Historia

Ciekawostki o Konstytucji 3 maja

Znaleźliśmy 30 ciekawostek na temat Konstytucji 3 maja

"Ostatnia wola i testament gasnącej Ojczyzny"

Od rana, 3 maja w okolicach Zamku Królewskiego gromadził się tłum mieszczan. Zamek otoczyły też oddziały wojska dowodzone przez Księcia Józefa Poniatowskiego. Wieść o nadzwyczajnych wydarzeniach w Sejmie spowodowała, że zapełniły się galerie dla publiczności. W wyniku burzliwych obrad 3 maja 1791 roku Sejm Czteroletni przyjął przez aklamację ustawę rządową, która przeszła do historii jako Konstytucja 3 maja.
Konstytucja 3 maja
1
Konstytucja została uchwalona na Zamku Królewskim w Warszawie.
2
Obrady Sejmu były burzliwe. W czasie obrad król Stanisław August Poniatowski przemawiał trzy razy, wskazując pilną konieczność naprawienia dawnego ustroju.
Gdy podniósł rękę na znak chęci zabrania głosu po raz czwarty, odebrano ten gest przypadkiem jako wezwanie do przyjęcia projektu przez aklamację. Co rzeczywiście nastąpiło. Odezwały się wtedy okrzyki "Wiwat król!" "Wiwat Konstytucja!"
3
Król Stanisław August złożył od razu przysięgę na Ustawę Rządową na ręce biskupa krakowskiego, Feliksa Turskiego.
4
Autorami Konstytucji 3 maja byli: król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj i Stanisław Małachowski.
5
Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie, po Stanach Zjednoczonych, ustawą zasadniczą.
6
Konstytucja wprowadzała trójpodział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
7
Ograniczała immunitety prawne oraz przywileje szlachty zagrodowej tzw. gołoty.
Celem tych ograniczeń było zapobieżenie możliwości przekupstwa biednego szlachcica przez agentów obcych państw.
8
Konstytucja potwierdziła przywileje mieszczańskie nadane w akcie prawnym z kwietnia 1791 roku.
Według tego aktu mieszczanie mieli prawo do bezpieczeństwa osobistego, posiadania majątków ziemskich, prawo zajmowania stanowisk oficerskich i stanowisk w administracji publicznej a także prawo do nabywania szlachectwa.
9
Miasta miały prawo do wysyłania na Sejm dwudziestu czterech plenipotentów jako swoich przedstawicieli, którzy mieli głos w sprawach dotyczących miast.
10
Konstytucja 3 maja znosiła liberum veto, konfederacje, sejm skonfederowany.
Ograniczała też prawa sejmików ziemskich.
11
W dniu uchwalenia Konstytucji 3 maja przestała istnieć Rzeczpospolita Obojga Narodów a w jej miejsce została powołana Rzeczpospolita Polska.
12
Została zniesiona również wolna elekcja.
Zastąpiła ją władza dziedziczna, którą po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego miał przejąć władca z dynastii Wettynów.
13
Wprowadzono stałą armię, której liczebność miała sięgać 100 tys. żołnierzy.
14
Ustanowiono podatki w wysokości 10% dla szlachty i 20% dla duchowieństwa.
Gołota, mieszczanie i chłopi byli zwolnieni z płacenia podatków.
15
Katolicyzm został uznany za religię panującą, zapewniając jednocześnie swobodę wyznań.
Apostazja wciąż była uznawana za przestępstwo.
16
Aby Konstytucja była zawsze aktualna, co 25 lat miał zbierać się Sejm Konstytucyjny, który miałby prawo zmian w zapisach konstytucji.
17
Władza ustawodawcza spoczywała w dwuizbowym parlamencie.
W skład parlamentu wchodziła Izba Poselska składająca się z 204 posłów (szlachta ziemiańska) oraz 24 plenipotentów reprezentujących miasta królewskie, oraz Izba Senacka ze 132 osobami (senatorowi, wojewodzie, kasztelani, ministrowie i biskupi).
18
Władzę wykonawczą posiadała rada królewska w skład której wchodził Król jako przewodniczący, pięciu ministrów, prymas Polski (jako przewodniczący Komisji Edukacji Narodowej), następca tronu (bez prawa głosu), marszałek sejmu i dwóch sekretarzy.
Ministrowie, choć powołani przez króla odpowiadali przed sejmem.
19
Konstytucja 3 maja wprowadzała pięciu ministrów: policji, pieczęci spraw wewnętrznych, pieczęci spraw zagranicznych, ministra belli (wojny) i ministra skarbu.
20
Akty prawne wydawane przez króla wymagały kontrasygnaty ministra.
21
Utrzymano zasadę mówiącą, że król "nic sam przez się nie czyniący, za nic w odpowiedzi narodowi być nie może".
22
Konstytucja 3 maja przetrwała 14 miesięcy.
Prawa w niej zapisane były nie do zaakceptowania przez warstwę magnacką.
23
27 kwietnia 1792 roku w Petersburgu zawiązała się konfederacja, zwana targowicką.
Należeli do niej Szczęsny Potocki, Ksawery Branicki i Seweryn Rzewuski. Na ich prośbę połączone siły targowiczan (20 tys.) i armii rosyjskiej (97 tys.) wkroczyły do Polski. Kiedy wojska rosyjskie dotarły pod Warszawę, król zdecydował się na kapitulację i przyłączenie do targowiczan.
24
Święto Konstytucji 3 maja obchodzono do ostatniego rozbioru.
Świętowanie 3 Maja było zakazane we wszystkich zaborach, dopiero po I wojnie światowej Święto Konstytucji 3 maja zostało wznowione.
25
Podczas okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej i sowieckiej po wojnie, Święto było zdelegalizowane.
Dopiero w 1981 roku władza ludowa zezwoliła na obchody 3-majowe.
26
Od 1989 roku Święto Konstytucji 3 maja znów jest świętem narodowym.
Od 2007 roku obchodzone jest również na Litwie.
27
Co trzeci sygnatariusz Konstytucji 3 maja należał do lóż wolnomularskich.
Byli to: król Stanisław August Poniatowski, marszałek Sejmu Czteroletniego - Ignacy Potocki, marszałek Konfederacji Litewskiej - Kazimierz Nestor Sapieha, Prymas Michał Poniatowski.
28
Konstytucja 3 maja oddawała na wieczność tron polski niemieckiej dynastii Wettynów, z której każdy następca tronu począwszy od Augusta II Mocnego był masonem.
29
Zapis o katolicyzmie jako religii panującej miał jedynie uciszyć tę część posłów, która nie należała do lóż masońskich.
Wolnomularze nie zamierzali respektować tego prawa, za przynależność do lóż masońskich groziła ekskomunika.
30
Sygnatariusze Konstytucji 3 maja , którzy byli wolnomularzami, w krótkim czasie przyłączyli się do Konfederacji Targowickiej, założonej przez wolnomularza Szczęsnego Potockiego, który stanął na czele przewrotu.
Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

