Ludzie

Ciekawostki o Janie Matejko

Znaleźliśmy 35 ciekawostek na temat Jana Matejki

Jeden z najznakomitszych polskich malarzy

Jan Matejko jest jednym z najwyżej cenionych polskich malarzy. Zafascynowany historią, nie potrafiąc o niej mówić ani pisać - malował ją, stając się twórcą polskiej szkoły malarstwa historycznego. Zagorzały patriota, człowiek szczodry wobec potrzebujących, dbający o swoje miasto Kraków, w życiu którego czynnie uczestniczył. Swoimi wielkimi dziełami historycznymi kształtował świadomość historyczną i narodową Polaków. Kształcił też innych malarzy - był mentorem i nauczycielem wielu wybitnych przedstawicieli polskiego modernizmu.
1
Jan Alojzy Matejko urodził się 24 czerwca 1838 roku w Krakowie.
Ojcem malarza był Franciszek Ksawery Matejko, który był Czechem z Roudnicy, z okolic Hradec Kralove. Pochodził z rodziny chłopskiej. Przeprowadził się do Galicji, gdzie pracował w charakterze guwernera i nauczyciela muzyki. Początkowo pracował u rodziny Wodzickich w Kościelnikach (obecnie jest to część Nowej Huty), a następnie przeprowadził się do Krakowa. Natomiast matka, Joanna Karolina Rossberg, miała korzenie niemieckie. Wywodziła się z polsko-niemieckiej zamożnej rodziny rymarzy. Matka była protestantką, a ojciec katolikiem. Rodzice Matejki pobrali się i zamieszkali w Krakowie przy ulicy Floriańskiej.
2
Jan był dziewiątym z jedenaściorga rodzeństwa (dziewięciu chłopców i dwie dziewczynki).
Rodzicom trudno było sobie radzić z tak dużą gromadką dzieci, które nie zawsze były należycie dopilnowane. Jan, jako młody chłopak, podczas zabawy złamał sobie nos, który nigdy nie zrósł się prawidłowo, bo nikt na to nie zwrócił uwagi. Stąd u Matejki słynny krzywy nos.
3
Kiedy Jan miał siedem lat, zmarła jego matka.
Z ojcem, który był zapracowanym człowiekiem, a przy tym surowym i bardzo zasadniczym, mały Jan nie miał dobrego kontaktu. Poszukiwał rodzinnego ciepła w rodzinie sąsiadów - Giebułtowskich, gdzie matka rodziny, Paulina Giebułtowska okazywała mu matczyne uczucia, jej syn, Stanisław był jego najlepszym przyjacielem, a młodszy syn Stefan, kolegą z gimnazjum. Starsza córka Giebułtowskich, Joanna, wraz ze swoim mężem Leonardem Serafińskim, zapraszali go często do swojego domu w Nowym Wiśniczu i chętnie go tam gościli.
4
Jednak osobą, z którą najchętniej spotykał sie w domu Giebułtowskich była ich najmłodsza córka, Teodozja.
Teodozja jednak początkowo nie odwzajemniała jego uczuć, wobec czego często bywał przygnebiony. Dopiero, gdy w wieku 26 lat odniósł ogromny sukces po namalowaniu "Kazania Skargi" i sprzedaniu obrazu, Teodozja została jego żoną.
5
Matejko początkowo uczęszczał do szkoły św. Barbary, wkrótce został przeniesiony do Gimnazjum św. Anny (obecnie jest to I LO im. Bartłomieja Nowodworskiego - jedna z najstarszych i nieprzerwanie działających w Polsce szkół średnich o charakterze świeckim).
Od najmłodszych lat Matejko zdradzał niepospolite zdolności plastyczne (ojciec nigdy nie akceptował jego artystycznych pasji). Cenione były one w szkole, choć z innymi przedmiotami gorzej sobie radził. Doświadczał również złego traktowania od szkolnych kolegów, którzy niejednokrotnie się nad nim znęcali.
6
Matejko wyrastał w atmosferze polskiego patriotyzmu.
Było to zasługą jego starszych braci, a zwłaszcza Edmunda i Zygmunta, którzy na Węgrzech brali udział w powstaniu węgierskim przeciwko Habsburgom (1848-1849) (Zygmunt poległ na polu walki). Ojciec nie miał udziału w patriotycznym wychowaniu dzieci, był to temat zupełnie mu obojętny.
7
Największy wpływ na edukację i wychowanie Jana miał jego najstarszy brat, Franciszek, docent Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Franciszek zabierał go na spotkania akademickie organizowane w pracowni rzeźbiarza Parysa Filippiego, na których bywali także młodzi artyści. Jan często tam zaglądał, włóczył się też po Krakowie chłonąc setki lat historii tego miasta. To sprawiało mu większą satysfakcjię, niż nauka w szkole, do której nie przykładał się zbytnio. Dlatego też nie otrzymał promocji po klasie III. Chętnie natomiast kopiował ilustracje z książek historycznych, które znajdował w domowej bibliotece.
8
Ojciec, nie mając wyjścia, musiał pogodzić się z faktem, że syn jest utalentowany, w końcu uległ i w wieku trzynastu lat Matejko rozpoczął naukę w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych
