.
Dziewięć z nich Mar odrzucił, a dziesiąty, który według Brzechwy był nieudany i najgorszy, został zaakceptowany. Była to piosenka "Ruckwandererzy" (tak z niemieckiego określano reemigrantów), którą wykonywała Luna Nałęczówna. Autor otrzymała natychmiast honorarium wynoszące 20 marek. Był to początek trwającej piętnaście lat kabaretowej kariery Jana Brzechwy jako autora tekstów podpisywanych Szer-Szeń lub Inspicjent Brzeszczot.
Jan Brzechwa
Znaleźliśmy 27 ciekawostek na temat Jana Brzechwy

Przeczytaj również

Ciekawostki o Mikołaju Koperniku Ciekawostki o Paulu Gauguinie Ciekawostki o Stefanie Żeromskim Ciekawostki o Piotrze Szczepaniku Ciekawostki o Michale Aniele

Rozerwij się trochę!

Lubisz quizy? My lubimy, dlatego wraz z portalem FunQuiz.pl zapraszamy do łączenia przyjemnego z pożytecznym.

Quizy o znanych ludziach Quizy z wiedzy ogólnej