Ciekawostki o fokach

Wyróżniamy dziewiętnaście gatunków fok z czego trzy można spotkać na polskich plażach.

Choć większość czasu spędzają w wodzie do życia potrzebują również lądu dlatego spotyka się je w strefach przybrzeżnych.

Ich waga jest zatem również bardzo zróżnicowana, najmniejsze gatunki ważą około 45 kilogramów podczas gdy największe nawet 2.4 tony.

Zwykle pływają z prędkością około 10 km/h ale w sytuacji zagrożenia lub polowania mogą rozpędzić się do około 30 km/h. Pływają wykonując ruchy ciała na boki i wspomagają się tylnymi płetwami które nadają im pęd. Przednie płetwy wykorzystywane są do sterowania.

Tylna płetwa jest przymocowana do obręczy miednicowej w taki sposób, że foki nie są w stanie skierować jej w dół i wykorzystywać do chodzenia.

Zamieszkują one strefy podbiegunowe w Morzu Arktycznym, wybrzeża Grenlandii i Spitsbergenu. Spotkać je można również w Bałtyku (populacja izolowana), gdzie żyje ich około 8 tysięcy. W Polsce objęta jest ochroną gatunkową. Długość ciała nerpy obrączkowanej to 1.3 metra a waga nie przekracza 110 kilogramów.

Żyje w wodach antarktycznych i osiąga niesamowite rozmiary. Średnia długość ciała mirungi południowej to 4.5 m podczas gdy rekordowe osobniki osiągały nawet 5.8 m długości. Waga tych olbrzymów waha się od 1500 do 3000 kg a rekordowe osobniki osiągają nawet 3700 kg masy ciała. Żywią się głównie głowonogami a dietę tę uzupełniają rybami.

Dzięki temu mogą nurkować na znaczne głębokości i przebywać pod wodą przez dłuższy czas. Podczas nurkowania powietrze z płuc trafia do górnych partii układu oddechowego, gdzie nie jest tak łatwo przyswajane do krwi przez co starcza na dłużej. Mechanizm ten chroni również foki przed chorobą dekompresyjną.

Niektóre z nich są filtratorami i żywią się krylem, inne zasysają małą zdobycz do otworu gębowego lub chwytają większą i rozrywają jej skórę. Niektóre gatunki, jak na przykład lampart morski stosuje wszystkie strategie żerowania jednocześnie.

Zamiast tego chrząkają i uderzają płetwami o taflę wody.

W trakcie ciąży samice żerują bardzo intensywnie w wodach gromadząc tłuszcz by po urodzeniu nie musieć wracać do wody. Zgromadzone zapasy tłuszczu pozwalają tym zwierzętom wykarmić młode. Jedynym wyjątkiem jest tutaj foka pospolita, która po urodzeniu młodych co jakiś czas wraca do wody by się pożywić - jest to cecha charakterystyczna dla uchatkowatych.

Zwykle obszary żerowania są oddalone o setki kilometrów od miejsc lęgowych. Mleko fok jest bardzo pożywne i bogate w tłuszcz, pozwala na szybkie wykarmienie i wzrost młodych oraz powrót samicy na obszary żerowania nim umrze z głodu i pragnienia.

Mogą przeżyć bez jedzenia nawet kilka miesięcy spalając zgromadzony tłuszcz nim będą zmuszone wyruszyć na polowanie.

Zwierzęta te pojawiły się około 22 milionów lat temu. Inne kopalne okazy pochodzą z okresu 15 milionów lat temu i zamieszkiwały one północny Atlantyk.

Według najnowszych badań foki zdają się pochodzić od wspólnego przodka - ssaka zwanego Enaliarctos, który zamieszkiwał Ziemię od 24 do 22 milionów lat temu. Zwierzę to było spokrewnione z łasicowatymi i niedźwiedziami.

Są to: foka szara, foka pospolita i nerpa obrączkowana. Najliczniejszym gatunkiem jest foka szara, której populacja szacowana jest na około 30 tys. osobników. Najrzadziej można spotkać fokę pospolitą, szacuje się że w Bałtyku żyje około 1000 przedstawicieli tego gatunku.

Na terenie Polski funkcjonuje fokarium Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego, które jest położone na Helu.