Geografia

Ciekawostki o Atakamie

Znaleźliśmy 16 ciekawostek na temat Atakamy

Pustynia o marsjańskim krajobrazie

Pustynia Atakama w Chile jest ogromną przestrzenią o marsjańskim krajobrazie. Jest najbardziej suchą niepolarną pustynią na świecie i drugą pod względem suchości w ogóle, a także jedyną prawdziwie gorącą pustynią i największą na świecie pustynia mglistą.

Z racji podobieństw do Marsa, jest miejscem eksperymentów do symulacji ekspedycji na tę planetę. Jest też znakomitym miejscem dla astronomów i naukowców do poznawania wszechświata dzięki ogromnym teleskopom zainstalowanym na pustyni.

Jest też miejscem atrakcyjnym turystycznie, choćby ze względu na wyjątkowe pole gejzerów.

Atakama
1
Atakama to pustynia w Ameryce Południowej.

Leży w północnej części Chile, między Kordylierą Nadbrzeżną (nadmorski łańcuch Andów, leżący w Chile) a Kordylierą Zachodnią (pasmo górskie w zachodniej Kolumbii, część Andów).

2
Jest pustynią mglistą (mgielną).

Oznacza to, że panują na niej specyficzne warunki klimatyczne. Pustynie takie występują w miejscu, gdzie brzegi kontynentu obmywa zimny prąd morski, pod wpływem którego nad pustynią powstają mgły. Są one jedynym dostarczycielem wilgoci na tym terenie, bo opady są tam sporadyczne.

Oprócz Atakamy, pustynią mgielną jest jeszcze pustynia Namib położona głównie w Namibii, w południowo-zachodniej Afryce na wybrzeżu Atlantyku.

Atakama jest największą pustynią mglistą na świecie.

3
Jest ona pustynnym płaskowyżem obejmującym pas lądu o długości 1100 kilometrów na wybrzeżu Oceanu Spokojnego.

Szerokość pustyni wynosi 100 km. Jest ona stopniowo wznoszącą się od wybrzeża Pacyfiku płaszczyzną, na której znajdują się wzniesienia o wysokości 4900 m n.p.m. (średnia wysokość to 2240 m n.p.m.). Porównuje się ją do gigantycznego podniesionego tarasu.

Środkowa części pustyni (Dolina Środkowa lub depresja pośrednia) tworzy serię basenów endoreicznych (jezioro bezodpływowe, w którym dopływ wody równoważony jest przez parowanie).

4
Najbardziej widoczną cechą Atakamy jest niemalże całkowity brak opadów.

Pustynia powszechnie znana jest jako najsuchsze miejsce na świecie, zwłaszcza okolice opuszczonego górniczego miasta Yungay (znajduje się tam Stacja Badawcza Pustyni Uniwersytetu Antofagasta).

Średnie opady na Atakamie wynoszą około 15 mm rocznie, choć w niektórych miejscach notowano od 1 do 3 mm. Są też rejony, w których nie zanotowano żadnych opadów. Istniejące dowody sugerują, że Atakama mogła pozostawać bez znaczących opadów od 1570 do 1971 roku.

Przypuszcza się, że Atakama może być najstarszą pustynią na ziemi i hipersuchości doświadczała co najmniej od środkowego miocenu, choć zdarzały się okresy zwiększonej wilgotności. W niektórych częściach Atakamy suche warunki utrzymywały się przez ostatnie 200 mln lat, od triasu.

Dowiedz się więcej ...
5
Pustynia jest piaszczysta i kamienista.

Większość pustyni składa się z kamienistego terenu, słonych jezior, piasku i lawy, która płynie w kierunku Andów.

6
Pustynia Atakama ma około 15 milionów lat.

Choć jest jednym z najbardziej suchych miejsc na świecie, została zasiedlona stosunkowo wcześnie. W oazach osiedliły się rdzenne ludy Andów: Atacameño, Aymara, Diaguitas i Chinchorros (znane głównie ze swoich zmumifikowanych dzieci pochowanych ponad 7000 lat temu). W XV wieku obszar ten stał się częścią Imperium Inków.

