Kultura i sztuka

Ciekawostki o buddyzmie

Znaleźliśmy 28 ciekawostek na temat buddyzmu

Nauka Przebudzonego

Buddyzm jest systemem filozoficznym i religijnym, który powstał w Indiach około 500 roku p.n.e. Jego twórcą był Siddhartha Gautama z rodu Śakjów, znany jako Budda Siakjamuni. W ciągu pięciu wieków jego nauki rozprzestrzeniły się z terenu Indii na dużą część Azji, by w XX wieku dotrzeć na Zachód. Obecnie buddyzm jest czwartą religią na świecie, skupiającą około 500 milionów wyznawców.
Buddyzm
1
Buddyzm jest religią (systemem filozoficzno-etycznym), w której pojęcie Boga osobowego odgrywa drugorzędne znaczenie (lub nawet żadne).
Jest to system nonteistyczny, który nie afirmuje ani nie neguje istnienia boga.
2
Ostatecznym celem wszystkich buddystów jest osiągnięcie oświecenia i wyzwolenia z kręgu kolejnych wcieleń.
Buddyzm nie kładzie nacisku na filozoficzne spekulacje, ale na bezpośrednie doświadczenie, które zdobywa się w trakcie różnych praktyk, pozwalających zrozumieć naturę rzeczywistości i umysłu.
3
Założycielem i twórcą podstawowych zasad tego systemu był Siddhārtha Gautama (Budda Śakjamuni) żyjący prawdopodobnie w latach 563-483 p.n.e.
Prawdopodobnie był on synem księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jednak jego pochodzenie społeczne i szczegóły z jego życia trudne są do udowodnienia. Niektóre historie dotyczące jego życia mogły zostać wymyślone i później wprowadzone do buddyjskich tekstów.
4
Termin "buddyzm" jest zachodnim neologizmem i został stworzony stosunkowo niedawno przez zachodnich uczonych.
Wcześniej na Wschodzie na określenie tych praktyk używano nazwy dharma, sasana lub buddahasasana.
5
Buddyzm opiera się na Czterech Szlachetnych Prawdach, które są podstawą buddyzmu, oraz na Ośmiorakiej Ścieżce, która ma prowadzić do ustania cierpienia.
Cztery Szlachetne Prawdy powstały w wyniku doświadczenia przez Buddę Siddhartha Gautama "Przebudzenia" (Oświecenia). Przebudzenie realizuje się po długotrwałej praktyce medytacyjnej, albo nagle. "Przebudzony" to w sanskrycie "buddha" i takie imię obrał Gautama, kiedy rozpoczął głoszenie swoich nauk.
6
Budda nauczał przez 45 lat.
Nie zostawił po sobie żadnych bezpośrednich przekazów, całą swoją wiedzę przekazał uczniom, którzy po jego śmierci ją spisali lub przekazywana była ustnie.

Swoje nauki głosił przemierzając północne Indie. Najpierw przekazywał głównie nauki Therawady (najdłużej istniejąca szkoła buddyjska spośród wczesnych szkół buddyjskich, a jej nauczyciele wywodzili swą naukę bezpośrednio od Buddy), które służyły uwalnianiu się z własnego cierpienia. Na nich opierają się nauczania Wielkiej Drogi, które podkreślają znaczenie mądrości i współczucia, pozwalające pomagać sobie i innym. Na końcu Budda przekazał nauki Wadżrajany (związane z praktyką tantr), które służyły rozpoznaniu natury umysłu.
7
Sto lat po śmierci Buddy buddyzm rozprzestrzenił się aż po Iran i Azję Centralną.
W XI i XII w. buddyzm Therawady (tzw. buddyzm południowy) znany był w krajach Azji południowo-wschodniej ( Sri Lanka, Tajlandia, Birma, Wietnam, Indonezja Kambodża, Laos, Bali). Natomiast buddyzm Mahajany i Wadżrajany (tzw. buddyzm północny) pojawił się w Chinach, Japonii, części Wietnamu, Korei, w Tybecie, a na początku XVI wieku, także w Mongolii.
8
W tym czasie, gdy buddyzm rozwijał się w innych krajach, paradoksalnie w Indiach zaczął zanikać.
Związane to było z islamską agresja na Indie. Do 1100 roku buddyzm został całkowicie wyeliminowany z Kaszmiru. Nauczyciele i praktykujący uciekali m.in. do Tybetu i do tych krajów, które otworzyły się na buddyzm. W ciągu stu lat muzułmanie opanowali Indie, ale nauki buddyjskie przetrwały w innych krajach, a książki palone przez wyznawców islamu zostały przetłumaczone na inne języki w krajach azjatyckich.
9
Wpływ buddyzmu na kulturę krajów, które go przyjęły (starożytne Indie, Japonia, Tybet, Chiny) był ogromny.
Nauki buddyjskie rozprzestrzeniały się dzięki kupcom przemieszczającym się po różnych krajach, a buddyjski uniwersytet w Nalandzie stał się ośrodkiem życia umysłowego Indii na wiele stuleci. Nauki buddyzmu często wspierane były przez władców danych krajów, jak np. cesarzy chińskich.

