Geografia

Ciekawostki o Dolinie Śmierci

Znaleźliśmy 12 ciekawostek na temat Doliny Śmierci

Jedno z najgorętszych miejsc na Ziemi

Dolina Śmierci to pustynny obszar położony w zachodniej części Stanów Zjednoczonych, głównie w Kalifornii, choć sięga również stanu Nevada. Jest to jedno z najgorętszych miejsc na Ziemi i jedno z najniżej położonych miejsc w Ameryce Północnej,  stanowiące nieprzeciętny fragment naszej planety, pełen kontrastów i ekstremalnych zjawisk.

Otoczona wysokimi pasmami górskimi, ta kalifornijska pustynia fascynuje nie tylko nazwą, ale także niezwykłą historią, przyrodą i wyjątkowym klimatem.

Dolina Śmierci uchodzi za jedno z najbardziej wymagających środowisk, w którym życie stawia opór ekstremalnym temperaturom sięgającym latem zatrważających poziomów. Jest to jednak miejsce, które zachwyca swoim surowym pięknem, odmiennością krajobrazu i unikatową florą i fauną, które znalazły sposoby na przetrwanie w tym skrajnym środowisku.

Dolina Śmierci
1
Dolina Śmierci (Death Valley) to pustynna dolina we wschodniej Kalifornii, obszar bezodpływowej depresji w północnej części pustyni Mojave.

Pustynia Mojave jest pustynią położoną w większości we wschodniej części stanu Kalifornia, a także w stanach Utah, Nevada i Arizona, w południowej części Wielkiej Kotliny  (obszar bezodpływowy między Górami Skalistymi a górami Sierra Nevada - płaskowyż wielkości 520 tys km2).

2
Uważa się, że latem Dolina Śmierci jest najgorętszym miejscem na Ziemi.

Występuje tam klimat subtropikalny, gorący klimat pustynny z długimi, bardzo gorącymi latami, krótkimi, ciepłymi zimami i niewielkimi opadami.

Najwyższa temperatura powietrza, jaką kiedykolwiek zarejestrowano w Dolinie Śmierci wynosiła 56,7 °C i miała miejsce 10 lipca 1913 roku na ranczu Greenland (obecnie Furnace Creek), co od 2022 roku jest najwyższą temperaturą atmosferyczną zarejestrowaną na powierzchni Ziemi (choć niektórzy współcześni meteorolodzy kwestionują dokładność pomiaru z 1913 roku). 

Najwyższa temperatura powierzchni jaką kiedykolwiek zarejestrowano w Dolinie Śmierci wynosiła 93,9 °C i miała miejsce 15 lipca 1972 roku w Furnace Creek. Jest to najwyższa temperatura powierzchni gruntu kiedykolwiek zarejestrowana na Ziemi.

Najniższa temperatura zarejestrowana 2 stycznia 1913 roku na ranczu Furnace Creek w Dolinie Śmierci wynosiła  -9°C.

3
Na klimat Doliny Śmierci silnie wpływa głębokość i kształt doliny.

Dolina jest długim, wąskim basenem schodzącym poniżej poziomu morza, który otoczony jest wysokimi, stromymi pasmami górskimi. Najwyższym pasmem górskim jest pasmo Panamint, tworzące zachodnią ścianę Doliny Śmierci, którego najwyższym szczytem jest Telescope Peak o wysokości 3368 m n.p.m. Pasmo Panamint oddziela od zachodu Dolinę Śmierci od Doliny Panamint, od wschodu Dolina Śmierci graniczy z pasmem Amargosa.

4
Najniżej położonym miejscem w Ameryce Północnej jest Badwater Basin - niewielkie słone jezioro w Dolinie Śmierci.

Miejsce to, uznawane za najniższy punkt w Ameryce Północnej i Stanach Zjednoczonych leży 86 metrów poniżej poziomu morza. Miejsce to było uważane za najniższe wzniesienie na półkuli zachodniej aż do momentu odkrycia jeziora Laguna del Carbon w Argentynie, którego tafla znajduje się na poziomie 105 metrów poniżej poziomu morza. Jest to najniżej położony punkt Argentyny, Ameryki Południowej, półkuli zachodniej i półkuli południowej.

Najwyższy punkt w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych, Mount Whitney (4421 m n.p.m.) w Sierra Nevada, oddalony jest od Badwater jedynie o 136 kilometrów. Każdego roku w lipcu, na liczącej 217 kilometrów trasie z Doliny Śmierci do Mount Whitney odbywa się najtrudniejszy na świecie ultramaraton - Badwater Ultrmarathon - z udziałem najlepszych na świecie biegaczy, triatlonistów i alpinistów. Uczestnicy ultramaratonu biegną bez przerwy przez 23, a nawet 47 godzin w temperaturze przekraczającej czasami 55 °C.