Pierwszym Europejczykiem, który przekroczył Atakamę był konkwistador Diego de Almagro w 1536 roku.

Po upadku Inków pustynia znalazła się pod panowaniem hiszpańskim, później przeszła w ręce Boliwii. W XIX wieku pustynia znalazła się pod kontrolą Boliwii, Chile i Peru. Wraz z odkryciem złóż saletry sodowej obszar ten stał się strefą konfliktu i doprowadził do wojny na Pacyfiku.  W jej wyniku Chile zaanektowało większość pustyni, a miasta wzdłuż wybrzeża rozwinęły się w międzynarodowe porty.

7
Około 1900 roku w oazach pustyni istniał system irygacyjny puquios.

Puquios (źródło, studnia) to starożytne systemy podziemnych akweduktów, które umożliwiają transport wody na duże odległości w gorącym i suchym klimacie bez utraty znacznej części wody w wyniku parowania. Lokalnie znane są one jako socavones (szyby) i rozsiane były po oazach Atakamy.

W XXI wieku puquios, w różnych stanach użytkowania, nadal istnieją w dolinach Azapa i Sibaya oraz w oazach La Calera, Pica.

8
Pustynia posiada największe na świecie naturalne zasoby azotanu sodu (saletry chilijskiej).

Spór graniczny o te zasoby między Boliwią a Chile doprowadził do wojny na Pacyfiku. Saletrę wydobywano na dużą skalę do wczesnych lat 40. XX wieku. Obecnie na pustyni znajduje się około 170 opuszczonych miast górniczych azotanów, z których prawie wszystkie zostały zamknięte po wynalezieniu syntetycznego azotanu w Niemczech w pierwszej dekadzie XX wieku.

Oprócz tego pustynia ma bogate złoża miedzi, złota, srebra i żelaza, a także boru, litu, azotanu sodu i soli potasu. Salar de Atacama to miejsce, w którym wydobywany jest biszofit (uwodniony minerał chlorku magnezu).

9
Pustynia Atakama jest jednym z najlepszych miejsc na świecie do prowadzenia obserwacji astronomicznych.

Jest to obszar o dużej wysokości, prawie nieistniejącym zachmurzeniu, z suchym powietrzem i brakiem zanieczyszczenia światłem i zakłóceń radiowych. Na pustyni każdego roku występuje ponad 200 bezchmurnych nocy, co umożliwia oglądanie nieba przez teleskop.

Zainstalowano tam wiele teleskopów, aby umożliwić astronomom z całego świata badanie wszechświata. W październiku 2011 roku zainstalowano tam w Obserwatorium Llano de Chajnantor teleskop radioastronomiczny, zwany Atacama Large Millimeter Array, zbudowany przez kraje europejskie, Japonię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Chile.  W rejonie Chajnantor realizowanych jest wiele projektów radioastronomicznych już od 1999 roku, a w 2010 roku podjęto decyzję o budowie Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu na szczycie góry Cerro Armazones. Jego uruchomienie (pierwsze światło) planowane jest na 2027 rok.

10
Ukształtowanie terenu pustyni Atakama przypomina krajobraz marsjański.

Atakama oraz Suche Doliny McMurdo (wolna od śniegu dolina na terenie Antarktydy, jedno z najbardziej suchych miejsc na Ziemi, które nie widziało deszczu od prawie dwóch milionów lat) zostały wykorzystane jako miejsca eksperymentów na Ziemi do symulacji ekspedycji na Marsa. 

Ze względu na swój nieziemski charakter, Atakama była wykorzystywana jako miejsce kręcenia scen z Marsa, m.in w serialu telewizyjnym "Space Odyssey: Voyage to the Planets".

Dowiedz się więcej ...
11
Atakama jest słabo zaludniona.

Większość miast znajduje się na wybrzeżu Pacyfiku. Jednak oazy na pustyni oraz niektóre doliny były zamieszkałe od tysiącleci i stanowiły miejsce zamieszkania najbardziej zaawansowanych społeczeństw prekolumbijskich. W tamtym okresie duży obszar równiny, znany jako Pampa del Tamarugal, był lasem, ale zapotrzebowanie na drewno opałowe, związane z wydobyciem srebra i saletry w XVIII i XIX wieku, spowodowało powszechne wylesienie.