Pisma buddyjskie zostały skodyfikowane, co miało ogromny wpływ na szerzenie się tych nauk poza Indiami i stanowiło podstawę dla studiów filozofii buddyjskiej.
10
W XIX wieku tekstami buddyjskimi zajmowali się uczeni brytyjscy, francuscy, niemieccy i rosyjscy.
Zdarzało się, że pod wpływem studiów nad tymi tekstami wielu Europejczyków porzucało swoją religię i przechodziło na buddyzm i w ten sposób powstały pierwsze wspólnoty buddyjskie w Europie.

Wraz z wypędzeniem lamów (duchowy nauczyciel w buddyzmie tybetańskim) z Tybetu przez Chińczyków, nauki buddyjskie przedostały się na Zachód. W zachodnim społeczeństwie w latach 60. nastąpiły zmiany w sposobie myślenia, postrzeganiu świata, rozpoczęły się poszukiwania sensu i treści życia. Buddyzm odpowiadał na wiele pytań zadawanych wówczas przez ludzi zachodniej kultury, co spowodowało, że tysiące ludzi w XX wieku zaczęło praktykować buddyzm i dołączać do buddyjskich wspólnot.

Obecnie największe duchowe otwarcie na nauki buddyjskie ma miejsce w zachodniej części świata - w Azji zainteresowanie buddyzmem zmniejsza się, zwłaszcza po zniszczeniu kultury Tybetu przez chińską inwazję w latach 50. i 60.
11
Choć pierwotny przekaz Buddy Siddhartha Gautama  (Śakjamuniego) uległ na przestrzeni lat ewolucji, pojawiły się różne nauki,  praktyki i nacisk na wybrane wątki z jego nauk, to istnieje wiele wspólnych elementów dla wszystkich tradycji i szkół buddyjskich.
Podstawowe założenia buddyzmu opierają się na Czterech Szlachetnych Prawdach, które zostały sformułowane przez Buddę Śakjamuniego podczas pierwszego kazania dla pięciu Ascetów w Parku Gazeli, w Sarnath (jedno z czterech najświętszych miejsc buddyzmu) i są akceptowane przez wszystkie tradycje buddyjskie. Kazanie to nosi nazwę "Kazania o Wprawieniu w Ruch Koła Dharmy.
12
Te Cztery Szlachetne Prawdy powstały w wyniku doświadczenia przez Buddę Śakjamuniego "Przebudzenia".
Są one postrzegane w buddyzmie jako głęboka analiza psychologiczna rzeczywistości i metodologia postępowania, a nie filozofia. Budda mówił do swoich mnichów, że Prawdy te są rzeczywiste, precyzyjne, dlatego nazywają się szlachetnymi.
  • Pierwsza Szlachetna Prawda o Cierpieniu - mówi o pięciu skupiskach istnienia związanych z przywiązaniem do cierpienia
  • Druga Szlachetna Prawda o Przyczynie Cierpienia - mówi, że przyczyną cierpienia jest pragnienie
  • Trzecia Szlachetna Prawda o Ustaniu Cierpienia - ustanie cierpienia to całkowite zaniknięcie i ustanie, wyrzeczenie się, zaniechanie, wyzwolenie, porzucenie pragnienia
  • Czwarta Szlachetna Prawda o Ścieżce Prowadzącej do Ustania Cierpienia - drogą do niej jest Szlachetna Ośmiostopniowa Ścieżka
13
Szlachetna Ośmiostopniowa Ścieżka jest zbiorem podstawowych zaleceń buddyzmu.