Krater Badwater, najniższe miejsce na Marsie, został nazwany na cześć Badwater Basin ze względu na ich podobieństwa.

5
Dolina Śmierci jest parkiem narodowym.

Od 1933 roku obszar doliny stanowił Pomnik Przyrody. W październiku 1994 roku stał się Parkiem Narodowym Doliny Śmierci. Park zajmuje powierzchnię 13 628 km2 i obejmuje kamienną pustynię wraz z najniżej położonym miejscem w Ameryce Północnej - Badwater Basin, wypełniony popękaną, zasoloną skorupą. Na terenie całej doliny wystepuje wiele ciekawych formacji skalnych, wąwozów i pagórków. Występująca tam woda jest bardzo słona i nie nadaje się do picia. Jest to miejsce wybitnie suche, ze średnią roczną ilością opadów poniżej 50 mm i wilgotnością względną poniżej 1%. Praktycznie obszar ten pozbawiony jest wody i cienia.

6
W przeszłości w Dolinie Śmierci wydobywano złoto, srebro i miedź.

Dolina Śmierci swoją nazwę otrzymała w 1849 roku podczas kalifornijskiej gorączki złota. Nazwali ją tak poszukiwacze szlachetnych kruszców i ci, którzy próbowali przeprawić się przez nią w drodze do pól złota, po tym jak trzynastu pionierów zginęło podczas jednej z pierwszych wypraw wozami przez Death Valley.

Kalifornijska gorączka złota (1848-1855), czyli odkrycie i poszukiwanie złota (czasem w towarzystwie innych metali szlachetnych i minerałów ziem rzadkich) rozpoczęło się 24 stycznia 1848 roku, kiedy James W. Marshall znalazł złoto w Sutter's Mill w Coloma w Kalifornii. Wiadomość o złocie sprowadziła do Kalifornii około 300 000 ludzi z pozostałych części Stanów Zjednoczonych i zagranicy.

7
Gorączka złota wywarła ogromny wpływ na rdzennych Kalifornijczyków i przyspieszyła upadek populacji rdzennych Amerykanów, spowodowany chorobami, głodem i ludobójstwem w Kalifornii.

Dolina Śmierci zamieszkiwana była przez rdzennych Amerykanów indiańskiego plemienia Timbisha, dawniej znanego jako  Panamint Shoshone, którzy żyli w dolinie od ponad tysiąca lat. Kiedy w latach 60. i 80. XIX wieku ogromny strumień farmerów, górników i osadników przybył do Doliny Śmierci i zaanektował źródła wody i żyzne działki należące do Shoshonów, rdzenni mieszkańcy zostali zepchnięci na gorsze ziemie.

Obecnie dawne ziemie Indian obejmują Furnace Creek Inn i otaczające je tereny. Położone 58 metrów poniżej poziomu morza ranczo jest centrum turystycznym i siedzibą władz Parku Narodowego Doliny Śmierci, a także muzeum. Furnace Creek zjamuje obszar prawie 82 km2, a źródła w górach Amargosa Range utworzyły tu naturalną oazę. To właśnie tu zaobserwowano najwyższą temperaturę w historii Ameryki Północnej, która 10 lipca 1913 roku osiągnęła 56,7 °C. Plemię Timbisha, które jako jedno z pierwszych w 1982 roku uzyskało status plemienny, nadal żyje w Dolinie Śmierci, w rezerwacie Indian.

Jako uznana federalnie grupa mieszkańców Kalifornii Timbisha stanowią większość stałej populacji Furnace Creek, jako społeczność indiańska w Death Valley.

8
Furnace Creek był dawnym centrum górnictwa boraksu.

Wydobyciem zajmowała się firma Pacific Coast Borax Company utworzona przez Francisa Mariona Smitha. Przed utworzeniem firmy Smith po raz pierwszy użył 20-mułowych zaprzęgów do transportu boraksu przez pustynię Moyave. Później zaprzęgi te zostały zastąpione przez nową linię kolejową.

Zaprzęgom tym nadano nazwę 20 Mule Team Borax i była ona promowana przez Pacific Coast Borax w celu zwiększenia sprzedaży. Nazwę 20 Mule Team Borax dodano do szkicu zaprzęgu mułów znajdującego się już na opakowaniu. Symbol 20 mułów został po raz pierwszy użyty w 1891 roku, zarejestrowany w 1894 roku i używany jest do dziś przez firmę Dial Corporation, obecnego właściciela.

