Geografia

Ciekawostki o Kaszubach

Znaleźliśmy 37 ciekawostek na temat Kaszub

"Wody niezbyt głębokie, wysoką trawą porosłe"

Kaszuby są rejonem Polski powszechnie znanym chociażby ze względu na Gdańsk, Sopot czy Gdynię. Kiedyś zajmowały obszar bardziej rozległy - od Gdańska po Szczecin - dziś zachodnią granicą regionu jest Słupsk i Ustka. Kaszuby poddawane były na przestrzeni dziejów bolesnym doświadczeniom, ale zawsze dążyły do utrzymywania związków z ojczystym krajem poprzez własną regionalną kulturę zachowaną i pielęgnowaną po dziś dzień.
1
Kaszuby są regionem w północnej Polsce, będącym częścią Pomorza Gdańskiego.
Mieszkańcy tego regionu - Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie)- używają języka (etnolektu) kaszubskiego, który jest jedyną pozostałością słowiańskich dialektów pomorskich. Język kaszubski od 2005 roku posiada status języka regionalnego.
2
Kaszuby swoim zasięgiem obejmują 10 powiatów oraz trzy miasta.
Są to powiaty: kartuski, bytowski, lęborski, pucki, gdański, wejherowski, słupski, człuchowski, kościerski i chojnicki, oraz miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot. 
W latach 800-950 Kaszubi zasiedlali całe Pomorze od Gdańska po Szczecin. Od XVII w. region ten zaczął się kurczyć, a rdzenni mieszkańcy byli wypierani z zachodnich terenów przez naród niemiecki. Obecne granice Kaszub rozciągają się pomiędzy miastami, które wyznaczają ich zarys. Od wschodu jest to miasto Gdańsk i Czersk, od południa - Chojnice i Człuchów, od zachodu - Słupsk i Ustka, a od północy Bałtyk.
3
Na temat pochodzenia nazwy regionu istnieje bardzo wiele hipotez.
W średniowieczu uważano, że nazwa Kaszuby pochodzi od długich szerokich szat, ułożonych w fałdy (huby) - kasać huby miało oznaczać układany w fałdy. Hipoteza ta podtrzymywana była jeszcze w XX w. Według innej wersji, nazwa Kaszuby pochodzi od kożucha (szub - kożuch noszony na Kaszubach). Uważano też, że nazwa Kaszuby może pochodzić od łacińskiego słowa casa (kasza, która jest jednym z głównych posiłków Kaszubów), co w połączeniu z niemieckim słowem "huba" daje kaszhuba, co oznaczało chatę kmiecia wraz z posiadłością ziemską. Etymologią która zyskała jednak największą popularność jest pochodzenie nazwy tej krainy od rzeczownika kaszuby, który oznaczał "wody niezbyt głębokie, wysoką trawą porosłe".
4
Nazwę etniczną "Kaszuby" wprowadzili do historii dominikanie i franciszkanie.
Pojawiła się ona po raz pierwszy w dokumencie papieskim (bulli), wystawionym w 1238 roku przez papieża Grzegorza IX, w którym Bogusław I lub Bogusław II, dux Cassubie (książę Kaszub) wspominany jest jako dobroczyńca zakonu joannitów. Od tego czasu książęta zachodniopomorscy tytułowali się książętami Kaszubów i Słowian. Dopiero książę szczeciński z dynastii Gryfitów, Barnim III Wielki zaczął tytułować się jako dux Cassuborum, czyli "książę Kaszubów", a nazwę "Kaszuby przypisano do Pomorza Zachodniego.
5
W 997 roku na Pomorzu gościł przejazdem w drodze do Prus św. Wojciech, biskup praski.
Od wczesnego średniowiecza utrzymywał się zasadniczy podział Pomorza na dwie części: Pomorze Wschodnie z głównym ośrodkiem w Gdańsku i Pomorze Zachodnie z centrum w Szczecinie. Okresowo władzę sprawowali tam miejscowi książęta, ale do panowania nad tymi ziemiami aspirowali również władcy sąsiednich krajów. Ścierały się tam wpływy niemieckie, polskie i skandynawskie. Pomorze Wschodnie po raz pierwszy zostało podporządkowane monarchii piastowskiej przez Mieszka I. Jego następca, książę Bolesław Chrobry, aby mocniej związać te ziemie z państwem Polan, zorganizował misję biskupa praskiego Wojciecha. W 997 roku przybył on na Pomorze Wschodnie z misją szerzenia wiary chrześcijańskiej. W Gdańsku dokonał on chrztu mieszkańców i dzięki temu po raz pierwszy na kartach historii pojawiła się osada, która obecnie uznawana jest za stolicę Kaszub. Z Gdańska biskup udał się w podróż misyjną do Prus, gdzie zginął śmiercią męczeńską. Tradycja wskazuje św. Wojciecha jako chrystianizatora Pomorza Wschodniego.
6
Pomorze Wschodnie odrzuciło na ponad sto lat zwierzchnictwo państwa piastowskiego.
Dopiero Bolesław Krzywousty ponownie podporządkował Piastom Pomorze Wschodnie, a następnie Pomorze Zachodnie. Wspierał on dwie wyprawy misyjne ( w 1124 i 1128 r.) biskupa Ottona z Bambergu, które doprowadziły do chrystianizacji Pomorza Zachodniego. Św. Otton nazywany jest z tego powodu "Apostołem Pomorza".
7
Książęta Pomorza Wschodniego w XII w. zapisali się na kartach historii między innymi jako fundatorzy klasztorów.
Z ich inicjatywy powstał m.in. niezwykle ważny dla kaszubskiej tradycji klasztor cystersów w Oliwie.
8