12
Pomimo warunków, jakie panują na pustyni, Atakama wykształciła bogatą różnorodność flory.

Występuje tam ponad 500 gatunków roślin, które charakteryzują się niezwykłą zdolnością przystosowawczą do ekstremalnego środowiska. Są to najczęściej zioła i kwiaty, takie jak: tymianek, Yareta Llareta) i słona trawa (Distichlis spicata). Tam gdzie wilgotność jest wystarczająca rosną drzewa: chañar (Geoffroea decorticans), pimiento i algarrobo liściaste (Prosopis chilensis).

Rosną tam także kaktusy, sukulenty i inne rośliny suchego klimatu. W latach z wystarczającymi opadami (jak w 2015 roku), kwitnienie pustyni można oglądać od września do listopada.

13
Fauna na pustyni jest znikoma.

Na wzgórzach można spotkać pustynne osy i motyle. Niewiele jest tam gatunków gadów i płazów: ropucha Vallenar (Rhinella atacamensis), iguany, jaszczurki lawowe. Jeden gatunek, jaszczurka Fabiana (Liolaemus fabiani) jest gatunkiem endemicznym dla Salar de Atacama - największego solniska w Chile.

Przez cały rok wzdłuż wybrzeża żyją pingwiny Humboldta, gniazdując na klifach. W głębi lądu, na dużych wysokościach, solniska zamieszkiwane są przez andyjskie flamingi. Flamingi chilijskie spotykane są wzdłuż wybrzeża. Okresowo pojawiają się tam kolibry i wróble rdzawe.

Ze względu na ekstremalne warunki, spośród ssaków żyją tam jedynie: Liściouch Darwina, południowoamerykański lis szary i viscacha (krewny szynszyli). Większe ssaki, jak wikunia czy guanako, spotykane są tylko na obszarach porośniętych trawą.

Wzdłuż wybrzeża często gromadzą się południowoamerykańskie foki i lwy morskie.

14
Pustynia Atakama jest popularna wśród miłośników sportów terenowych.

Odbywają się tam różne mistrzostwa, jak Rajd Dolnej Atakama, Rajd Dolnego Chile, Rajd Patagonia-Atakama i ostatnie edycje Rajdu Dakar. Wydmy pustyni wykorzystywane są przez miłośników sandboardingu. W trwającym tydzień wyścigu pieszym zwanym Atacama Crossing zawodnicy przemierzają pustynię.

W pobliżu wulkanu Lascar na Atakamie odbywa się wydarzenie i nazwie Volcano Marathon.

15
Pustynia Atakama znajduje się w pierwszej trójce miejsc turystycznych w Chile.

Dla astronomów i naukowców zarezerwowany jest specjalnie oddany do użytku hotel ESO.

16
Atakama może poszczycić się wyjątkowym polem gejzerów.

El Tatio to pole geotermalne z wieloma gejzerami, położonymi na wysokości 4320 m n.p.m. Jest trzecim co do wielkości polem gejzerów na świecie i największym na półkuli południowej, z około 8% wszystkich gejzerów na świecie (większe są tylko pola w Yellowstone w USA i w Dolinie Gejzerów na Kamczatce). Jest ono głównym celem turystycznym w północnym Chile.

