Urodzeni 16 stycznia

Piotr Żyła
1987
39 lat temu
Piotr Żyła
Skoczek narciarski
Cieszyn, Polska

Jest jednym z najbardziej utytułowanych polskich skoczków narciarskich.

Zdobył siedem medali mistrzostw świata – dwa złote  w 2021 i 2023  rok,  brązowy w  2017 roku w konkursach indywidualnych oraz złoty w 2017 roku i trzy brązowe  w 2013, w 2015 i  w 2021 roku w konkursach drużynowych.

Dwukrotnie został drużynowym brązowym medalistą mistrzostw świata w lotach narciarskich  w 2018 i  w 2020 roku. Jest także drużynowym wicemistrzem świata juniorów z 2005 roku.

Znany jest z pozytywnego nastawienia i poczucia humoru, które często prezentuje w mediach społecznościowych i wywiadach.

 

Marta Domachowska
1986
40 lat temu
Marta Domachowska
Tenisistka
Warszawa, Polska

W 2006 roku zajmowała 37. miejsce na świecie w singlu i  62. miejsce w deblu. Dotarła do trzech finałów WTA Tour w singlu: Korea Open w 2004 roku, Internationaux de Strasbourg w 2005 roku i Halowych Mistrzostw USA  w 2006 roku.

Karierę zakończyła w 2015 roku. Obecnie jest komentatorką tenisa w polskich mediach.

Kate Moss
1974
52 lat temu
Kate Moss
Modelka, projektantka mody
Croydon, Wielka Brytania

Jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w świecie mody, znaną ze swojej szczupłej sylwetki, ostrych kości policzkowych i enigmatycznego stylu.

Karierę modelki zaczęła w wieku 14 lat -  zwróciła na nią uwagę Sarah Ducas z agencji Storm. Wkrótce stała się jedną z najlepiej opłacanych supermodelek świata. Trafiała na okładki pism: Vogue, The Face, Arena i Elle. Była gwiazdą kultowej kampanii Calvina Kleina w 1996 roku - została ambasadorką jego marki.

Reklamowała produkty Burberry, De Beers Simple Diamond, Dolce and Gabbana, Gianni Versace, L'Oreal,  Yves Saint Laurent, Balenciaga , Gucci, Alexander McQueen.

W 2016 roku założyła własną agencje modelek Kate Moss Agency.

W 2022 roku wraz z firmą Warsaw Labs stworzyła markę kosmetyczną Cosmoss.

Wojciech Malajkat
1963
63 lat temu
Wojciech Malajkat
Aktor, pedagog
Mrągowo, Polska

Występuje na warszawskich scenach Teatru Studio i Teatru Narodowego. W latach 2009 -2017 był dyrektorem artystycznym Teatru Syrena w Warszawie.

Znany z ról zarówno komediowych, jak i dramatycznych. Występował m.in. w: "Ogniem i mieczem", "Królowa chmur" oraz wielu serialach telewizyjnych i spektaklach teatralnych.

Jest wykładowcą Akademii Teatralnej  im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie - od roku 2016 roku jest rektorem uczelni.

W 2010 roku uzyskał tytuł profesora sztuki teatralnej. Od 2024 roku jest dyrektorem Teatru Współczesnego w Warszawie.

Od lipca 2020 roku prowadzi audycje na antenie Radia Nowy Świat. 

 

 

Krzysztof Globisz
1957
69 lat temu
Krzysztof Globisz
Aktor teatralny i filmowy
Siemianowice Śląskie, Polska

W1981 roku związał się z krakowskim Starym Teatrem, w którym odniósł wiele sukcesów scenicznych.