Zgodnie z Czwartą Szlachetną Prawdą ścieżka prowadzi do wyzwolenia, spokoju, wygaśnięcia cierpienia (dukkha), do bezpośredniej wiedzy, do oświecenia, do nirwany (określenie bardzo zaawansowanego poziomu urzeczywistnienia). Prowadzi ona do wyplenienia pożądań, awersji i iluzji. Składa się z ośmiu części.
  • Słuszny pogląd - zrozumienie prawa przyczyny i skutku, nietrwałości, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia
  • Słuszne myślenie (postanowienie) - wykorzenienie żądzy i nieżyczliwości, postanowienie wyrzeczenia się złej woli i odstąpienie od wyrządzania wszelkiej krzywdy
  • Słuszne słowo (mowa) - wstrzymanie się od kłamstwa i obmowy, używanie mowy w celu przynoszenia pożytku innym
  • Słuszny czyn - polega na przestrzeganiu Pięciu Wskazań (nie odbierać sobie życia, nie brać tego co nie dane, dobrze prowadzić życie seksualne, nie używać złej mowy, nie odurzać się napojami i narkotykami, które prowadzą do nieuważności, powstrzymywać się od jedzenia po południu, nie stosować kosmetyków upiększających oraz nie sypiać w wysokich i luksusowych łożach)
  • Słuszne zarobkowanie - prawy sposób zarabiania na życie, aby nie łamać przykazań i nie przynosić szkody innym (handel bronią, żywymi istotami, narkotykami, truciznami), ale też powstrzymywanie się od rybołówstwa, rzeźnictwa, wojskowości, fałszu, zdrady, przepowiadania przyszłości, oszustwa, wykorzystywania
  • Słuszne dążenie (wysiłek) - dążenie do oświecenia
  • Słuszne skupienie - zachowanie uważności we wszystkim, co się przedsięwzięło
  • Słuszna medytacja - dążenie do stanów, w których zanika "ego"
14
Mnisi przestrzegają jeszcze dodatkowych szeregu wskazań, które są pogłębieniem Pięciu Wskazań.
Mnisi nie mogą dotykać kobiety. Aby utrzymać ciało i umysł w czystości, mnisi uczą się szanować wszystkie kobiety i traktować kobiety starsze jak matki, rówieśniczki jak siostry, a kobiety młodsze jak córki. Oprócz tego mnisi nie korzystają z pieniędzy ("złota i srebra") i przestrzegają szeregu reguł etycznego zachowania. Nie kładą się późno spać, gdyż prowadzi to do cierpienia.
15
Prawidłowe zrozumienie Czterech Szlachetnych Prawd wymaga zrozumienia doktryny nietrwałości oraz braku wiecznego "ja".
Oznacza to, że wszystkie zjawiska pozbawione są trwałej "istoty", że istnieją we wzajemnej współzależności, a nigdy niezależnie od warunków.
16
"Przebudzenie" (bodhi) jest określeniem użytym przez Buddę w celu nazwania swojego wewnętrznego doświadczenia.
"Przebudzenie", "Oświecenie", to zrozumienie, przebudzenie się ze snu, ignorancji i doświadczenie Trzech Cech Istnienia: nietrwałości, bolesności i braku niezmiennego "ja". Buddyści wierzą, że po osiągnięciu stanu bodhi, istota uwalnia się z sansary, czyli nieustannego cyklu narodzin i śmierci - przebudzenie oznacza tu uwolnienie się od cierpienia.