9
W przeszłości w Dolinie Śmierci miały miejsce co najmniej cztery okresy aktywnego wulkanizmu.

Występowały też trzy lub cztery okresy osadzania się osadów i przesunięcia tektoniczne płyt. Obszar ten był co najmniej dwukrotnie zlodowaciały.

10
Park Narodowy Doliny Śmierci liczy ponad tysiąc gatunków roślin, wśród których dwadzieścia trzy to gatunki endemiczne.

Roślinność zmienia się tam w zależności od wysokości. Rzadkie krzewy, takie jak krzew kreozotowy (Larrea tridentata), pojedyncze rośliny z rodzaju Prosopis (Mimosoideae) i Orache (Atriplex) wystepują w dolinie, lilie palmowe Joshua (Yucca brevifolia), sosny Nevada, sosny zachodnie na wyższych wysokościach. Uwagę zwracają też zioła solne (Kali tragus) - krzewy swobodnie poruszające się na wietrze.

Kluczem do przetrwania tych roślin jest adaptacja do warunków występujących w Dolinie, w jednym z najsuchszych i najgorętszych miejsc w Ameryce Północnej.

11
Fauna jest tam stosunkowo różnorodna i obejmuje ponad 400 gatunków.

Fauna Doliny Śmierci obejmuje 51 gatunków ssaków (m.in. kojoty, lisy, rysie, kuguary, mulaki), 307 gatunków ptaków (m.in. kukułka naziemna), 36 gatunków gadów i 3 gatunki płazów.

W parku żyją owce gruborogie - podgatunek owiec górskich żyjący w małych odizolowanych stadach w Sierra Nevada i Dolinie Śmierci. Zwierzęta te należą do wysoko przystosowujących się, mogą żywić się prawie wszystkimi rodzajami roślin.

Wśród żyjących w Parku ryb występuje endemiczny gatunek karpia diabelskiego (Cyplinodon diabolis), który jest gatunkiem krytycznie zagrożonym.

12
Obszar Doliny Śmierci obfituje w wiele ciekawych miejsc.

Znajdują się one głównie na terenie Parku Narodowego Doliny Śmierci i są to między innymi:

  • Aguereberry Point - cypel i punkt widokowy dla turystów w Panamint Range, z którego można zobaczyć otaczające pasmo Panamint, Dolinę Śmierci z Furnace Creek i słonymi równinami Badwater Basin i Mount Charleston w Nevadzie
  • Amargosa Chaos - szereg formacji geologicznych położonych w Górach Czarnych w południowej części Doliny
  • Artist's Drive - obszar na zboczu Gór Czarnych, znany z różnorodnych kolorów skał. Kolory te powstały w wyniku utleniania się różnych metali: czerwony, różowy i żółty dają związki żelaza, zielony - z rozkładu miki pochodzącej z tufu, fioletowy - z manganu. Formacja ta jest dowodem jednego z najbardziej wybuchowych okresów wulkanicznych w Dolinie Śmierci
  • Badwater Basin - równina solna składająca się z niemal czystej soli kuchennej
  • Piece na węgiel drzewny Wildrose w pasmie Panamint z 1877 roku, służące do produkcji węgla drzewnego
  • Wydmy Mesquite - wydmy o powierzchni 4 km2 znajdujące się w  północnej części doliny często były wykorzystywane jako pustynne tło w filmach, m.in. w Gwiezdnych Wojnach
  • Tęczowy Kanion - powszechnie używany przez armię Stanów Zjednoczonych do szkolenia myśliwców

  •  Zabriskie Point  - część pasma Amargosa znana ze swojego erozyjnego krajobrazu. Składa się z osadów jeziora Furnace Creek, które wyschło 5 milionów lat temu, na długo przed powstaniem Doliny Śmierci. Zabriskie Point to także tytuł filmu Antonioniego z 1970 roku, na którego ścieżce dźwiękowej znalazła się muzyka m.in. Pink Floyd i The Rolling Stones
Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