Tutaj artyście też nie było łatwo, ponieważ trudno mu było dostosować się do sztywnych reguł akademickich  wprowadzonych przez dyrektora szkoły Wojciecha Stattlera, a także z powodu trudności finansowych i znacznej wady wzroku.
9
Duży wpływ na młodego malarza mieli dwaj jego akademiccy nauczyciele: Józef Kremer (filozof, estetyk, historyk sztuki, prekursor psychologii) i Władysław Łuszczkiewicz (malarz, historyk sztuki, muzeolog i konserwator zabytków).
To oni właśnie zainspirowali Matejkę do tworzenia szkiców krakowskich zabytków, studiowania detali i obrazów, zbierania materiałów. Wtedy Matejko zaczął tworzyć tzw. "skarbczyk", w którym przez całe życie gromadził kolekcję zabytkowych przedmiotów, dokumentów, przerysowywanych na kalce ilustracji z książek i rysunków zabytków sztuki i kultury materialnej, z którego później czerpał przy tworzeniu swoich historycznych dzieł.
10
W 1958 roku Matejko otrzymał stypendium na studia w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium, której dyrektorem był Wilhelm von  Kaulbach.
Stworzona przez Kaulbacha idea obrazu jako "uczonego wielowarstwowego komentarza do wydarzenia historycznego" była Matejce bardzo bliska. Już wtedy postanowił poświęcić się tworzeniu dzieł o tematyce historycznej.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o padalcu zwyczajnym
Choć padalec przypomina węża w rzeczywistości jest beznogą jaszczurką. W toku ewolucji nastąpił u tych zwierząt zanik kończyn ale w szkielecie nadal w ...
Ciekawostki o Florencji
Florencja jest stolicą Toskanii i jej najbardziej zaludnionym miastem. W okresie średniowiecza była jednym z najbogatszych miast tamtej epoki. Wielu n ...
Ciekawostki o Masadzie
Starożytna twierdza położona nad Morzem Martwym była miejscem krwawych walk pomiędzy żydowskimi powstańcami a Rzymianami. Postawa zelotów podczas obro ...
Ciekawostki o wilkach
Wilki zawsze były obecne w ludzkiej kulturze, najczęściej w negatywnym kontekście a jednocześnie fascynowała ich niezależność, siła i wytrwałość. Daw ...
Ciekawostki o tygrysach
Ten jeden z największych drapieżników lądowych jest zwinnym, dobrze skaczącym i świetnie pływającym, samotnie polującym osobnikiem. Zawsze budził groz ...
Ciekawostki o Kosie zwyczajnym
Jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych przedstawicieli drozdowatych. Według szacunków, globalna populacja tych ptaków może wynosić nawet pół mil ...
Ciekawostki o Meksyku
Meksyk jest krajem o bogatej i burzliwej historii. W epoce prekolumbijskiej istniały tu liczne cywilizacje o bardzo nietypowych cechach i zwyczajach. ...
Ciekawostki o Egipcie
Od pierwszego zjednoczenia i uformowania większej państwowości minęło już ponad pięć tysięcy lat, jednak Egipt był zamieszkiwany przez różne plemiona ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Tamarze Łempickiej
Polska malarka o niesamowitym talencie, żyjąca niekonwencjonalnie, skandalistka, przez długi czas zapomniana, a w Polsce praktycznie nie znana. Dziś j ...
Ciekawostki o Pablu Picassie
Pablo Picasso uważany jest za najbardziej kontrowersyjnego, a jednocześnie najpopularniejszego twórcę XX wieku. Jego twórczość została skatalogowana, ...
Ciekawostki o Tove Jansson
Tove Jansson była fińską pisarką, malarką, ilustratorką i rysowniczką komiksów. Świat poznał ją przede wszystkim jako autorkę książek o Muminkach, cho ...
Ciekawostki o Vincencie van Goghu
Mało znany, niedoceniany za życia, sławę zyskał dopiero po śmierci. Człowiek o trudnym charakterze, o niestabilnej psychice, którego życie było rozpac ...
Ciekawostki o Paulu Gauguinie
Paul Gauguin był najwybitniejszym malarzem przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość zwykle łączona jest z nurtem symbolizmu. Był pierwszym artystą, któ ...
Ciekawostki o Salvadorze Dali
Salvador Domingo Felipe Jacinto Dali i Domenech, markiz de Pubol, był synem notariusza, katalońskim malarzem, surrealistą, który urodził się w Figuere ...
Ciekawostki o Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci znany jest przede wszystkim z ogromnego talentu malarskiego. Tysiące stron notatek, jakie po sobie pozostawił pokazują jednak, że by ...
Ciekawostki o Antonio Vivaldim
Antonio Vivaldi był jednym z najwybitniejszych skrzypków i kompozytorów włoskiego pochodzenia. Chyba wszystkim najbardziej znany jest dzięki swoim "C ...