Do osiągnięcia bodhi prowadzi rozwinięcie pełnej doskonałości, umiejętne stosowanie 37 czynników wyzwolenia, zwanych "Skrzydłami ku Oświeceniu". Składają się na nie:
  • cztery podstawy uważności
  • cztery rodzaje właściwego wysiłku
  • cztery podstawy sukcesu
  • pięć duchowych zdolności
  • pięć duchowych mocy
  • siedem czynników Przebudzenia
17
W momencie przebudzenia znika wszelka żądza, gniew, ułuda, ignorancja, pragnienie, fałszywa wiara w "ja".
Wszystkie tradycje buddyjskie uznają trzy rodzaje Przebudzenia:
  • Samo W Pełni Przebudzenie - "Doskonałe Samoprzebudzenie"
  • Przebudzenie Ucznia - "Przebudzenie Przez Słuchanie"
  • Milczące Przebudzenie - "Osobiste Oświecenie"
18
Wygaśnięcie cierpienia określane jest w buddyzmie jako Nirwana.
Jest to stan wyzwolenia od cyklu narodzin i śmierci czyli sansary. Osoba, która osiągnęła stan nirwany, ma być wyzwolona od cierpienia i jego przyczyn, ponieważ usunęła niewiedzę, będącą źródłem cierpienia, a po jej śmierci nie dochodzi do kolejnego wcielenia.
19
Sansara jest nieustannym wędrowaniem, kołowrotem narodzin i śmierci, cyklem reinkarnacji, któremu podlegają wszystkie żywe istoty, włącznie z istotami boskimi.
Po każdym kolejnym wcieleniu następne jest wybierane w zależności od nagromadzonej karmy (przyczyna rozumiana w sensie prawa przyczyny i skutku). Wyzwolenie z sansary następuje dzięki kroczeniu szlachetną ośmioraką ścieżką, która prowadzi do nirwany.
20
Według buddyzmu ponowne narodziny mogą nastąpić w jednej z sześciu krain ponownych narodzin.
Są to: bogowie, tytani, ludzie, zwierzęta, głodne duchy i piekło. Pierwsze trzy są krainami szczęśliwych narodzin, trzy pozostałe - nieszczęśliwych narodzin. Krainy te przedstawiane są na kole życia, szczęśliwe u góry, nieszczęśliwe, na dole koła.
21
Według buddyzmu po śmierci następuje rozpad człowieka na pięć skandh (skupisk).
Buddyści przyjmują, że nie ma nic niezmiennego, co mogłoby przechodzić do następnego życia. Nie ma żadnego wiecznego osobowego "ja", duszy, "atmana" (duszy rozumianej jako indywidualna jaźń). Karma z poprzedniego życia może mieć jednak wpływ na następne, zgodnie z prawem przyczyny i skutku.
22
Podstawą wszelkiego istnienia według buddyzmu jest pustość (siunjata).
Pustość oznacza brak własnej natury zjawisk. Zjawiska nie posiadające własnej esencji przejawiają się, gdyż są zależne od wielu czynników. Istnieją w sposób zależny, nie posiadają realnego bytu. Nietrwałość ta dotyczy również istot żywych, które także nie posiadają swojej substancji (duszy).

Według buddyzmu człowiek składa się z pięciu skupisk, które rozpadają się przy śmierci fizycznego ciała. Oprócz tych pięciu skupisk istnieje umysł ("czysta świadomość"), który jako jedyny nie ulega unicestwieniu.
23
Buddyści wierzą, że efekty podejmowanych przez nich działań będą miały wpływ nie tylko na ich obecne życie, ale także na ich przyszłość i przyszłe narodziny.
Ludzie według nich są uwikłani przez swoje namiętności i cierpienia w świat złudzeń (maja) i przez to nie dostrzegają prawdy. Gdyby do niej dotarli, nie doznawaliby cierpienia, gdyż wszelkie psychiczne cierpienie jest efektem niewłaściwego widzenia świata. W świecie złudzeń brak jest trwałego szczęścia, gdyż każdy pozytyw obarczony jest negatywem (narodziny - śmierć, miłość - strach przed jej utratą, przyjemność - uzależnienie itd.) Aby żyć naprawdę trzeba zobaczyć rzeczy takimi, jakimi są.
24
Aby zostać buddystą należy przyjąć schronienie w Trzech Klejnotach - jest to podstawa praktyki.
Tymi klejnotami są: 
  • Budda - odnosi się to zarówno do postaci historycznej Buddy, jak i do ideału buddy. Przyjęcie tego schronienia oznacza wiarę w Oświecenie osiągnięte przez Buddę, zaufanie do jego nauk oraz motywację do osiągnięcia podobnego doświadczenia. Budda oznacza doskonałą mądrość i widzi rzeczywistość taką, jaka ona jest
  • Dharma - nauki Buddy prowadzące do ustania cierpienia
  • Sangha - zgromadzenie mnichów i mniszek, stojące na straży nauk Buddy i dające przykłady na ich prawdziwość - sa to wszyscy praktykujący Dharmę
25
Aby uniknąć negatywnej karmy, istnieją w buddyzmie wskazania - zbiór zaleceń dla osób nieoświeconych.
Mają one charakter dobrowolnego zobowiązania i według słów Buddy, dobrze jest ich przestrzegać, jednak nikomu nie mogą być narzucone.
26
Głównym celem buddystów jest transformacja swojego umysłu.
Głównym środkiem służącym temu jest medytacja, która ma dać wgląd w działanie umysłu i możliwość rozwoju koncentracji, jasności umysłu i pozytywnych uczuć. Dzięki medytacji człowiek może uzyskać wgląd w naturę świata, może dostrzec pustość wszelkich zjawisk oraz brak własnego "ja". Dzięki temu może pozbyć się pragnień i przywiązań.

