Geografia

Ciekawostki o Wadi Rum

Znaleźliśmy 18 ciekawostek na temat Wadi Rum

Dolina Księżyca

Wadi Rum leży na dalekim południu Jordanii, w granicach arabskiej pustyni Hisma. Jest rezerwatem przyrody ożywionej i nieożywionej. Olbrzymi płaskowyż z gigantycznymi formacjami skalnymi o nietypowych barwach, faliste czerwone wydmy i rozgwieżdżone nad nim niebo, tworzą tam iście bajkową scenerię.

Od lat dziewięćdziesiątych pustynia jest bardzo atrakcyjnym turystycznie terenem, gdzie popularna jest wspinaczka górska, a także spanie pod gwiazdami i jazda konna na koniach arabskich.

Wadi Rum
1
Wadi Rum, znana również jako Dolina Księżyca, jest największą wadi w Jordanii.

Wadi to arabski termin tradycyjny odnoszący się do doliny. Termin ten może odnosić się też do mokrego (efemerycznego) koryta rzeki, które zawiera wodę tylko wtedy, gdy występuje ulewny deszcz.

Wadi znajdują się na łagodnie nachylonych, prawie płaskich częściach pustyni. Pojawiająca się w nich okresowo woda pozostawia tamy z osadów, na których następnie osiada niesiony przez wiatr materiał, tworząc struktury osadowe. Osady wadi mogą zawierać szereg materiałów, od żwiru po błoto - są najbardziej zróżnicowanymi ze wszystkich środowisk pustynnych.

Wadi, w odróżnieniu od kanionów, wąwozów i suchych koryt rzecznych, są na ogół suche przez cały rok, z wyjątkiem okresu po deszczu. Środowisko pustynne charakteryzuje się nagłymi, ale rzadkimi ulewnymi deszczami, często prowadzącymi do gwałtownych powodzi (przebywanie na wadi w takim okresie może być niebezpieczne).

2
Pustynia położona jest na południu Jordanii, w pobliżu granicy z Arabią Saudyjską.

Znajduje się 250 kilometrów na południe od stolicy Jordanii, Ammanu i 70 kilometrów na północ od nadmorskiego miasta Akaba, w pobliżu granicy jordańsko-saudyjskiej.

3
Powierzchnia Wadi Rum wynosi 720 kilometrów kwadratowych.

Położona jest w granicach Pustyni Hisma, piaszczystej pustyni na Półwyspie Arabskim, która jest jedną z najpiękniejszych pustyń na świecie. Jej skaliste góry wyróżniają się białą, żółtą, czerwoną i brązową kolorystyką i charakterystycznymi formacjami geograficznymi.

Pustynia Hisma jest ważnym miejscem w historii ludzkości, ponieważ jest domem dla Nabatejczyków (starożytny lud pochodzenia semickiego przybyły z Półwyspu Arabskiego na tereny obecnego południowego Izraela i południowej Jordanii około VI w. p.n.e.) i innych plemion arabskich, które przed Nabatejczykami pozostawiły inskrypcje w dialekcie arabskim, znanym jako dialekt Hisma.

4
Skoncentrowana w dolinie Wadi Rum pustynia obejmuje najwyższe szczyty Lewantu (państwa leżące na wschodnim azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego).

 Są to Dżabal Umm ad Dami, Dżabal Ramm i Dżabal um Ishrin.

Dżabal Umm ad Dami jest najwyższym szczytem Jordanii, jego wysokość wynosi 1840 m n.p.m. Znajduje się on w odległości 30 kilometrów na południe od wioski Wadi Rum. W pogodny dzień z jego wierzchołka można zobaczyć Morze Czerwone i granicę z Arabią Saudyjską. Na szczycie znajduje się obserwatorium astronomiczne .

Drugim co do wysokości szczytem Jordanii jest Dżabal Ramm (1734 m n.p.m.), o metr niższy od niego jest Dżabal um Ishrin. Wschodnia ściana Dżabal Ramm uchodzi za jedną  z największych atrakcji wspinaczkowych w okolicy.

5
Wadi Rum było zamieszkane przez wiele kultur ludzkich od czasów prehistorycznych.

Ludzie osiedlali się w Wadi Rum tysiące lat temu i walczyli o przetrwanie w jego surowym środowisku. Byli myśliwymi, pasterzami, rolnikami, kupcami. Niegdyś mieszkali na niej Nabatejczycy, którzy pozostawili po sobie wiele budowli i inskrypcji, w tym świątynię znaną dziś jako "Świątynia Nabatejska".

