Państwa

Ciekawostki o Watykanie

Znaleźliśmy 21 ciekawostek na temat Watykanu

Stato della Città del Vaticano

Watykan jest najmniejszym suwerennym państwem na świecie, położonym w sercu Rzymu, stolicy Włoch. Jego historia sięga ponad dwóch tysięcy lat, a początki związane są z chrześcijaństwem i świętym Piotrem, jednym z apostołów Jezusa Chrystusa, który według tradycji został uwięziony i ukrzyżowany w Rzymie. Miejsce jego męczeństwa stało się miejscem kultu i siedzibą biskupa Rzymu - papieża.

W ciągu wieków Watykan stał się centrum religijnym, siedzibą głowy Kościoła katolickiego, który uważany jest za duchowego przywódcę ponad miliarda katolików na całym świecie. Jest miejscem, gdzie odbywają się liczne ważne ceremonie religijne i spotkania dyplomatyczne, co nadaje mu znaczenia politycznego na międzynarodowej arenie. Oprócz centrum religijnego, Watykan stał się także centrum artystycznym i intelektualnym. Kolejni papieże przyczynili się do rozbudowy kompleksu budynków, w tym słynnej bazyliki św. Piotra, która jest jednym z najważniejszych zabytków architektury sakralnej na świecie.

Historyczne, artystyczne i religijne znaczenie tego miejsca dla całej ludzkości doceniono umieszczając Watykan na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Watykan
1
Watykan jest najmniejszym powszechnie uznanym państwem na świecie, zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby ludności.

Jego powierzchnia wynosi zaledwie 0,44 kilometra kwadratowego (44 ha) - Watykan jest tak mały, że zmieściłby się wewnątrz nowojorskiego Central Parku. Powierzchnię kraju zajmują  głównie zabudowania i ogrody. Liczba mieszkańców w Watykanie to zaledwie około 800 osób - stanowią ją dostojnicy kościelni, księża, zakonnice i Gwardia Szwajcarska z rodzinami.

Oprócz stałych mieszkańców, do pracy codziennie przychodzi tam około 3000 osób mieszkających poza Watykanem. Są to pracownicy poczty, radia, sklepów, gazety, służby medycznej czy dworca klejowego. 

Rocznie Watykan odwiedza około 6 milionów osób - jest to największa ilość na jednego mieszkańca na świecie.

2
Watykan jest jedynym krajem na świecie, w którym językiem urzędowym jest łacina.

Obok łaciny, drugim językiem urzędowym jest tam język włoski. Papież używa łaciny podczas ważnych ceremonii, a dokumenty urzędowe nadal pisane są w tym języku.

3
Watykan znajduje się na Wzgórzu Watykańskim, w pobliżu prawego brzegu Tybru.

Wzgórze Watykańskie nie należy do siedmiu wzgórz Rzymu (siedem wzniesień po wschodniej, lewej stronie Tybru, na których został zbudowany Rzym). Jest wzgórzem tufowym o wysokości 75 m n.p.m. Jest najwyższym wzniesieniem w Watykanie i najniższym szczytem należącym do Korony Europy.

Większość obszaru wzgórza od 1929 roku zajmuje Państwo Watykańskie.  

4
Watykan jest siedzibą najwyższych władz Kościoła katolickiego.

Jest absolutną monarchią elekcyjną, której monarchą jest papież. Papież jest także biskupem Rzymu, sprawującym swój urząd w Stolicy Apostolskiej (Sancta sedes), która mieści się w Watykanie. Stolica Apostolska sprawuje nad Watykanem wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję.

 

5
Początkowo siedzibą papieży był Pałac Laterański przekazany biskupom Rzymu w IV wieku przez cesarza Konstantyna Wielkiego.

Położony o około pięć kilometrów od Lateranu Watykan był wówczas jedynie miejscem pielgrzymek do grobu św. Piotra. W starożytności na Wzgórzu Watykańskim znajdował się cyrk cesarza Nerona, w którym prawdopodobnie doszło do męczeństwa i egzekucji wielu chrześcijan i Żydów. Na północ od cyrku znajdował się mały cmentarz, na którym ponoć pochowano apostoła Piotra. Później w miejscu tym wzniesiono pomnik, a w IV wieku cesarz Konstantyn kazał wybudować kościół - pierwszą bazylikę św. Piotra. Powstawały tam też klasztory, schroniska i przytułki dla pielgrzymów.

Pod koniec IX wieku wokół bazyliki św. Piotra i Mauzoleum Hadriana (Zamek Świętego Anioła) wybudowano pierwsze mury obronne.