15 ciekawostek o San Francisco
15 ciekawostek o San Francisco
Oro en Paz, Fierro en Guerra
San Francisco położone jest na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych na północnym krańcu Półwyspu San Francisco. Zaczęło się rozwijać dynamicznie w ...
29 ciekawostek o stanie Kolorado
29 ciekawostek o stanie Kolorado
Stan Stulecia
Kolorado to jeden z większych amerykańskich stanów, którego granice wyznacza długość i szerokość geograficzna. Stan ten słynie z urozmaiconego krajobr ...
37 ciekawostek o Los Angeles
37 ciekawostek o Los Angeles
Jedno z najbardziej wpływowych miast świata
Los Angeles, największe miasto Kalifornii i drugie co do wielkości miasto Stanów Zjednoczonych powstało w 1781 roku, kiedy to grupa osadników założyła ...
20 ciekawostek o Negewie
20 ciekawostek o Negewie
Pustynia skalista w Izraelu
Pustynia Negew w Izraelu to wielka pustynna wyżyna, zajmująca znaczny obszar południowej części kraju. Jest to pustynna kraina, choć nietypowa, bo kam ...
18 ciekawostek o Wadi Rum
18 ciekawostek o Wadi Rum
Dolina Księżyca
Wadi Rum leży na dalekim południu Jordanii, w granicach arabskiej pustyni Hisma. Jest rezerwatem przyrody ożywionej i nieożywionej. Olbrzymi płaskowyż ...
24 ciekawostki o pustyni Gobi
24 ciekawostki o pustyni Gobi
Największa pustynia w Azji
Jej krajobraz jest bardzo zróżnicowany, przeplatają się tutaj stepy z pustyniami i półpustyniami a znaleźć tu też można dolinę z jeziorami. Pomimo na ...
22 ciekawostki o Saharze
22 ciekawostki o Saharze
Największa gorąca pustynia świata
Nazwa pustyni wywodzi się z języka arabskiego, gdzie słowo ṣaḥārā oznacza pustynie (rodzaj żeński w liczbie mnogiej). Przynajmniej przez kilka tysięcy ...
16 ciekawostek o Atakamie
16 ciekawostek o Atakamie
Pustynia o marsjańskim krajobrazie
Pustynia Atakama w Chile jest ogromną przestrzenią o marsjańskim krajobrazie. Jest najbardziej suchą niepolarną pustynią na świecie i drugą pod względ ...

Najnowsze tematy

13 ciekawostek o śniegu
13 ciekawostek o śniegu
Biały puch zimowego krajobrazu
Śnieg, biały puch zimowego krajobrazu, jest nie tylko jednym z najbardziej uroczych zjawisk atmosferycznych, ale także małym cudem przyrody. Opadając ...
12 ciekawostek o Święcie Dziękczynienia
12 ciekawostek o Święcie Dziękczynienia
Najbardziej wyczekiwane święto rodzinne w Stanach Zjednoczonych
Święto Dziękczynienia to tradycyjne amerykańskie święto obchodzone w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Jego korzenie sięgają 1621 roku, kiedy grupa an ...
19 ciekawostek o kaszalocie spermacetowym
19 ciekawostek o kaszalocie spermacetowym
Jedno z najważniejszych zwierząt dla morskich ekosystemów
W głębiach oceanów, tam gdzie światło słoneczne traci swe znaczenie, króluje jedne z najbardziej majestatycznych i enigmatycznych mieszkańców mórz - k ...
14 ciekawostek o chałwie
14 ciekawostek o chałwie
Jedna z najstarszych słodkości na świecie
Chałwa to popularny wyrób cukierniczy występujący w różnych kulturach, zwłaszcza na Bliskim Wschodzie, w Azji Środkowej, Bałkanach i krajach basenu Mo ...
15 ciekawostek o zimorodku zwyczajnym
15 ciekawostek o zimorodku zwyczajnym
Symbol szczęścia
Zimorodek zwyczajny (Alcedo atthis) to ptak o niezwykłym wyglądzie, który przyciąga uwagę ornitologów i miłośników ptaków na całym świecie. Ten mały p ...
22 ciekawostki o Panamie
22 ciekawostki o Panamie
Państwo łączące Amerykę Północną z Ameryką Południową
Panama to kraj położony w samym sercu Ameryki Centralnej, łączący Amerykę Północną z Południową, a także kultury, historie i krajobrazy obu kontynentó ...
11 ciekawostek o Parku Narodowym Komodo
11 ciekawostek o Parku Narodowym Komodo
Jeden z nowych siedmiu cudów świata
Park Narodowy Komodo (Taman Nasional Komodo) to położony w Indonezji obszar chroniony. Jest jednym z pięćdziesięciu parków narodowych tego kraju, znaj ...
17 ciekawostek o hienie cętkowanej
17 ciekawostek o hienie cętkowanej
Śmiejąca się hiena
Hiena cętkowana jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych zwierząt Afryki, znanym również jako hiena śmiejąca się. Jest największym żyjącym członkiem ...

Podobne tematy