Badania malunków naskalnych, petroglifów(wyrytych w skałach rysunków), badania pozostawionych świątyń wskazały, że osadnictwo ludzkie w Wadi Rum datuje się na epokę lodowcową sprzed 10 000 lat. Okolica obfitowała w źródła, miała łagodny klimat i obfitość wód gruntowych.

Wiele cywilizacji i narodów przybyło do Wadi Rum ze względu na jego charakterystyczne położenie geograficzne pomiędzy Półwyspem Arabskim a Lewantem. Byli to między innymi: Edomici, Asyryjczycy, Babilończycy, Persowie, Grecy, Nabatejczycy i ludzie islamu.

6
Prawdopodobnie nazwę Wadi Rum po raz pierwszy wymienił rzymski historyk Ptolemeusz.

Nazwał ją Aramoa w swoim wykazie miast położonych w Arabii, wskazując, że dolina ta mieści się w miejscu stycznie połączonym z nabatejskimi centrami gospodarczymi Petra i Ayla.

W latach 90. naukowcy prowadzili badania doliny polegające na odtworzeniu jej ruin. Badania te ujawniły obecność kompleksu pałaców i łaźni, pochodzącego z czasów Nabatejczyków.

Dawni mieszkańcy doliny dołączyli do sił Wielkiej Rewolty Arabskiej pod dowództwem króla Fajsala i walczyli u boku Lawrence'a z Arabii podczas Wielkiej Rewolty Arabskiej w 1916 roku.

7
Być może to brytyjski oficer Thomas Edward Lawrence najbardziej rozsławił Wadi Rum na Zachodzie.

Przechodził on przez dolinę kilkukrotnie podczas powstania arabskiego w latach 1917-18. W końcu osiedlił się w niej. W czasie powstania doradzał powstańcom i aby łatwiej wywierać wpływ na Arabów, przyjął ich strój i obyczaje, a także próbował przewyższyć ich wytrzymałością na trudy podróży i odwagą na polu walki. Dzięki temu wielu bojowników uznało go za swojego przywódcę. Unikał wydawania rozkazów, starła się tak wpływać na lokalnego naczelnika, aby ten żołnierzom przekazywał jego polecenia.

Dowodził bezpośredni wyłącznie swoją najemną gwardią, składającą się pod koniec konfliktu z około 90 wojowników.

8
Swoje wspomnienia wojenne zawarł Lawrence w dziele "Siedem filarów mądrości".

W latach 80. XX wieku jedna z formacji skalnych w Wadi Rum, pierwotnie znana jako "Jabal al-Mazmar" (Góra zarazy), została nazwana "Siedmioma filarami mądrości", na cześć książki Lawrence'a (choć książka ma niewiele wspólnego z Wadi Rum).

W dolinie Siq Um Tawaqi znajduje się skała, na której wyryto wizerunek Lawrence'a z Arabii.

9
Wszyscy mieszkańcy zamieszkujący dziś Wadi Rum i okolice to Beduini.

Do niedawna prowadzili oni koczowniczy tryb życia polegający na hodowli kóz i wielbłądów, i choć niektórzy z nich mieszkają dziś w nowoczesnych betonowych domach, nadal kultywują beduińskie zwyczaje i tradycje arabskie polegające m.in na tkaniu namiotów z koziej sierści.

Beduini na Wadi Rum są niezwykle gościnni i w dużej mierze są odpowiedzialni za rozwój doliny jako destynacji turystycznej. Wielu turystów uważa wspólne jedzenie lub picie kawy z Beduinami za jedno ze swoich najlepszych wspomnień z podróży do Wadi Rum.

Wadi Rum było ostatnio zamieszkiwane przez wiele plemion Beduinów, z których najbardziej znane jest Bani Attia.

10
Naukowcy twierdzą, że natura tego miejsca ukształtowała się około trzydzieści milionów lat temu.

Powstało wówczas duże pęknięcie w skorupie ziemskiej, w wyniku którego, oprócz Doliny Jordanu i Morza Czerwonego, powstało Wadi Rum. Pustynia Wadi Rum uważana jest za jedną z najpiękniejszych pustyń na świecie. Jej skaliste góry wyróżniają się białą, żółtą i czerwoną kolorystyką oraz charakterystycznymi formami.

Obszar ten jest rezerwatem, w którym jedynie około 200 km2 przeznaczone jest na jakąkolwiek działalność człowieka, reszta (około 520 km2) pozostaje bez ingerencji. Łączy ona różne tereny, w tym grupę gór, płaskowyże, wąskie doliny, naturalne łuki i wysokie urwiska.

