W XVI w. wyznaniem panującym w księstwie zachodniopomorskim stał się luteranizm. Katolicyzm utrzymał się i wzmocnił jedynie na ziemi lęborsko- bytowskiej, która przez dwie dekady przynależała do Polski. Polskie rządy ustaliły tam status szlachecki dla dużego odsetka wolnych mieszkańców tego regionu, zobowiązanych do służby wojskowej. Umocniło to powiązanie z polskością licznych rodów drobnej szlachty, dzięki czemu aż do połowy XX w. jej potomkowie zachowali własną tożsamość i nie ulegli germanizacji. Kaszubi z tego regionu są jedyną grupą kaszubską, która przetrwała na dawnych ziemiach księstwa zachodniopomorskiego.
