Miasta

Ciekawostki o Płocku

Znaleźliśmy 26 ciekawostek na temat Płocka

Historyczna stolica Mazowsza

Płock jest miastem leżącym w centralnej Polsce nad Wisłą. Jego pełna uroczysta nazwa, zgodnie z preambułą Statutu Miasta brzmi: Stołeczne Książęce Miasto Płock. We wczesnych dziejach naszego państwa Płock był stolicą Polski, a Wzgórze Tumskie z płockim zamkiem i katedrą, w której znajdują się groby wielu polskich monarchów, zostało wpisane do rejestru zabytków Polski.

Płock
1
Płock leży na Mazowszu, nad Wisłą.
Usytuowany jest na styku dwóch makroregionów: prawobrzeżnego Pojezierza Dobrzyńskiego oraz lewobrzeżnej Kotliny Płockiej. Główna część miasta położona jest na wysokim na 50 metrów prawym brzegu Wisły.
2
Powierzchnia miast wynosi 88,04 km2.
W Płocku mieszka 118 268 osób, a gęstość zaludnienia wynosi tam 1343,3 os/km2.
3
Płock jest jednym z najstarszych polskich miast.

Na podstawie wykopalisk archeologicznych ustalono, że Płock został założony pod koniec X wieku. Najważniejszym miejscem było Wzgórze Tumskie, gdzie powstał pierwszy gród obronny.

Gród został obwarowany wałem drewniano-ziemnym, a od strony Wisły dodatkowo podwójną fosą. Przypuszcza się, że to właśnie od tego obwarowania, "płotu pochodzi nazwa miasta.

4
W okresie pierwszych Piastów, Mazowsze stanowiło jedną z najdawniejszych prowincji Państwa Polskiego.
Najstarszą budowlą murowaną w Płocku był nieistniejący już romański kościół powstały w drugiej połowie XI wieku (za panowania Władysława Hermana). Kościół ten przebudowywany był, prawdopodobnie w XII, a później na początku XIII wieku.
5
W 1075 roku Płock został stolicą biskupstwa mazowieckiego, które utworzono tam za panowania Bolesława Śmiałego.

W okresie panowania Władysława Hermana Płock stał się głównym ośrodkiem władzy w Polsce. W tym czasie wybudowano tam katedrę oraz co najmniej dwa inne murowane budynki. Władysław Herman dbał o to, aby kościół płocki i dwór przeniesiony z Krakowa zasługiwały na miano rezydencji władcy.

W Płocku znajdowała się kancelaria książęca wystawiająca dokumenty państwowe pieczętowane pieczęcią panującego, szkoła kształcąca młodzież feudalną. Tam też mieszkało liczne grono dostojników państwowych piastujących wysokie urzędy, doradców władcy, posłów.

6
W latach 1130-1144 biskup płocki Aleksander z Malonne wybudował na Wzgórzu Zamkowym w Płocku nową katedrę w stylu romańskim.

Ufundował osadzone w niej brązowe drzwi wejściowe (z opisu Joachima Lelewela znane jako drzwi płockie), wykonane na zamówienie w ludwisarni Riquina i Weismutha w Magdeburgu. Obecnie w katedrze znajduje się kopia tych drzwi, gdyż oryginał już w średniowieczu został wywieziony na Litwę (obecnie znajdują się w nowogrodzkim soborze Mądrości Bożej na terenie Rosji).

 

7
Od 1138 roku Płock stała się stolicą książąt mazowieckich.

Około 1180 roku przy kolegiacie św. Michała powstała szkoła, która jako jedyna z polskich szkół powstałych w średniowieczu, przetrwała do czasów współczesnych. Obecnie jest to Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Stanisława Małachowskiego, popularnie zwane Małachowianka.

W czasie potopu szwedzkiego w budynku szkoły nocował król szwedzki Karol X Gustaw. Wraz z opuszczeniem szkoły przez wojska szwedzkie zrabowana została biblioteka szkolna.

Wychowankiem szkoły był Ignacy Mościcki, a w 1946 roku Małachowiankę ukończył Tadeusz Mazowiecki, pierwszy premier III RP, natomiast jego siostra, Krystyna Mazowiecka uczyła w szkole języka francuskiego.