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

15 ciekawostek o Ojos del Salado
15 ciekawostek o Ojos del Salado
Najwyższy wulkan na świecie
Ojos del Salado to stratowulkan należący do pasma górskiego Andów, położony na granicy Argentyny i Chile. Z wysokością 6891 m n.p.m. zajmuje pozycję n ...
24 ciekawostki o pustyni Gobi
24 ciekawostki o pustyni Gobi
Największa pustynia w Azji
Jej krajobraz jest bardzo zróżnicowany, przeplatają się tutaj stepy z pustyniami i półpustyniami a znaleźć tu też można dolinę z jeziorami. Pomimo na ...
12 ciekawostek o Dolinie Śmierci
12 ciekawostek o Dolinie Śmierci
Jedno z najgorętszych miejsc na Ziemi
Dolina Śmierci to pustynny obszar położony w zachodniej części Stanów Zjednoczonych, głównie w Kalifornii, choć sięga również stanu Nevada. Jest to je ...
18 ciekawostek o Wadi Rum
18 ciekawostek o Wadi Rum
Dolina Księżyca
Wadi Rum leży na dalekim południu Jordanii, w granicach arabskiej pustyni Hisma. Jest rezerwatem przyrody ożywionej i nieożywionej. Olbrzymi płaskowyż ...
22 ciekawostki o Saharze
22 ciekawostki o Saharze
Największa gorąca pustynia świata
Nazwa pustyni wywodzi się z języka arabskiego, gdzie słowo ṣaḥārā oznacza pustynie (rodzaj żeński w liczbie mnogiej). Przynajmniej przez kilka tysięcy ...
20 ciekawostek o Negewie
20 ciekawostek o Negewie
Pustynia skalista w Izraelu
Pustynia Negew w Izraelu to wielka pustynna wyżyna, zajmująca znaczny obszar południowej części kraju. Jest to pustynna kraina, choć nietypowa, bo kam ...
15 ciekawostek o Nazca
15 ciekawostek o Nazca
Znaki na pustyni
Na powierzchni pustyni w odległych zakątkach południowego Peru znajdują się niezwykle tajemnicze "rysunki". Czym są te znaki? Kto je wykonał, kiedy, w ...
29 ciekawostek o Kolumbii
29 ciekawostek o Kolumbii
Kraj kawy, storczyków i dwóch oceanów
Kolumbia jest trzecim, po Brazylii i Argentynie, największym państwem Ameryki Południowej. Jej terytorium, trzy i pół raza większe od terytorium Polsk ...

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o Kirunie
19 ciekawostek o Kirunie
Szwedzkie miasto z lokalną anomalią magnetyczną
Kiruna, miasto zakorzenione w sercu Laponii, stanowi nie tylko ośrodek górniczy, lecz także fascynujące centrum kultury, historii i natury arktycznej. ...
16 ciekawostek o Bali
16 ciekawostek o Bali
Wyjątkowe miejsce na ziemi
Bali to wyspa w archipelagu Indonezji, jedna z najbardziej popularnych wysp w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Słynie z bogatej kultury i tradycji ...
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
Najstarsze znane żyjące zwierzę lądowe
Żółw Jonathan to wyjątkowa postać w krainie zwierzęcych legend. Jego imponujący wiek i niezwykła historia życia uczyniły go jednym z najbardziej znany ...
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
19 ciekawostek o Aleksandrze Wielkim
Strategiczny geniusz, którego rządy rozpoczęły epokę hellenistyczną
Aleksander Macedoński, znany także jako Aleksander Wielki, jest jedną z najbardziej fascynujących postaci w historii starożytnej. Uważany za militarne ...
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
17 ciekawostek o Auguste Rodinie
Francuski Michał Anioł
Auguste Rodin, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy XIX wieku, pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii sztuki. Jego prace, odznacz ...
21 ciekawostek o Hatszepsut
21 ciekawostek o Hatszepsut
„Pierwsza z dostojnych kobiet”
Otrzymała imię Hatszepsut, które znaczyło „Pierwsza z dostojnych kobiet”. Była królową Górnego i Dolnego Egiptu - jedną z czterech kobiet noszących ty ...
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
15 ciekawostek o Gustavie Klimcie
Malarz kobiet
Gustav Klimt był austriackim malarzem symbolizmu i jednym z najbardziej znanych przedstawicieli secesji wiedeńskiej. Jego prace znane są ze swojego ch ...
21 ciekawostek o Kajmanach
21 ciekawostek o Kajmanach
Wyspy o niezwykle liberalnym systemie bankowym
Kajmany to trzy wyspy na Morzu Karaibskim, które stanowią terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii. Swoje korzenie maja one w kolonizacji hiszpańskiej i ...

Podobne tematy