Najwybitniejszym z książąt Pomorza Wschodniego był Świętopełek II Wielki, który panował w latach 1220-1266.
Uzyskał on i uchronił niezależność swojego księstwa, a także przyczynił się do jego rozwoju. Sprowadził dominikanów do Gdańska, cysterki do Żarnowca i cystersów do Bukowa koło Darłowa. Jako pierwszy książę słowiański prowadził wojny z Krzyżakami osadzonymi przez Piastów mazowieckich na Ziemi Chełmińskiej. Za jego rządów nastąpił rozwój gospodarczy Pomorza Gdańskiego. Gdańsk otrzymał prawa miejskie na wzór Lubeki. Okresu panowania Świętopełka II Wielkiego sięga tradycja organizowania do dziś w Gdańsku jarmarków dominikańskich.
9
W 1295 roku Pomorze Gdańskie zostało zjednoczone z Wielkopolską.
Pozwoliło to na koronację Przemysła II na pierwszego po rozbiciu dzielnicowym króla Polski. 
W 1308 roku Pomorze Gdańskie zajęli na prawie 150 lat Krzyżacy.
10
Na przełomie XV i XVI w., za panowania Bogusława X Wielkiego Pomorze Zachodnie przeżywało okres świetności.
W XVI w. wyznaniem panującym w księstwie zachodniopomorskim stał się luteranizm. Katolicyzm utrzymał się i wzmocnił jedynie na ziemi lęborsko- bytowskiej, która przez dwie dekady przynależała do Polski. Polskie rządy  ustaliły tam status szlachecki dla dużego odsetka wolnych mieszkańców tego regionu, zobowiązanych do służby wojskowej. Umocniło to powiązanie z polskością licznych rodów drobnej szlachty, dzięki czemu aż do połowy XX w. jej potomkowie zachowali własną tożsamość i nie ulegli germanizacji. Kaszubi z tego regionu są jedyną grupą kaszubską, która przetrwała na dawnych ziemiach księstwa zachodniopomorskiego.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o palczaku madagaskarskim
Przez wielu uważany za najdziwniejsze i najbrzydsze zwierzę świata. Do 1961 roku uważany za gatunek wymarły. Występuje tylko na Madagaskarze. Tubylc ...
Ciekawostki o Johannie Wolfgangu von Goethe
Johann Wolfgang Goethe żył i tworzył na przełomie XVIII i XIX wieku. Był niemieckim poetą, dramatopisarzem, powieściopisarzem, naukowcem, mężem stanu, ...
Ciekawostki o kasztanach
Kasztan nie jest tym samym drzewem, które powszechne jest w naszych ogrodach i parkach, choć potocznie takim mianem się go określa. Kasztan, w odróżni ...
Ciekawostki o Poczdamie
Poczdam jest stolicą Brandenburgii. Ze względu na swoją historyczną przeszłość jest miastem międzynarodowym, czego odzwierciedleniem jest także różnor ...
Ciekawostki o kuokach
Kuoki słyną ze swojego uśmiechu. Te małe torbacze zamieszkujące Australię stały się swego rodzaju światowym fenomenem. Od 2010 roku rzesze turystów po ...
Ciekawostki o Camilli Parker Bowles
Od 50 lat jej życie toczy się u boku obecnego króla Karola III. Pochodzi z dobrze sytuowanej, szlacheckiej rodziny. Ma za sobą burzliwą historię, nieu ...
Ciekawostki o Zygmuncie I Starym
Zygmunt I Stary był przedostatnim Jagiellonem na polskim tronie. Jako przedostatni z sześciu braci nie był brany pod uwagę, jako następca tronu. Okoli ...
Ciekawostki o zamku Balmoral
Zamek Balmoral jest prywatną rezydencją brytyjskiej rodziny królewskiej. Zakupiony w 1852 roku przez księcia Alberta, męża królowej Wiktorii, stał się ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Gdyni
Podobnie jak pozostałe miasta wchodzące w skład trójmiasta, Gdynia może pochwalić się kilometrami pięknych, piaszczystych plaż. Na turystów czeka wiel ...
Ciekawostki o Sopocie
Sopot jest jednym z najpiękniejszych polskich kurortów nadmorskich. Zawsze przyciągał turystów swoim urokiem. Już w 1823 roku wybudowano tu pierwszy Z ...
Ciekawostki o Bazylice Mariackiej w Gdańsku
Bazylika Mariacka jest największym kościołem w Gdańsku i jedną z największych ceglanych świątyń w świecie. Jest to miejsce wyjątkowe, zarówno przez sw ...
Ciekawostki o Gdańsku
Leżący nad Morzem Bałtyckim Gdańsk jest miastem z 1000-letnią historią łączącą tradycję kultur wielu narodów. Jest miastem Heweliusza, bursztynu i Nep ...
Ciekawostki o Roztoczańskim Parku Narodowym
Roztoczański Park Narodowy zlokalizowany na Roztoczu Środkowym często określany jest mianem krainy jodły, buka i tarpana. Jest parkiem, którego gros e ...
Ciekawostki o Kazimierzu Dolnym
Kazimierz Dolny jest jednym z najbardziej urokliwych miast o charakterze turystyczno-wypoczynkowym w Polsce. Jest znany zarówno w kraju jak i za grani ...
Ciekawostki o Bieszczadach
Przez swoje położenie Bieszczady tworzą niepowtarzalny klimat ciszy i spokoju. Pierwotne lasy stanowią dom dla setek gatunków zwierząt i roślin, a czę ...
Ciekawostki o Białymstoku
Białystok to największe miasto w północno-wschodniej Polsce. Wyrosło i uzyskało prawa miejskie w 1692 roku. Tradycyjnie było jednym z wiodących ośrodk ...