Geografia

Ciekawostki o Amazonce

Znaleźliśmy 20 ciekawostek na temat Amazonki

Jej dorzecze obejmuje prawie połowę Ameryki Południowej

W 1500 roku europejscy odkrywcy natknęli się na jeden z najbardziej niezwykłych cudów na naszej planecie: Amazonkę. Ten majestatyczny wodny ekosystem rozciąga się przez większą część Ameryki Południowej. 

Na przestrzeni setek lat Amazonka służyła jako ważny szlak transportowy, ułatwiając handel, osadnictwo i ekspedycje naukowe do serca amazońskiego lasu deszczowego.

Amazonka i otaczające ją lasy deszczowe nie mają sobie równych pod względem znaczenia ekologicznego. Często nazywany "płucami ziemi" amazoński las deszczowy odgrywa kluczową rolę w łagodzeniu zmian klimatycznych poprzez pochłanianie ogromnych ilości dwutlenku węgla. Ekosystem Amazonii jest domem dla zadziwiającej liczby gatunków roślin i zwierząt, z których wiele jest endemicznych i nieodkrytych przez naukę.

Rzeka jest domem nie tylko dla zwierząt, ale także dla ludzi, około 50 milionów osób zamieszkuje wzdłuż brzegów rzeki i jej dopływów.

Amazonka
1
Amazonka została po raz pierwszy odkryta przez hiszpańskiego odkrywcę Vicente Yáñeza Pinzóna.

Odkrył on rzekę w marcu 1500 roku podczas żeglugi wzdłuż wybrzeża Brazylii i nazwał ją Río Santa María del Mar Dulce, co później zostało skrócone do Mar Dulce (Słodkie Morze). Dzisiejsza nazwa może wywodzić się od rdzennej ludności, dowodzonej przez kobiety, która zaatakowała europejskich odkrywców na brzegach rzeki. Jest to nawiązanie do mitycznych wojowniczek charakterystycznych dla kultury hellenistycznej.


2
To, czy Amazonka jest najdłuższą rzeką na Ziemi, jest nadal przedmiotem debaty.

Może być dłuższa lub krótsza niż Nil, w zależności od zastosowanych kryteriów pomiaru. Jej długość może mieścić się w przedziale od 6,275 do 6,992 km, podczas gdy długość Nilu szacuje się na 5,499 do 7,088 km.

3
Pod względem ilości odprowadzanej wody Amazonka zajmuje pierwsze miejsce.

Jej odpływ wynosi od 6,591 do 7,570 kilometrów sześciennych rocznie, co stanowi większą ilość wody niż odpływ siedmiu kolejnych największych rzek razem wziętych.

4
Uchodzi do Oceanu Atlantyckiego.

Ujście rzeki znajduje się w Brazylii, ale jego dokładna lokalizacja jest trudna do ustalenia ze względu na skomplikowaną sytuację geograficzną tego obszaru. Największym dużym miastem u ujścia Amazonki jest Belém, port założony w 1616 roku, który liczy około 1,5 miliona mieszkańców.

5
Amazonka wypływa w wysokich Andach w Peru. Nie ma jednego źródła.

Istnieją trzy rzeki, które są uważane za jej źródło: Apurímac, Mantaro i Marañón (uważana za główne źródło Amazonki).

6
Dorzecze Amazonki obejmuje około 44% powierzchni Ameryki Południowej, czyli około 6,1 mln km2.

Szacuje się, że około 400 różnych grup etnicznych zamieszkuje obszary brzegowe i dorzecza Amazonki.

7
Przepływa przez trzy kraje: Peru, Kolumbię i Brazylię.

Jest częścią granicy między Kolumbią a Peru.

8
Pierwszym Europejczykiem, który przepłynął Amazonkę był hiszpański konkwistador Francisco de Orellana.

Dokonał tego w 1541 roku, 41 lat po odkryciu rzeki przez Europejczyków, przez co jest czasami mylony z odkrywcą Amazonki.

9
Ogromny odpływ wody rozcieńcza zasolenie Oceanu Atlantyckiego na obszarze 2,5 miliona kilometrów kwadratowych.
10
Pod Amazonką płynie inna rzeka - Hamza.

Hamza to warstwa wodonośna o długości około 6000 km, która płynie na głębokości około 4 km i wpływa do Oceanu Atlantyckiego głęboko pod jego powierzchnią. Woda w Hamzie jest słona, ponieważ miesza się z głębokimi, podziemnymi złożami soli. Odkrycie podziemnej rzeki zostało ogłoszone w 2011 roku.