 

6
Przeniesienie siedziby papieża z Lateranu do Watykanu odbyło się 17 stycznia 1377 roku.

Dokonał tego papież Grzegorz XI po powrocie z Awinionu. Wzgórze Watykańskie stało się siedzibą papieża, Kurii Rzymskiej, a tym samym centrum całego Kościoła rzymskokatolickiego. Kolejni papieże realizowali tam swoje projekty budowlane: kościoły, kaplice, budynki administracyjne, fortyfikacje, obiekty noclegowe i in.

W 1506 roku rozpoczęto budowę bazyliki św. Piotra, a w 1589 roku papież Sykstus V zlecił budowę Pałacu Apostolskiego, który do dziś jest rezydencją papieża i ważnych organów administracyjnych. Taka sytuacja utrzymywała się do 1870 roku, kiedy to król Włoch Wiktor Emanuel II włączył istniejące na Wzgórzu Watykańskim Państwo Kościelne do Królestwa Włoch. Papież nie pogodził się z tą decyzją i ogłosił się więźniem Watykanu. Dopiero w 1929 roku faszystowski rząd Benito Mussoliniego i Stolica Apostolska podpisali tzw. traktaty laterańskie, które zagwarantowały istnienie Państwa Watykańskiego w obrębie Pałacu Apostolskiego i ogrodów watykańskich.

7
Bazylika św. Piotra powstała w latach 1506-1626.

Zbudowano ją na miejscu starszej bazyliki wczesnochrześcijańskiej, ufundowanej przez cesarza Konstantyna Wielkiego. Zgodnie z tradycją stoi ona na miejscu pochówku św. Piotra, którego katolicy uznają za pierwszego papieża. Grób św. Piotra znajduje się pod głównym ołtarzem, zwanym Ołtarzem Konfesji.

Bazylika watykańska jest drugim co do wielkości kościołem na świecie - jej powierzchnia to 23 tys.m2.  Większą od niej jest jedynie bazylika Matki Bożej Królowej Pokoju w Jamusukro, stolicy administracyjnej Wybrzeża Kości Słoniowej. Bazylika ta jest największym kościołem na świecie, najwyższą świątynią w Afryce i najwyższym kościołem katolickim świata - jej powierzchnia całkowita to 30 tys. m2.

Dowiedz się więcej ...
8
Plac św. Piotra został zaprojektowany w 1656 roku przez Berniniego, za pontyfikatu papieża Aleksandra VII.

Zaprojektowano go tak, aby jak największa liczba ludzi mogła zobaczyć papieża udzielającego błogosławieństwa, albo ze środka fasady kościoła lub z okna w Pałacu Watykańskim. Ma on kształt prostopadłego owalu, który od zachodniej strony, częścią w kształcie trapezu, otwarty jest na Bazylikę św. Piotra, a od strony wschodniej wychodzi na Via della Conciliazione.

Plac otoczony jest portykiem Berniniego - czterorzędową kolumnadą zwieńczoną attyką, na której ustawiono posagi 140 świętych (wśród nich znajduje się pomnik św. Jacka Odrowąża, dominikanina). Pośrodku placu znajduje się starożytny egipski obelisk z XIII w p.n.e. (jeden z 13 w Rzymie), który w obecnym miejscu wznosi się już od 1586 roku. Pierwotnie ustawiony był on w cyrku Nerona na cześć Juliusza Cezara (z tego powodu obelisk potocznie nazywano "Julia"). Tradycja mówi, że obelisk był świadkiem męczeńskiej śmierci św. Piotra.

Na placu znajdują się dwie symetrycznie usytuowane fontanny, a po lewej stronie, między bazyliką a kolumnadą znajduje się Spiżowa Brama (jedna z trzech bram, którymi można dostać się do Watykanu) strzeżona przez Gwardię Szwajcarską.

Zgodnie z Traktatem Laterańskim teren Placu św. Piotra podlega władzy włoskiej policji do kontroli tłumu, mimo że jest częścią Państwa Watykańskiego.

9
Oficjalną rezydencją papieża w Watykanie jest Pałac Apostolski, zwany też Pałacem Sykstusa V.

Pełni on nie tylko funkcje mieszkalne, ale też administracyjne. Budynek zawiera apartamenty papieskie, różne watykańskie biura rządowe, prywatne i publiczne kaplice, muzeum, bibliotekę i Apartamenty Borgia.

Apartamenty Borgia składają się z sześciu pokoi zaadaptowanych do użytku osobistego przez papieża Aleksandra VI (Rodrigo Borgia). Pod koniec XV wieku zlecił on włoskiemu malarzowi Bernardino di Betto (Pinturicchio) i jego pracowni udekorowanie apartamentów freskami. 