Jednym z nauczycieli w szkole w latach 30. XVII wieku był św. Andrzej Bobola.

8
Płock uzyskała prawa miejskie w 1237 roku.
Była to lokacja na prawie chełmińskim. Akt ten zachował się do czasów współczesnych w dokumencie biskupa płockiego Piotra I.
9
Płock doświadczała wielu napadów i klęsk wojennych.
W XIII wieku dwukrotnie został napadnięty przez Prusów, a w 1262 roku w odwecie za sojusz Mazowsza z Krzyżakami najechał go książę litewski, zdobył go i spalił wraz z zamkiem. Przypuszcza się, że to właśnie wtedy zostały wywiezione z Płocka brązowe drzwi katedry.
10
Król Kazimierz Wielki, który był jednocześnie księciem płockim, powiększył miasto, nadał mu prawo chełmińskie, a także zwolnił je od czynszów i innych obciążeń.
Wybudował też nowy zamek otoczony podwójnym pasem murów obronnych i fosą. Miasto otoczone było nowoczesnymi fortyfikacjami, a wjazdu do miasta strzegły trzy bramy: Dobrzyńska, Bielska i Wyszogrodzka.
11
Wybitnymi władcami Mazowsza i Płocka byli: Ziemowit III i Ziemowit IV.

Ziemowit III bił własne monety z napisem łacińskim: moneta płocka, Ziemowit IV natomiast był kontrkandydatem Władysława Jagiełły do korony polskiej i ręki Jadwigi. Później ożenił się z siostrą Jagiełły, Aleksandrą, która ufundowała w Płocku w 1405 roku szpital św. Trójcy, który istnieje do dziś.

Za czasów Ziemowita IV Płock nawiązał stały kontakt z Uniwersytetem Krakowskim, a wśród pierwszych studentów znaleźli się m.in. dwaj synowie mieszczan płockich.

12
Po śmierci ostatniego księcia płockiego, Janusza II, król Jan Olbracht przyłączył księstwo płockie do Korony.
Od tego momentu aż do rozbiorów Płock był stolicą województwa płockiego.
13
W XV i XVI wieku miasto prężnie się rozwijało.

Czynne były wytwórnie sukna i płótna, młyny, spichlerze i browary. Działały liczne cechy rzemieślnicze. Rozwijało się szkolnictwo, kwitło życie kulturalne i artystyczne. Miasto czerpało korzyści z handlu na szlaku Włodzimierz-Toruń i ze spływu zboża do Gdańska.

W pierwszej połowie XVI wieku uruchomiono w Płocku wodociągi, które funkcjonowały przez szereg lat.

14
W XVI wieku Płock posiadał sześćset domów - prawie nie ustępował w tym Warszawie.
Mieszkało w nim około 5000 osób, podczas gdy w Warszawie w tym czasie mieszkało 10 000, a w Krakowie 20 000.
15
Powolny upadek świetności miasta rozpoczął się w XVII wieku.

Spowodowane to było konkurencyjnością Warszawy, nowej stolicy kraju. Miasto niszczyły też pożary, a przede wszystkim wojny szwedzkie i wojna północna.

Ponowny rozwój miasta nastąpił w wieku XVIII, kiedy to zaczęła rozwijać się Szkoła Płocka, a dzięki Konstytucji 3 Maja mieszczanie zyskali prawa szlachty oraz wybieralne urzędy i sądy miejskie.

16
W wyniku II rozbioru Polski, Płock dostał się pod panowanie Prus.

Nastąpiła germanizacja miasta i okolic, zniesiono mury miejskie, urządzając na ich miejsce nowe ciągi uliczne, wybudowano więzienie.

W okresie Wielkiego Księstwa Warszawskiego w Płocku powstała drukarnia, a kościół św. Trójcy został przerobiony na teatr.