11
Na Amazonce nie ma mostów. Chociaż nie jest niemożliwe zbudowanie mostu przez Amazonkę, taka konstrukcja nie przetrwałaby pory deszczowej.

W każdej porze deszczowej poziom wody w rzece może wzrosnąć o ponad 9 metrów, zalewając znaczną część pobliskich terenów. Takich warunków żaden most nie mógłby przetrwać, ale miejscowi nie narzekają, ponieważ dla nich naturalnym i najbardziej oczywistym sposobem przekraczania rzeki jest jej przepłynięcie; łodziami lub promem.

12
Ujście Amazonki ma około 325 km szerokości.

W jego obrębie znajduje się gigantyczna wyspa rzeczna Marajó, która jest otoczona z obu stron rzeką Amazonką. Zajmuje ona powierzchnię 40 100 km2.

Położona prawie na równiku Marajó jest pokryta roślinnością sawanny i bagnami palmowymi. Po jej powierzchni płynie również 20 rzek.

13
Amazonkę zamieszkuje największy gatunek słodkowodnego delfina - Inia amazońska.

Stanowi jedną z największych atrakcji turystycznych Amazonii. Dorastają do 2,5 metra długości, a ich charakterystyczną cechą jest różowawe zabarwienie skóry, które nabywają po osiągnieciu dorosłości. Zwykle ubarwienie samców jest bardziej wyraziste.  Zazwyczaj ssaki te można zobaczyć pływające samotnie lub w parach, ale niektórzy szczęśliwcy mogą napotkać większe stada.

14
Dorzecze Amazonki jest sprzyjającym środowiskiem dla rozwoju wielu gatunków ryb. Występuje ich tu ponad 3000 gatunków.

W wodach Amazonki i jej dorzeczy spotkać można około 60 gatunków piranii, a także ponad 100 gatunków ryb elektrycznych, w tym słynnego węgorza elektrycznego. Inne popularne amazońskie gatunki to: pirania natterera, arapaima, paku czarnopłetwy, wandelia a nawet żarłacz tępogłowy.

15
Ponad połowa gatunków ryb występujących w Amazonce to gatunki endemiczne.

Około 200 gatunków jest owocożernych. Żywią się one głównie owocami leśnymi i nasionami.

16
Największym drapieżnikiem występującym w wodach Amazonki jest kajman czarny.

Jest to największy kajman z rodziny aligatorowatych.

Kajman czarnyKajman czarny może dorastać do 6 metrów długości i ważyć do 450 kg. Jest to jeden z największych żyjących gadów. Rigelus / CC BY-SA 3.0
17
W 2011 roku naukowcy odkryli dwa nowe gatunki płaszczek słodkowodnych w Amazonce.

Heliotrygon rosai i heliotrygon gomesi, to pierwszy nowy rodzaj płaszczek z Amazonii opisany od 1987 roku.

18
Amazonka, która obecnie uchodzi do Oceanu Atlantyckiego, kiedyś płynęła w przeciwnym kierunku.

Około 10 milionów lat temu Amazonka zmieniła bieg, wcześniej uchodziła do Oceanu Spokojnego.

Zmiana kierunku płynięcia rzeki była spowodowana formowaniem się Andów, których wypiętrzanie spowodowało powstanie ogromnych jezior u ich wschodniego podnóża. Z czasem jeziora te zostały wypełnione osadami spływającymi wraz z opadami deszczu ze stoków Andów. Olbrzymie ilości osadów stopniowo wypełniały jeziora, i płynęły dalej podnosząc poziom gruntu. W dużym uproszczeniu - gdy powierzchnia zachodniej części kontynentu wzniosła się ponad jego wschodnią część, rzeka Amazonka zaczęła płynąć w przeciwnym kierunku.

19
Amazonka ma ponad 1100 dopływów.

Najdłuższym z nich jest Madeira, mierząca 3 380 km.

20
W 2016 roku naukowcy odkryli system koralowców o powierzchni 9 300 kilometrów kwadratowych w mulistych wodach ujścia Amazonki.

Rafa Amazońska jest jednym z większych systemów rafowych na świecie, choć jej bioróżnorodność jest uboga w porównaniu z innymi znanymi rafami. Zamieszkują ją 73 gatunki ryb, ponad 60 gatunków gąbek oraz liczne gatunki rozgwiazd, wężowideł i koralowców.

