Częstochowa
W czasach państwa Wiślan (IX-X w.) istniał tu gród obronny na wzgórzu Gąszczyk, najdalej na północny-zachód wysunięty gród Wiślan.
Warownię założono w miejscu naturalnie obronnym, na cyplu z niemal pionowymi ścianami, otoczonym zakolem Warty. Od strony wschodniej, najłatwiej dostępnej, grodu broniła podwójna linia obwarowań, rozdzielona suchą fosą. Zachowały się relikty bramy. Grodzisko znajduje się w lesie, na północno-zachodniej części wzgórza, zwanego przez pielgrzymujących na Jasną Górę pątników "Przeprośną Górką".