17
W 1920 roku w Płocku miała miejsce 21-godzinna obrona miasta przed bolszewikami.
W toku walk zginęło 250 osób, a 300 odniosło rany. W latach 1918-1939 Płock był już tylko siedzibą władz miejskich i powiatowych.
18
W 1960 roku rozpoczęto w Płocku budowę rafinerii ropy naftowej.
Powstały Mazowieckie Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne, przekształcone później w Petrochemię Płock, a następnie PKN Orlen.
19
Płock jest najstarszą siedzibą diecezji rzymskokatolickiej.
W pierwszej połowie XII wieku powstała tu mazowiecka katedra NMP, w której znajdują się sarkofagi polskich monarchów. Jest ona jedną z pięciu najstarszych katedr w Polsce.
20
Miasto słynie z Sanktuarium Bożego Miłosierdzia.
Miało w nim miejsce objawienie Jezusa św. Faustynie Kowalskiej i objawienie kultu Miłosierdzia Bożego.
21
Płock jest główną siedzibą biskupów mariawickich.

Z wizji Feliksy Kozłowskiej w 1893 roku powstał zakon księży mariawitów, pierwotnie działający na rzecz odnowy duchowieństwa w Kościele rzymskokatolickim. Pomimo wielu starań nie zostali oni uznani przez Watykan i na początku XX wieku ustanowili odrębne i niezależne wyznanie.

Ich najważniejszy kościół, Świątynia Miłosierdzia i Dobroczynności ma swoją siedzibę w Płocku, w historycznym centrum miasta, nad Wisłą.

22
Płock jest miastem, w którym niemalże od jego zarania mieszkali Żydzi.

Przez stulecia ich udział w społeczności Płocka wahał się w granicach 30-40%. Pod koniec XIX wieku Żydzi założyli w Płocku dwie fabryki produkujące maszyny i narzędzia rolnicze oraz pierwszą w mieście odlewnię żeliwa.

Posiadali dwie synagogi i dwa cmentarze (datowane na XV wiek), szkoły religijne i świeckie, założyli bibliotekę i szpital. Wnieśli duży wkład w gospodarkę i kulturę miasta. Na początku XX wieku posiadali dwie gazety reprezentujące aktywne partie polityczne.

w 1939 roku w Płocku mieszkało 9 tys. Żydów, co stanowiło około 26% ogółu mieszkańców. W 1944 roku naziści utworzyli w mieście getto. Do 1946 roku W Płocku przeżyło tylko 300 Żydów, a do 1959 roku pozostało trzech.

Mała synagoga wybudowana w 1810 roku była jedną z nielicznych, które przetrwały II wojnę światową na Mazowszu. Obecnie mieści się w niej Muzeum Żydów Mazowieckich.

W Płocku urodził się w 1897 roku Herman Kruk, ocalały, wybitny kronikarz życia w hitlerowskich obozach koncentracyjnych.

23
W Płocku nakręcono kilka filmów.
Były to: "Szatan z VII klasy", "Blizna", "Dublerzy" i serial "Stawka większa niż życie".
24
Płock posiada również swoje chronione tradycyjne produkty żywnościowe.
Są to: kiełbasa tumska i baleron płocki.
25
Płock posiada na całym świecie swoje miasta partnerskie i siostrzane.
Jednymi z nich były: Nowopołock na Białorusi i Mytiszczi w Rosji. W marcu 2022 Płock zawiesił partnerstwo z tymi miastami w odpowiedzi na rosyjską inwazję na Ukrainę w 2022 roku.
26
We wrześniu 2022 w podziemiach kina Przedwiośnie w Płocku otwarto Muzeum Memów.
Jest to pierwsze w Europie, a drugie, po Hong Kongu, tego rodzaju muzeum.
Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