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

17 ciekawostek o Amazonii
17 ciekawostek o Amazonii
Najbardziej bioróżnorodny obszar na Ziemi
Amazonia to obszar znajdujący się w Ameryce Południowej, w większości pokryty tropikalnym lasem deszczowym. Jest najbogatszym gatunkowo rejonem na Zie ...
31 ciekawostek o Brazylii
31 ciekawostek o Brazylii
Największy kraj Ameryki Południowej
Brazylia jest największym i najludniejszym państwem Ameryki Południowej, a jednocześnie jednym z największych i najludniejszych państw świata. Jest da ...
20 ciekawostek o Odrze
20 ciekawostek o Odrze
Druga pod względem całkowitej długości rzeka w Polsce
Jest rzeką przepływającą przez trzy kraje, ale szczególnie dla Polski Odra jest rzeką ważną, odgrywającą duże znaczenie, nie tylko gospodarcze. Po Wiś ...
17 ciekawostek o rzece Nil
17 ciekawostek o rzece Nil
Kolebka starożytnych cywilizacji północnoafrykańskich
Dzięki swoim corocznym wylewom Nil stał się życiodajnym obszarem dla wielu egipskich ludów jeszcze długo przed powstaniem starożytnego Egiptu. Przez d ...
14 ciekawostek o Tamie Trzech Przełomów
14 ciekawostek o Tamie Trzech Przełomów
Największa hydroelektrownia na świecie pod względem mocy
Tama Trzech Przełomów jest flagową inwestycją chińską, która powstawała przez osiemnaście lat. Obecnie jest największą pod względem mocy hydroelektrow ...
20 ciekawostek o Kondorze wielkim
20 ciekawostek o Kondorze wielkim
Olbrzymi padlinożerca
Te majestatyczne i ogromne ptaki można zaobserwować, gdy wznoszą się nad rozległym pasmem Andów w poszukiwaniu padliny. Podczas swojego lotu praktyczn ...
19 ciekawostek o kukurydzy
19 ciekawostek o kukurydzy
Złoto Ameryki
Za ojczyznę kukurydzy uważa się Mezoamerykę, gdzie jej uprawa wywarła ogromny wpływ na rozwijające się tam starożytne cywilizacje. Zyskała sobie nawet ...
20 ciekawostek o śwince morskiej
20 ciekawostek o śwince morskiej
Cavia porcellus
Świnka morska (Cavia porcellus), zwana też kawią domową, to średniej wielkości gryzoń pochodzący z terenów andyjskich Ameryki Południowej. Tam skąd po ...

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o Kirunie
19 ciekawostek o Kirunie
Szwedzkie miasto z lokalną anomalią magnetyczną
Kiruna, miasto zakorzenione w sercu Laponii, stanowi nie tylko ośrodek górniczy, lecz także fascynujące centrum kultury, historii i natury arktycznej. ...
16 ciekawostek o Bali
16 ciekawostek o Bali
Wyjątkowe miejsce na ziemi
Bali to wyspa w archipelagu Indonezji, jedna z najbardziej popularnych wysp w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Słynie z bogatej kultury i tradycji ...
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
Najstarsze znane żyjące zwierzę lądowe
Żółw Jonathan to wyjątkowa postać w krainie zwierzęcych legend. Jego imponujący wiek i niezwykła historia życia uczyniły go jednym z najbardziej znany ...
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
Strategiczny geniusz, którego rządy rozpoczęły epokę hellenistyczną
Aleksander Macedoński, znany także jako Aleksander Wielki, jest jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii starożytnej. Uważany za militarne ...
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
Francuski Michał Anioł
Auguste Rodin, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy XIX wieku, pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii sztuki. Jego prace, odznacz ...
21 ciekawostek o Hatszepsut
21 ciekawostek o Hatszepsut
„Pierwsza z dostojnych kobiet”
Otrzymała imię Hatszepsut, które znaczyło „Pierwsza z dostojnych kobiet”. Była królową Górnego i Dolnego Egiptu - jedną z czterech kobiet noszących ty ...
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
Malarz kobiet
Gustav Klimt był austriackim malarzem symbolizmu i jednym z najbardziej znanych przedstawicieli secesji wiedeńskiej. Jego prace znane są ze swojego ch ...
21 ciekawostek o Kajmanach
21 ciekawostek o Kajmanach
Wyspy o niezwykle liberalnym systemie bankowym
Kajmany to trzy wyspy na Morzu Karaibskim, które stanowią terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii. Swoje korzenie maja one w kolonizacji hiszpańskiej i ...

Podobne tematy