Na małym ekranie debiutował w 1980 roku w serialu kostiumowym Andrzeja Wajdy i Edwarda Kłosińskiego "Z biegiem lat, z biegiem dni". W kinie pojawił się w filmie historycznym Andrzeja Wajdy "Danton" u boku Gérarda Depardieu. Uznanie zyskał rolą adwokata-idealisty  w dramacie Krzysztofa Kieślowskiego "Krótki film o zabijaniu"Za postać anioła Giordano w komedii  "Anioł w Krakowie" zdobył statuetkę Jańcia Wodnika na Ogólnopolskim Festiwalu Sztuki Filmowej „Prowincjonalia” we Wrześni. Wystąpił także w filmach Jana Jakuba Kolskiego – "Pornografia" i "Jasminum".

W latach 2002–2005 był dziekanem Wydziału Aktorskiego, w latach 2005–2012 prorektorem PWST w Krakowie.

W 2014 roku przeszedł rozległy udar mózgu, który spowodował afazję i poważne ograniczenia mowy. Stopniowo wrócił do pracy teatralnej i filmowej, często w formach dostosowanych do nowego sposobu ekspresji.

Jan Carpenter
1948
78 lat temu
Jan Carpenter
Reżyser filmowy, scenarzysta, kompozytor
Carthage, Stany Zjednoczone

Jest twórcą horrorów, filmów akcji i science fiction z lat 70. i 80. XX wieku - powszechnie uznawany jest za mistrza gatunku horroru. 

Reżyserował, pisał scenariusze, a nawet tworzył muzykę do większości swoich produkcji.

Najważniejsze jego filmy to: "Halloween", "Atak na posterunek 13", "Mgła", "Ucieczka z Nowego Jorku", "Coś", "Książę ciemności", "Oni żyją", "Wioska przeklętych", "Łowcy wampirów", "Duchy Marsa".

Uważa się, że wywarł wpływ na twórczość m.in. Jamesa Camerona , Quentina Tarantino ,Guillermo del Toro , Roberta Rodrigueza , Jamesa Wana , Edgara Wrighta, Neila Marshalla. 

Do filmów inspirowanych jego twórczością zalicza się m.in. "Piątek trzynastego" Seana S. Cunninghama,  "Nienawistna ósemka" Tarantino.

Ewa Demarczyk
1941
85 lat temu
Ewa Demarczyk
Piosenkarka, pianistka, aktorka
Kraków, Polska

Uznawana jest za jedną z najwybitniejszych polskich osobowości scenicznych - nazywano ją „Czarnym Aniołem” polskiej piosenki.

Była gwiazdą Piwnicy pod Baranami i jedną z najsławniejszych osób w Krakowie.

W jej repertuarze znajdowały się pieśni do wierszy poetów polskich i obcych: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Bolesława Leśmiana, Juliana Tuwima, Johana Wolfganga von Goethego, Osipa Mandelsztama, z muzyką Zygmunta Koniecznego i Andrzeja Zaryckiego -  jej interpretacje wierszy nazywano prawdziwymi spektaklami.

Do jej najsłynniejszych utworów należą: "Karuzela z Madonnami", "Taki pejzaż", "Czarne Anioły", "Wiersze wojenne", "Ballada o cudownych narodzinach Bolesława Krzywoustego", "Cyganka", "Skrzypek Hercowicz", "Pieśń nad Pieśniami", "Grande Valse Brillante",  "Tomaszów", "Jaki śmieszny".

Koncertowała na całym świecie, m.in. w Austrii, Niemczech, Francji, Szwecji, Wielkiej Brytanii, USA, Kubie, Izraelu, Japonii, Kanadzie, Brazylii, na tak prestiżowych scenach jak Olympia w Paryżu, Carnegie Hall w Nowym Jorku, Chicago Theatre, Queen Elisabeth Hall w Londynie, Theatre Cocoon w Tokio, Sala im. Nobla w Sztokholmie, Teatr Wielki w Warszawie.

Zmarła w Krakowie 14 sierpnia 2020 roku.

 

Susan Sontag
1933
93 lat temu
Susan Sontag
Pisarka, intelektualistka
Nowy Jork, Stany Zjednoczone

Była jedną z najbardziej wpływowych intelektualistek Ameryki, znaną na całym świecie z pełnego pasji aktywizmu na rzecz praw człowieka.