25 ciekawostek o Zielonej Górze
25 ciekawostek o Zielonej Górze
Polska stolica wina
Zielona Góra to miasto w zachodniej Polsce, stolica województwa lubuskiego. Położona w malowniczym regionie, stanowi  niezwykłe połączenie historii, k ...
34 ciekawostki o Florencji
34 ciekawostki o Florencji
Kolebka renesansu
Florencja jest stolicą Toskanii i jej najbardziej zaludnionym miastem. W okresie średniowiecza była jednym z najbogatszych miast tamtej epoki. Wielu n ...
18 ciekawostek o Manhattanie
18 ciekawostek o Manhattanie
Najdroższa dzielnica Nowego Jorku
Manhattan to miejsce, w którym narodził się Nowy Jork. I choć jest to jego najmniejsza dzielnica, to pełni ona funkcję gospodarczego i administracyjne ...
24 ciekawostki o Poczdamie
24 ciekawostki o Poczdamie
Rezydencja królów pruskich
Poczdam jest stolicą Brandenburgii. Ze względu na swoją historyczną przeszłość jest miastem międzynarodowym, czego odzwierciedleniem jest także różnor ...
37 ciekawostek o Los Angeles
37 ciekawostek o Los Angeles
Jedno z najbardziej wpływowych miast świata
Los Angeles, największe miasto Kalifornii i drugie co do wielkości miasto Stanów Zjednoczonych powstało w 1781 roku, kiedy to grupa osadników założyła ...
20 ciekawostek o Kazimierzu Dolnym
20 ciekawostek o Kazimierzu Dolnym
Prawdziwa perła
Kazimierz Dolny jest jednym z najbardziej urokliwych miast o charakterze turystyczno-wypoczynkowym w Polsce. Jest znany zarówno w kraju jak i za grani ...
32 ciekawostki o Helsinkach
32 ciekawostki o Helsinkach
Najbardziej wysunięty na północ obszar miejski na świecie
Helsinki to stolica i największe miasto Finlandii, trzecie co do wielkości miasto w krajach nordyckich. Jest najbardziej wysuniętą na północ stolicą p ...
22 ciekawostki o Filadelfii
22 ciekawostki o Filadelfii
Pierwsza stolica Stanów Zjednoczonych
Filadelfia, nazywana często "Miastem Braterskiej Miłości", jest jednym z najważniejszych i historycznie bogatych miast w Stanach Zjednoczonych. Miasto ...

Najnowsze tematy

30 ciekawostek o pszczołach
30 ciekawostek o pszczołach
Niezwykle cenne owady
Pszczoły zawsze budziły fascynację człowieka z powodu korzyści płynących z ich działalności oraz ze względu na niezwykłą organizację społeczną. Społec ...
15 ciekawostek o Jezioraku
15 ciekawostek o Jezioraku
Najdłuższe naturalne jezioro w Polsce
Jeziorak to najdłuższe naturalne jezioro oraz szóste pod względem powierzchni w Polsce. Położone jest na Pojezierzu Iławskim i stanowi jego perłę przy ...
12 ciekawostek o Samos
12 ciekawostek o Samos
Miejsce narodzin Pitagorasa
Samos, położona na wschodnim krańcu Morza Egejskiego, to malownicza wyspa, bogata w historię, kulturę i przyrodę. Otoczona turkusowymi wodami i zielon ...
20 ciekawostek o Syrakuzach
20 ciekawostek o Syrakuzach
Miasto Archimedesa
Syrakuzy to miasto usytuowane na wschodnim wybrzeżu Sycylii we Włoszech. Jego korzenie sięgają czasów starożytnych, kiedy to było jednym z najważniejs ...
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
Drakula
Wład III Palownik, znany również jako Wład III Drakula, to postać historyczna, która wzbudza kontrowersje i fascynacje zarówno w Rumunii, jak i za gra ...
11 ciekawostek o chlebie
11 ciekawostek o chlebie
Symbol wspólnoty
Chleb - symbol żywności, która od tysięcy lat odgrywa kluczową rolę w życiu człowieka. Od starożytnych cywilizacji po współczesność, chleb był stałym ...
16 ciekawostek o marihuanie
16 ciekawostek o marihuanie
Kontrowersyjna używka
Marihuanę, zwyczajowo nazywaną również konopiami indyjskimi, od dawna otacza aura kontrowersji i fascynacji. Jest to roślina, której historia sięga ty ...
14 ciekawostek o Salem
14 ciekawostek o Salem
Amerykańska stolica grozy
Salem, nazywane "Miastem Czarownic", budzi skojarzenia z tajemnicą, historią i niezwykłymi wydarzeniami. Położone na wschodnim wybrzeżu, w stanie Mass ...

Podobne tematy