Ostatnia renowacja fresków ujawniła scenę uważaną za najwcześniejsze znane europejskie przedstawienie rdzennych Amerykanów, namalowane zaledwie dwa lata po powrocie Krzysztofa Kolumba z Nowego Świata.

Dowiedz się więcej ...
10
Największą część terytorium Watykanu zajmują Ogrody Watykańskie - około 23 hektary.

Stanowią one zespół ogrodowo-parkowy okalający budynki użyteczności publicznej i budynki mieszkalne Watykanu. Zajmują stok Wzgórza Watykańskiego, z trzech stron otoczone są murami obronnymi z bastionami. Od strony wschodniej przylegają do absydy Bazyliki św. Piotra i długiego skrzydła Muzeów Watykańskich.

Ogrody Watykańskie zostały założone przez papieża Mikołaja III w 1279 roku. 

11
Na terenie Watykanu znajduje się jedna z najstarszych i najbardziej znanych bibliotek - Biblioteka Watykańska.

Założona została w 1448 roku przez papieża Mikołaj V jako publiczna biblioteka miasta Rzymu. Początkowe zbiory zawierały 350 greckich, łacińskich i hebrajskich woluminów. Zbiory szybko powiększały się na przestrzeni dziejów i obecnie biblioteka zawiera 75 000 manuskryptów i ponad 1,1 miliona drukowanych książek, w tym 8500 inkunabułów. Dodatkowo w Apostolskim Archiwum Watykańskim przechowywane jest 150 000 pozycji.

Biblioteka Watykańska jest biblioteką naukową w zakresie historii, prawa, filozofii, nauki i teologii. Korzystać z jej zbiorów może każdy, kto potwierdzi swoje kwalifikacje i uzasadni cel ubiegania się o dostęp do zbiorów.

Na czele Biblioteki Watykańskiej stoi Bibliotekarz Świętego Kościoła Rzymskiego. Jego urząd tradycyjnie łączony jest z funkcją Archiwisty Świętego Kościoła Rzymskiego.

12
Obywatelstwo Watykanu posiada niewiele osób.

Teoretycznie nie można urodzić się w Watykanie, gdyż nie ma tam szpitala z salą porodową. Obywatelstwa watykańskiego nie dziedziczy się po rodzicach w chwili narodzin, ani nie nabywa ze względu na fakt urodzenia na terytorium tego miasta-państwa. Obywatelem zostaje się w przypadku pełnienia określonych funkcji w Stolicy Apostolskiej i jest ono zawsze przyznawane tymczasowo. Nigdy nie zastępuje ono innego obywatelstwa.

13
Watykan jest rekordzistą pod względem konsumpcji wina na jednego mieszkańca.

 Według Kalifornijskiego Instytutu Wina mieszkańcy Państwa Watykańskiego wypijają aż 74 litry wina rocznie. Wskaźnik ten jest znacznie wyższy niż w krajach, gdzie tradycyjnie produkuje się i pije duże ilości wina, jak na przykład we Włoszech- 37,5 litra na mieszkańca, Francji czy Hiszpanii. Watykan prześcignął też Stany Zjednoczone, Niemcy, Chiny i Wielką Brytanię.

Największy wpływ na rekordową konsumpcję tego trunku ma jego sprzedaż w watykańskim supermarkecie, gdzie jest niezwykle bogata oferta win, a ceny bardziej atrakcyjne niż we Włoszech (znacznie niższa akcyza). Choć wstęp do tego marketu posiadają jedynie osoby ze specjalnymi przepustkami, głównie pracownicy watykańscy, to jego obroty są ogromne.

14
Istnieje szereg posiadłości eksterytorialnych Stolicy Apostolskiej, które nie są częścią terytorium Watykanu.

Należą do nich obszary bezpośrednio przylegające do terytorium państwa, takie jak miedzy innymi Palazzo San Pio X, Campo Santo Teutonico i większość Watykańskiej Sali Audiencyjnej. Przez środek tej sali biegnie granica państwowa, tron papieski znajduje się po stronie Watykanu, a widownia już poza granicą. Inne obszary eksterytorialne to różne pałace na rzymskiej starówce, papieska letnia rezydencja Castel Gandolfo i centrum nadawcze Radia Watykańskiego w Santa Maria di Galeria.     

15
Watykan posiada swoją pieszą formację wojskową pełniącą rolę straży przybocznej papieża - Gwardię Szwajcarską.

Gwardia Szwajcarska uważana jest za najmniejszą i najstarszą istniejącą armię świata, która formalnie funkcjonuje od 1506 roku. Obecnie papieskie wojsko liczy 135 żołnierzy: oficerów, podoficerów, halabardników i dwóch doboszy. Komendant Gwardii Szwajcarskiej ma rangę pułkownika, jest tzw. "domownikiem papieskim" i posiada tytuł szlachcica Jego Świątobliwości.