Studiowała filozofię, literaturę i teologię na prestiżowych uniwersytetach, m.in. w Berkeley, Chicago, Harvardzie i Oksfordzie.

Pisała głównie eseje, ale publikowała także powieści. W 1964 roku wydała swoje pierwsze ważne dzieło - esej „ Notes on 'Camp'  ”. Do jej najbardziej znanych dzieł należą prace krytyczne "Przeciw interpretacji", "O fotografii", "Choroba jako metafora " i "Widok cudzego cierpienia", a także powieści: "The Way We Live Now", "Miłośnik wulkanów", "W Ameryce", "Zestaw do śmierci". Pisała  o literaturze, fotografii i mediach, kulturze, AIDS i chorobie, wojnie, prawach człowieka i lewicowej polityce .

Aktywnie pisała i mówiła o obszarach objętych konfliktem. W 1993 roku, w oblężonym Sarajewie wystawiła,  jako akt solidarności, sztukę Samuela Becketta "Czekając na Godota".  

W 1982 roku na wiecu na Manhattanie popierającym Solidarność określiła europejski komunizm jako „faszyzm z ludzką twarzą”.

Jej książki przetłumaczono na ponad 30 języków.

Fulgencio Batista
1901
125 lat temu
Fulgencio Batista
Polityk, pułkownik, dyktator Kuby w latach 1952–1959
Banes, Kuba

Pochodził z rodziny ubogich rolników.  W kubańskiej armii, do której wstąpił w 1921 roku dosłużył się stopnia sierżanta. W1933 roku zorganizował przewrót wojskowy tzw. rewoltę sierżantów, który doprowadził do obalenia reżimu Gerardo Machado.  W 1940 roku objął osobiście urząd prezydenta. W 1944 roku opuścił kraj i udał się na emigrację na Florydę w Stanach Zjednoczonych.

W 1952 roku wrócił na Kubę, dokonał bezkrwawego zamachu stanu  i ogłosił się po raz drugi prezydentem. W 1958 roku wygrał wybory drogą wyborczych fałszerstw. Podczas jego rządów zawieszone zostały swobody obywatelskie, prześladował swoich rywali politycznych, współpracował z amerykańską mafią, która kontrolowała handel narkotykami, hazard i prostytucję w Hawanie, wyprowadzał środki publiczne na własne konto -  wzbogacił się o 40 mln dolarów.

Jego rządy obaliła rewolucja na czele której stanął Fidel Castro. W 1959 roku opuścił Kubę i udał się na emigrację. Zmarł 6 sierpnia 1973 roku.

Romuald Traugutt
1826
200 lat temu
Romuald Traugutt
Generał, dyktator powstania styczniowego
Szostakowo, Imperium Rosyjskie

Był wielkim patriotą, który oddał życie, walcząc o odzyskanie przez Polskę niepodległości.

Po ukończeniu gimnazjum  w 1843 roku poświęcił się karierze wojskowej. W ciągu 17 lat służby w wojsku, jako żołnierz armii rosyjskiej walczył podczas kampanii węgierskiej w 1849 roku  oraz wziął udział w wojnie krymskiej. W 1861 roku podał się do dymisji i skończył służbę w stopniu podpułkownika.

Po wybuchu Powstania Styczniowego, w kwietniu 1863 r., objął dowództwo nad oddziałem złożonym ze 160 osób pochodzących z powiatu kobryńskiego. 15 sierpnia 1863 roku otrzymał awans na stopień generała oraz funkcję komisarza wojennego na Galicję wraz z poleceniem odbycia misji dyplomatycznej do Francji. Po powrocie do Warszawy 17 października 1863 roku objął funkcję dyktatora powstania.

Został aresztowany przez policję carską po północy 11 kwietnia 1864 roku.

19 lipca 1863 roku został skazany na śmierć i powieszony na stokach Cytadeli Warszawskiej 5 sierpnia 1864 r.