Zwierzęta
Ciekawostki o sowach
Tajemniczy symbol mądrości
Sowy zawsze budziły w ludziach strach. Był on przyczyną prześladowania i tępienia, mało kto dostrzegał
znaczenie sów w przyrodzie i ich naturalne piękno. Od wieków kojarzone ze śmiercią i zaświatami głównie dlatego, że są aktywne nocą. Dziś na szczęście znacznie mniej ludzi wierzy w przesądy, wiemy, że sowy są pożyteczne, rzadkie i wymagają ochrony. Można nawet twierdzić, że cieszą się wielką sympatią ludzi, którzy uznali je za symbol mądrości, inteligencji, rozsądku. Kojarzą się z intuicją, umiejętnością dostrzegania tego, czego inni nie widzą.
1
Sowy to zróżnicowana grupa drapieżnych ptaków. Rząd sów liczy dwie rodziny (płomykówkowate i puszczykowate) i ponad 200 gatunków.
2
W Polsce żyje 10 gatunków sów. Największym z nich jest puchacz a najmniejszą sóweczka.
3
Choć nie są blisko spokrewnione ze szponiastymi (jastrzębiowe, drapieżne dzienne ptaki), posiadają kilka wspólnych z nimi cech. Posiadają ostre dzioby i szpony, dobry wzrok i zdolność widzenia stereoskopowego. Różnicę stanowi nocny tryb życia i ich doskonały słuch.
4
Sowy zamieszkują cały świat prowadząc osiadły tryb życia. Niektóre północne populacje stały się wędrowne lub koczownicze.
5
Zamieszkują różne środowiska ale większość gatunków mieszka w lasach a także na terenach parkowych lub w sadach. Sowy zamieszkują tereny arktycznej tundry (puchacz śnieżny), tajgi (sowa jarzębata), sawanny (sóweczka sawannowa), pustynie (sóweczka kaktusowa, pójdźka ziemna), lasy tropikalne (puchówka indyjska), mokradła (rybiarka duża), tereny rolnicze (pójdźka, płomykówka).
6
Niektóre gatunki sów, jak pójdźka, płomykówka czy syczek, żyją blisko siedzib ludzkich
7
U sów występuje odwrócony dymorfizm płciowy. Samica jest większa od samca ale obie płci nie różnią się wyglądem.
8
Upierzenie sów jest gęste i miękkie, w szarej lub brązowej kolorystyce. Jest kryptyczne (maskujące). Pióra pokryte są aksamitnym puszkiem dzięki czemu w czasie lotu, ocierając się o siebie, nie wydają dźwięku. Dzięki temu sowy przemieszczają się bezszelestnie.
9
Gatunki zamieszkujące daleką północ (sowa śnieżna) są przeważnie białe. Takie ubarwienie pełni funkcję maskującą.
10
Sowy nie posiadają uszu zewnętrznych tylko otwory słuchowe ukryte pod piórami. Znajdują się one w obrębie szlary, otoczone zagłębieniem przechodzącym w rynienkę w upierzeniu. Otwory słuchowe po obu stronach głowy ułożone są niesymetrycznie, zagłębienia też mają inny kształt, dzięki czemu dźwięki dochodzą do uszu w różnym czasie i w rożnej formie. Dzięki temu sowa potrafi precyzyjnie zlokalizować ofiarę nawet w ciemności.
11
Sowy wokół oczu i dzioba posiadają szlarę. Są to promieniście ułożone pióra, sztywniejsze od pozostałych. Rolą szlary jest skupienie fal dźwiękowych o wysokich częstotliwościach.
12
Sowy słyszą w przedziale 50-21000 Hz.
13
Widoczne u niektórych sów "uszy" są pękiem piór (sowa uszata). Ich ułożenie odzwierciedla nastrój sowy, gdy jest niespokojna, unosi je, gdy jest rozluźniona, trudno je nawet dostrzec.
14
Sowy charakteryzują się doskonałym wzrokiem dostosowanym do widzenia w słabym świetle. Oko sowy jest około 100 bardziej wrażliwe na światło niż oko gołębia a 2,5 raza wrażliwsze od oka człowieka.
15
Jasność widzenia wzmocniona jest znajdującą się za siatkówką oka sowy błona odblaskowa.
16
Oczy sów mają zdolność powiększania obrazu podobnie jak teleobiektyw. Oczy sów są olbrzymie. Oko puchacza ma wielkość oka człowieka.
17
Sowy widzą tunelowo, podobnie jak człowiek przez lornetkę. Ze względu na wielkość i kształt, oczy sowy są mało ruchliwe w oczodołach. Oczy sów zwrócone są do przodu.
18
Sowy mogą wykonywać obroty głową w zakresie 270 st. ze względu na ogromną ruchliwość szyi. Elastyczna szyja sowy posiada dwukrotnie więcej kręgów szyjnych niż człowiek. Rekompensują sobie w ten sposób ograniczony kąt widzenia.
19
Mrugając używają górnej powieki oraz tzw. trzeciej powieki - migotki.
20
Sowy są drapieżnikami, odżywiają się pokarmem zwierzęcym od owadów po ssaki. Polują czatując lub wykonując niski lot patrolowy 1-3 m nad ziemią. U większości gatunków polowania mają miejsce w nocy, gdy ptaki mają niekwestionowaną przewagę nad swoimi ofiarami. Istnieją jednak gatunki sów aktywnych od zmierzchu do świtu a nawet za dnia (Pójdźka ziemna).
Niektóre gatunki polują na owady i gryzonie chodząc po ziemi, jak pójdźka inne, jak płomykówka, uszatka, sowa błotna czy pustułka potrafią zawisnąć w powietrzu, inne polują w koronach drzew.
21
Wśród sów są generaliści pokarmowi, którzy zjadają wszystko co uda im się upolować(puszczyk), są takie, które jedzą tylko jeden rodzaj pożywienia, jak płomykówka i uszatka żywiące się drobnymi gryzoniami czy rybami jak sowy rybiarki.
22
Sowy potrafią w locie przenieść ofiarę z nóg do dzioba.
23
Dorosłe sowy połykają zdobycz w całości, jeśli jej wielkość na to pozwala.
24
System trawienny sów nie pozwala na strawienie kości, zębów, sierści i piór. Niestrawione resztki wydalane są ruchami wymiotnymi w czasie 8-24 h po zjedzeniu pokarmu w formie tzw. wypluwki.
25
Prawie wszystkie gatunki sów gromadzą zapasy, składając nadmiar upolowanej zdobyczy w gnieździe, jego sąsiedztwie, w dziuplach, na gałęziach.
26
Sowy nigdy nie budują gniazd. Gnieżdżą się w dużych dziuplach lub w starych gniazdach ptaków krukowatych,
27
Okres lęgowy u sów zaczyna się w lutym, u niektórych gatunków już w styczniu i trwa do maja. Jaja składane są w odstępach 1-3 dniowych, sowy zaczynają wysiadywanie już po złożeniu pierwszego jaja. Młode wykluwają się zazwyczaj nocą i są ślepe. Pisklęta opuszczają gniazdo po 2-7 tygodniach od wyklucia.
28
Największą sową naszego globu jest puchacz, który wielkością zbliżony jest do dużych orłów.
29
Najmniejszą z polskich sów jest sóweczka, która jest wielkości wróbla a ciężarem ciała dorównuje szpakowi.
30
Sowy komunikują się za pomocą rozmaitych dźwięków. Głos jest indywidualnym znakiem rozpoznawczym sowy. Głosem oznaczają terytorium, przywołują partnera, informują o niebezpieczeństwie.