Członkowie Gwardii Szwajcarskiej muszą być obywatelami Szwajcarii i muszą być katolikami. Zwykle pochodzą oni z dwóch szwajcarskich kantonów katolickich: Lucerna i Valais. W chwili podjęcia służby kandydaci muszą być kawalerami w wieku od 19 do 30 lat, muszą cieszyć się nienaganną opinią i posiadać ponad 174 centymetry wzrostu. Zasadnicza służba w Gwardii trwa dwa lata, z możliwością przedłużenia. Mundury gwardzistów mają barwy szlacheckiego rodu Medyceuszy.

Jan Paweł II nazwał kiedyś Watykan najbardziej zmilitaryzowanym krajem na świecie, gdyż liczba gwardzistów tam stacjonujących przekracza 10% mieszkańców państwa watykańskiego.

16
Jednym z najczęściej odwiedzanych muzeów świata są Muzea Watykańskie.

Powstały one ze zbiorów dzieł sztuki zgromadzonych przez kolejnych papieży, począwszy od XVI wieku i wiążą się one z postaciami papieży Sykstusa IV i Juliusza II. Pierwszym znaczącym eksponatem, od którego zaczęły się zbiory muzeum była antyczna rzeźba Grupa Laokoona, odkryta w 1506 roku w winnicy niedaleko bazyliki Santa Maria Maggiore. Rzeźbę tę, za rekomendacją Michała Anioła i Giuliano da Sangallo, kupił papież Juliusz II od właściciela winnicy. Papież udostępnił na wystawie publicznej w Watykanie ową rzeźbę, a także swoją prywatną kolekcję rzeźb. Kupiono też wówczas jedno z najcenniejszych dzieł w kolekcji muzeum, rzeźbę Apollina, która zyskała nazwę Apollo Belwederski, a także Tors Belwederski, pochodzącą z I w p.n.e. grecką rzeźbę Apolloniosa z Aten, która stała się źródłem inspiracji dla Michała Anioła.

Oficjalne otwarcie Muzeów Watykańskich jako Museum Christianum nastąpiło za pontyfikatu papieża Benedykta XIV w 1757 roku.

17
Watykan jest jedynym państwem na świecie, które w całości zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wydarzyło się to w 1984 roku. Ponad to Watykan zarejestrowany jest w UNESCO jako centrum zabytków w "Międzynarodowym Rejestrze Dóbr Kultury pod Specjalną Ochroną" zgodnie z konwencją haską o ochronie dóbr kultury w konfliktach zbrojnych.

18
Ikoną w krajobrazie papieskiego państwa-miasta stały się żółte skrzynki pocztowe.

Poczta Watykańska prowadzi własne usługi pocztowe i wydaje własne znaczki pocztowe od 1929 roku.  Usługi Poczty Watykańskiej opisywane są jako jedne z najlepszych na świecie. Z Watykanu wysyłane jest więcej listów niż z jakiegokolwiek innego miejsca w świecie (2,5 mln listów, 7 mln pocztówek i ok. 20 tys. paczek rocznie).

19
Watykan posiada własne obserwatorium astronomiczne.

Posiada ono bogatą tradycję naukową zapoczątkowaną w 1576 roku, kiedy to papież Grzegorz XIII polecił budowę 73-metrowej wieży przeznaczonej m.in do obserwacji astronomicznych. Stojąca do dziś Wieża Wiatrów nazywana jest też Wieżą Gregoriańską lub Obserwatorium Gregoriańskim. Na podstawie obserwacji znajdującej się tam meridiany papież zdecydował o reformie kalendarza (kalendarz gregoriański). Od 1933 roku siedzibą Obserwatorium Watykańskiego stało się Castel Gandolfo.

20
Najważniejszą instytucją naukową w Watykanie jest Papieska Akademia Nauk.

Została założona w 1603 roku, posiada 80 członków powoływanych przez papieża spośród wybitnych uczonych z całego świata. Akademia nie prowadzi własnych badań, jest organem opiniodawczym papieża w sprawach nauki.

21
Mimo, iż Watykan nie jest członkiem Unii Europejskiej, obowiązującą tam walutą jest euro.

Wszystkie awersy monet watykańskich noszą inskrypcję Città del Vaticano i dwanaście gwiazd Europy. Pierwsze monety przedstawiały Jana Pawła II. Wcześniejszą walutą Watykanu był lir watykański.

