Ten duży i ciekawy ptak wodny pojawia się w Polsce w sezonie lęgowym i tylko na północnym-zachodzie kraju można go spotkać przez cały rok. Jest to gatunek bardzo żarłoczny o bardzo szerokim spektrum pokarmowym. Zdarza się, że ofiarami czapli padają nawet ptaki o wielkości 25 cm. Nie jest gatunkiem zagrożonym a polska populacja czapli siwej jest szacowana na 18 do 20 tysięcy osobników.
1
Czapla siwa jest ptakiem z rodziny czaplowatych.
W rodzinie czaplowatych opisano dotychczas 64 gatunki. Są to ptaki wodne, do niedawna uważane za spokrewnione z bocianowymi jednak badania genetyczne pokazały, że bliżej im do pelikanowych.
2
Zamieszkuje Eurazję oraz Afrykę.
Stale przebywa na Wyspach Brytyjskich i od Francji po Niemcy. W Azji od Indii aż po Morze Południowochińskie i Japonię a w Afryce południe i południowy-zachód wraz z Madagaskarem. Zimuje w Afryce środkowej i północnej, na południu Europy i w Tajlandii oraz Wietnamie. Gatunek lęgowy na terenie Europy środkowej i Azji środkowej.
3
Są ptakami wędrownymi, podróżują nawet na drugą stronę Atlantyku.
Spotyka się je na Karaibach, Bermudach a także na Grenlandii, Islandii, Nowej Funlandii.
4
Ich naturalnym środowiskiem są obszary w pobliżu zbiorników wodnych.
Żyją nad jeziorami, rzekami, stawami, rowami, terenami zalewowymi, bagnami, ujściami rzek i nad brzegiem morza. Najczęściej spotyka się je na nizinach ale żyją również w miejscach wyżej położonych. Co ciekawe, czapla siwa spotykana jest czasem nawet na obszarach pustynnych, gdzie poluje na chrząszcze czy jaszczurki.
5
Są dużymi wodnymi ptakami, osiągają długość ciała od 84 do 102 cm.
Rozpiętość skrzydeł czapli siwej to 155 do 195 cm a wysokość stojącego okazu to 100 cm. Waga od 1 do 2 kg.
6
Jak sama nazwa wskazuje, ich upierzenie jest stalowo siwe.
Szyja i głowa są białe, od oczu aż po tył głowy rozciąga się niebiesko-czarny pas zwieńczony okazałym grzebieniem. Ich głowa zaopatrzona jest w różowo-żółty długi i prosty dziób a tęczówka ma żółty kolor. Dziób stanowi ⅔ długości czaszki. Na szyi znajdują się rzędy pionowych czarnych linii. Nogi są długie i brązowe.
7
Podczas lęgu kolor dzioba czapli szarej zyskuje na intensywności barwy.
Przez większość roku jest żółty by na krótki czas godów zabarwić się na pomarańczowy.
8
Ich lot jest bardzo charakterystyczny, szyja jest wygięta a głowa cofnięta w stronę ciała.
Ta cecha odróżnia czaple od i żurawi czy bocianów.
9
Są mięsożercami, żywią się najczęściej tym, co znajdą w pobliżu zbiornika wodnego lub bezpośrednio w nim.
Ich dieta składa się z bezkręgowców, ryb, płazów, węży, małych ptaków i ssaków. Zdarza się, że czapla poluje na małe kaczki lub inne ptaki o rozmiarach ciała do 25 cm.
10
Małe ofiary połykają w całości podczas gdy większe są rozdziobywane.
Duża ofiara jest zabierana na brzeg, gdzie czapla ją obezwładnia i spożywa po kawałku dziobiąc i wyszarpując kawałki mięsa. W przypadku małych ptaków i ssaków, czaple mogą chwytać je dziobami i zanurzać pod wodę by doprowadzić do utopienia ofiary.
11
Czaple szukają swoich ofiar przeważnie w wodzie ale czasem także na lądzie.
Zazwyczaj stoją nieruchomo i czekają aż ofiara zbliży się na wystarczającą odległość. Podobno najskuteczniejsze w polowaniu są w trakcie księżycowych, bezchmurnych nocy.
12
Ich okres lęgowy rozpoczyna się pod koniec lutego i trwa do początku czerwca.
Na początku samce wyszukują dogodnej lokalizacji na założenie gniazda, najczęściej w gałęziach wysokich drzew ale czasem również na gruncie. Budują je z każdego dostępnego materiału, najczęściej z gałęzi i traw. Po zbudowaniu gniazda rozpoczyna się okres nawoływania samic a gdy te znajdą się w pobliżu samce rozpoczynają wymachy i rozpościeranie skrzydeł oraz unoszą dzioby pionowo do góry. Ostatnim etapem zalotów jest stykanie się samca i samicy dziobami oraz wzajemnie gładzenie.
13
Po zakończeniu lęgu gniazdo pozostaje i może służyć innym parom w następnych latach.
Czaple często rozbudowują stare gniazda, dokładając świeże materiały na szczyt poprzedniej konstrukcji.
14
Samica składa w lęgu przeważnie od trzech do pięciu jaj, choć może ich być od dwóch do nawet siedmiu.
Są koloru zielonkawo-niebieskiego, mają matową powierzchnię i średnie wymiary 60x43 mm. Odstęp pomiędzy składaniem kolejnych jaj wynosi około dwóch dni, a wysiadywanie zaczyna się po złożeniu pierwszego lub drugiego.
15
Oboje rodziców wysiaduje jaja.
Od złożenia jaja do wyklucia upływa około 25 dni. Po wykluciu się młodych za ich karmienie również odpowiadają samiec i samica. Zwykle czaple siwe wyprowadzają jeden lęg w roku, ale zdarzają się przypadki dwóch, zwłaszcza gdy pierwszy lęg zostanie stracony.
16
Młode czaple stają się podlotkami po około 7-8 tygodniach od wyklucia, choć nie stają się jeszcze w pełni samodzielne. Pełną samodzielność uzyskują około 10 tygodnia życia.
Jedynie około 30% młodych przeżywa pierwszy rok, większość pada ofiarą drapieżników. Dorosłe osobniki ze względu na swoje rozmiary nie mają wielu naturalnych wrogów. DO największych zagrożeń można zaliczyć lisy oraz ludzi.
17
Średnia długość życia czapli siwej na wolności to 5 lat.
Rekordzista dożył jednak wieku 23 lat.
18
Choć prowadzą samotne życie, grupują się w sezonie lęgowym by zwiększyć szansę na znalezienie pary. Takie zgrupowanie czapli nazywamy czaplińcem.
W przypadku napotkania konkurenta kierują swoje dzioby w dół i rzucają się w jego stronę by go przestraszyć.
19
Nie jest gatunkiem zagrożonym.
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody klasyfikuje czaplę siwą jako gatunek najmniejszego ryzyka (least concern). Liczebność szacuje się na 790 tys. do 3,7 mln dorosłych osobników. W Polsce czapla siwa objęta jest częściową ochroną gatunkową.