Budda głosił, że wyzwolenia należy szukać wewnątrz siebie i że on sam poprzez medytację osiągnął Oświecenie. W buddyzmie istnieją dwa główne rodzaje medytacji: medytacja spokoju (samatha) i medytacja wglądu (vipassana).
27
Postać Buddy często znajduje odwzorowanie w sztuce buddyjskiej.
Sztuka ta obejmuje rzeźby, posągi, płaskorzeźby, malarstwo, mandale (symboliczne diagramy), architekturę (stupy, klasztory, wykute w skale jaskinie), a jej częstymi tematami są sceny z życia Buddy. Rzeźby, posągi lub obrazy przedstawiające Buddę noszą w sanskrycie nazwę buddharupa. Maja one nie tyle upamiętniać historyczną postać, co przypominać o drzemiącym w ludziach potencjale do osiągnięcia Oświecenia, a także napawać oglądającego spokojem, inspirować go do osiągnięcia szczęścia.

Statuetki Buddy przedstawiają go w różnych pozycjach zwanych mundra, jednak najczęściej spotykana jest pozycja lotosu, symbolizująca idealną równowagę myśli.
28
Najstarszym odkrytym zabytkiem buddyjskim są ślady drewnianej struktury z VI w. p.n.e., będące pozostałością najstarszej buddyjskiej świątyni w miejscu narodzin Buddy.
Kolejnym zabytkiem jest kolumna Aśoki w Lumbini z 249 r. p.n.e. Jednym z pierwszych dzieł sztuki buddyjskiej były stupy, w których miały być przetrzymywane relikwie Buddy.
Lubisz ciekawostki?

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o K2
19 ciekawostek o K2
To dzika góra, która próbuje Cię zabić
K2 zwany jest także Czogori. Jest drugim co do wysokości szczytem na Ziemi i najwyższym szczytem Karakorum. Podczas próby zdobycia szczytu życie strac ...
30 ciekawostek o pszczołach
30 ciekawostek o pszczołach
Niezwykle cenne owady
Pszczoły zawsze budziły fascynację człowieka z powodu korzyści płynących z ich działalności oraz ze względu na niezwykłą organizację społeczną. Społec ...
15 ciekawostek o Jezioraku
15 ciekawostek o Jezioraku
Najdłuższe naturalne jezioro w Polsce
Jeziorak to najdłuższe naturalne jezioro oraz szóste pod względem powierzchni w Polsce. Położone jest na Pojezierzu Iławskim i stanowi jego perłę przy ...
12 ciekawostek o Samos
12 ciekawostek o Samos
Miejsce narodzin Pitagorasa
Samos, położona na wschodnim krańcu Morza Egejskiego, to malownicza wyspa, bogata w historię, kulturę i przyrodę. Otoczona turkusowymi wodami i zielon ...
20 ciekawostek o Syrakuzach
20 ciekawostek o Syrakuzach
Miasto Archimedesa
Syrakuzy to miasto usytuowane na wschodnim wybrzeżu Sycylii we Włoszech. Jego korzenie sięgają czasów starożytnych, kiedy to było jednym z najważniejs ...
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
Drakula
Wład III Palownik, znany również jako Wład III Drakula, to postać historyczna, która wzbudza kontrowersje i fascynacje zarówno w Rumunii, jak i za gra ...
11 ciekawostek o chlebie
11 ciekawostek o chlebie
Symbol wspólnoty
Chleb - symbol żywności, która od tysięcy lat odgrywa kluczową rolę w życiu człowieka. Od starożytnych cywilizacji po współczesność, chleb był stałym ...
16 ciekawostek o marihuanie
16 ciekawostek o marihuanie
Kontrowersyjna używka
Marihuanę, zwyczajowo nazywaną również konopiami indyjskimi, od dawna otacza aura kontrowersji i fascynacji. Jest to roślina, której historia sięga ty ...

Podobne tematy