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

18 ciekawostek o fontannie di Trevi
18 ciekawostek o fontannie di Trevi
Ostatni odcinek akweduktu Acqua Vergine
Pochodząca z okresu Baroku fontanna jest jedną z najsłynniejszych na świecie. Powstała na zlecenie papieża, który chciał zmodernizować poprzednią, śre ...
22 ciekawostki o Koloseum
22 ciekawostki o Koloseum
Krwawa perła starożytnego świata
Odwiedzane przez ponad pięć milionów turystów rocznie, Koloseum stanowi jeden z najważniejszych zabytków starożytnego świata. W starożytności było mie ...
27 ciekawostek o Rzymie
27 ciekawostek o Rzymie
Wieczne miasto kryje wiele ciekawostek
Historia Rzymu trwa nieprzerwanie od 28 wieków, choć wiadomo że obszar ten był zamieszkiwany przez ludzi dużo wcześniej. Rzym jest jednym z najdłużej ...
61 ciekawostek o papieżu Franciszku
61 ciekawostek o papieżu Franciszku
Skromny papież
Papież Franciszek jest 266 papieżem w historii kościoła rzymsko-katolickiego, pierwszym jezuitą wybranym na ten urząd, pierwszym papieżem z kontynentu ...
63 ciekawostki o Janie Pawle II
63 ciekawostki o Janie Pawle II
Polak, który został papieżem
Karol Józef Wojtyła, późniejszy Jan Paweł II, był polskim duchownym, biskupem pomocniczym krakowskim, arcybiskupem metropolitą krakowskim, kardynałem, ...
30 ciekawostek o Juliuszu Cezarze
30 ciekawostek o Juliuszu Cezarze
Divus Iulius
Człowiek ten miał olbrzymie pokłady ambicji, które realizował mozolnie przez cały okres swojego życia. Metodyczne podejście do pracy nad swoją karierą ...
20 ciekawostek o Konstantynie Wielkim
20 ciekawostek o Konstantynie Wielkim
Pierwszy cesarz, który przeszedł na chrześcijaństwo
Konstantyn I znany również jako Konstantyn Wielki był cesarzem rzymskim panującym od 306 do 337 roku. Był autorem licznych reform społecznych, ekonomi ...
23 ciekawostki o Schodach Hiszpańskich
23 ciekawostki o Schodach Hiszpańskich
Jedne z najdłuższych i najszerszych schodów w Europie i jedne z najsłynniejszych w Rzymie
Schody Hiszpańskie w Rzymie należą do najchętniej odwiedzanych przez turystów obiektów zabytkowych tego miasta. Są jednymi z najdłuższych i najszerszy ...

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o Kirunie
19 ciekawostek o Kirunie
Szwedzkie miasto z lokalną anomalią magnetyczną
Kiruna, miasto zakorzenione w sercu Laponii, stanowi nie tylko ośrodek górniczy, lecz także fascynujące centrum kultury, historii i natury arktycznej. ...
16 ciekawostek o Bali
16 ciekawostek o Bali
Wyjątkowe miejsce na ziemi
Bali to wyspa w archipelagu Indonezji, jedna z najbardziej popularnych wysp w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Słynie z bogatej kultury i tradycji ...
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
Najstarsze znane żyjące zwierzę lądowe
Żółw Jonathan to wyjątkowa postać w krainie zwierzęcych legend. Jego imponujący wiek i niezwykła historia życia uczyniły go jednym z najbardziej znany ...
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
Strategiczny geniusz, którego rządy rozpoczęły epokę hellenistyczną
Aleksander Macedoński, znany także jako Aleksander Wielki, jest jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii starożytnej. Uważany za militarne ...
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
Francuski Michał Anioł
Auguste Rodin, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy XIX wieku, pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii sztuki. Jego prace, odznacz ...
21 ciekawostek o Hatszepsut
21 ciekawostek o Hatszepsut
„Pierwsza z dostojnych kobiet”
Otrzymała imię Hatszepsut, które znaczyło „Pierwsza z dostojnych kobiet”. Była królową Górnego i Dolnego Egiptu - jedną z czterech kobiet noszących ty ...
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
Malarz kobiet
Gustav Klimt był austriackim malarzem symbolizmu i jednym z najbardziej znanych przedstawicieli secesji wiedeńskiej. Jego prace znane są ze swojego ch ...
21 ciekawostek o Kajmanach
21 ciekawostek o Kajmanach
Wyspy o niezwykle liberalnym systemie bankowym
Kajmany to trzy wyspy na Morzu Karaibskim, które stanowią terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii. Swoje korzenie maja one w kolonizacji hiszpańskiej i ...

Podobne tematy