35 ciekawostek o zamku Czocha
35 ciekawostek o zamku Czocha
Najbardziej nawiedzone miejsce w Polsce
Tuż obok niewielkiego miasteczka Leśna na Dolnym Śląsku leży wieś Czocha, w której nad malowniczym zalewem na rzece Kwisa, znajduje się jeden z najpię ...
34 ciekawostki o Wilanowie
34 ciekawostki o Wilanowie
Rezydencja króla Jana III Sobieskiego
Wilanów to jedna z najstarszych osad w okolicach Warszawy, należąca kiedyś do zakonu benedyktynów z Płocka. Na przestrzeni dziejów Milanów, bo tak brz ...
37 ciekawostek o Wrocławiu
37 ciekawostek o Wrocławiu
Stolica Dolnego Śląska
Wrocław to miasto, którego historia sięga ponad tysiąca lat. Niegdyś był największym miastem i stolicą historycznego Śląska, dziś jest stolicą wojewód ...
31 ciekawostek o Krynicy-Zdrój
31 ciekawostek o Krynicy-Zdrój
Perła polskich uzdrowisk
Położona w Beskidzie Sądeckim Krynica-Zdrój jest jednym z najbardziej znanych w Polsce kurortów. Swą sławę uzdrowiska zawdzięcza wodom leczniczym o n ...
17 ciekawostek o zamku Ogrodzieniec
17 ciekawostek o zamku Ogrodzieniec
Najchętniej odwiedzane ruiny Jury Krakowsko-Częstochowskiej
Zamek Ogrodzieniec jest bardzo dobrze zlokalizowaną fortyfikacją, pamiętającą jeszcze dynastię piastowską. Pierwotnie znajdowała się tu drewniana waro ...
18 ciekawostek o Parku Mużakowskim
18 ciekawostek o Parku Mużakowskim
Malownicza wizja księcia Hermanna von Pückler-Muskau
Kompleks parkowy rowijał się od roku 1815 aż do początków XX wieku. Na jego terenie prowadzono zarówno prace budowlane jak i ogrodnicze na wielką skal ...
25 ciekawostek o Zielonej Górze
25 ciekawostek o Zielonej Górze
Polska stolica wina
Zielona Góra to miasto w zachodniej Polsce, stolica województwa lubuskiego. Położona w malowniczym regionie, stanowi  niezwykłe połączenie historii, k ...
18 ciekawostek o Wiśle
18 ciekawostek o Wiśle
Najdłuższa rzeka w Polsce
Jest najdłuższą rzeką Polski, rozciąga się na długość ponad 1000 kilometrów i wpływa do Bałtyku w Zatoce Gdańskiej. Pierwsze pisane wzmianki o tej rze ...

Najnowsze tematy

22 ciekawostki o Okapi
22 ciekawostki o Okapi
Kuzyn żyrafy
Znane było lokalnie już w starożytnym Egipcie, gdzie odnaleziono wyrzeźbiony posąg tego zwierzęcia. Okapi to bardzo ciekawe nietypowe zwierze o ciekaw ...
25 ciekawostek o Paryżu
25 ciekawostek o Paryżu
La Ville Lumière - Miasto Świateł
Paryż to miasto bardzo chętnie odwiedzane przez turystów. Zaskakuje ilością zabytków i bogatą architekturą z różnych okresów historycznych. Na spragni ...
24 ciekawostki o pingwinach
24 ciekawostki o pingwinach
Władcy lodowych krain i morskich głębin
Pingwiny to jedne z najbardziej fascynujących ptaków na świecie. Są gatunkami morskimi zamieszkującymi zimne morza półkuli południowej. Najliczniej wy ...
20 ciekawostek o Wielkim Kanionie Kolorado
20 ciekawostek o Wielkim Kanionie Kolorado
Skarb Arizony
Przełom rzeki Kolorado jest arcydziełem przyrody, przez wielu uważany za ósmy cud świata. Ikonę Stanów Zjednoczonych rocznie odwiedza ponad 5 milionów ...
25 ciekawostek o Tokio
25 ciekawostek o Tokio
Kiedyś siedziba siogunatu, później ośrodek władzy centralnej. Wielokrotnie doświadczone przez katastrofy, dziś Tokio rozkwita
Pierwsze wzmianki o osadzie zlokalizowanej w miejscu obecnego Tokio sięgają XII wieku n.e. Tokio pierwotnie było osadą rybacką o nazwie Hirakawa, Prz ...
26 ciekawostek o mrówkach
26 ciekawostek o mrówkach
Żyją na świecie od ponad 100 milionów lat i nadal mają się świetnie
Występują w praktycznie każdej szerokości geograficznej. Znane są ze swojej pracowitości i struktury organizacyjnej. Zdolne są do przenoszenia przedmi ...
17 ciekawostek o zającach
17 ciekawostek o zającach
Zwierzęta pełne gracji i zwinności
Zające od wieków fascynują ludzi swoją szybkością, zwinnością, wyjątkowymi zdolnościami adaptacyjnymi oraz znaczącą rolą w ekosystemach. Niezależnie o ...
15 ciekawostek o Egipcie
15 ciekawostek o Egipcie
Ojczyzna kalendarza, zamka do drzwi, pasty do zębów i make-upu
Od pierwszego zjednoczenia i uformowania większej państwowości minęło już ponad pięć tysięcy lat, jednak Egipt był zamieszkiwany przez różne plemiona ...

Podobne tematy