11
Wadi Rum posiada dwa wejścia.

Jedno znajduje się od strony południowej, w pobliżu Wadi Al-Yatm, a drugie od strony północnej. Na obszarze Wadi Rum znajduje się wiele pozostałości cywilizacji Nabatejczyków, m.in. Świątynia Nabatejczyków w pobliżu góry Rum, oraz miejsca, które były wykorzystywane jako punkty obserwacyjne dla konwojów handlowych, aby chronić je przed atakami.

Na skałach w Ain al-Shalala i Wadi Rabigh znajdują się inskrypcje i pomniki bóstw.

12
Dolina obfituje w wody gruntowe.

Świadczy o tym obecność basenu Disi, ogromnego jordańskiego zbiornika wody, położonego w południowej Jordanii, w pobliżu granicy z Arabią Saudyjską. Basen zaczyna się około 500 metrów pod powierzchnią ziemi. Pobiera się z niego 90 milionów metrów sześciennych wody rocznie, rurami o średnicy 1 metra, w kierunku Ammanu i Akaby.

13
W Wadi Rum żyje niewiele zwierząt.

Większość z nich jest niewidoczna w ciągu dnia, gdyż z reguły zwierzęta pustynne prowadzą nocny tryb życia i unikają światła słonecznego. Choć ich liczebność znacznie spadła w ostatnich latach, nadal istnieje tam szereg interesujących ptaków (skowronek pustynny, czapla biało-czarna, jaskółka skalna, czarne szpaki), owadów, gadów (żmija rogata, żmija łuskowata, gekony, grzechotniki niebieskie) i unikalnych gatunków dzikich zwierząt, jak dzikie króliki, dzikie lisy i koty piaskowe, myszoskoczki.

14
Drzewa na Wadi Rum są niezmiernie rzadkie.

Wyjątek stanowią akacje, które maja płaskie wierzchołki i rzadkie, kolczaste gałęzie. Spotykane są też krótkie, drzewiaste krzewy rozsiane po całej pustyni. Stanowią one ważne źródło pożywienia dla kóz i wielbłądów, zwłaszcza latem , gdy zasychają wszystkie sukulenty pustynne.

W Wadi Rum rosną rośliny, które przystosowały się do surowych warunków klimatycznych regionów pustynnych. Są to drzewa o nazwie al-Maghirah (Echiochilon fruticosum), tamaryszek (Tamarix aphylla) i al-Bathran (Artemisia).

15
Prawie osiemdziesiąt lat po wyginięciu, w Wadi Rum pojawił się oryks arabski.

W 2009 roku Zjednoczone Emiraty Arabskie we współpracy z Urzędem Specjalnej Strefy Ekonomicznej w Akabie i Królewskim Towarzystwem Naukowym wypuścił w rezerwacie przyrody Wadi Rum 20 sztuk oryksów arabskich.

16
Uważa się, że nazwa "Wadi Rum" pochodzi od zaginionego miasta Irem.

Miasto to, często wymieniane jako Irem o tysiącu filarów, znajdowało się na pustyni Ar-Rab al-Chali w dzisiejszym Omanie. Miasto istniało od III w p.n.e. do początków naszej ery, słynęło z pałaców i świątyń o pozłacanych kolumnach.

Mieszkańcami Iremu było plemię Ad, przez Ptolomeusza zwane Ubarytami. Nazwa tego miasta pojawia się w Koranie, gdzie opisany jest jego upadek. Mieszkańcy miasta, zajmujący się okultyzmem i oddawaniem czci kamiennym bożkom, nie nawrócili się, mimo ostrzeżeń proroka Huda.

17
W 2011 roku obszar chroniony Wadi Rum został wpisany na listę światowego dziedzictw UNESCO.

W uznaniu wyjątkowej historii naturalnej i kulturowej Wadi Rum oraz ogromnego znaczenia turystyki dla lokalnej gospodarki, rząd Jordanii ogłosił Wadi Rum obszarem chronionym w 1998 roku.


18
Turystyka na Wadi Rum rozwinęła się w latach 80. XX wieku.

Zapoczątkowała ją brytyjska grupa wspinaczkowa, która w 1984 roku zwróciła się do władz Jordanii o możliwość eksploracji tego terenu pod względem wspinaczkowym. Dwóch uczestników tej grupy napisało później książkę opisującą walory turystyczne Wadi Rum, dzięki której teren ten stał się popularny turystycznie.

W organizowanie turystyki włączyli się też Beduini, którzy zainwestowali w budowę domów, sklepów, szkoły dla chłopców i dla dziewcząt i kupno autobusów dowożących turystów z Akaby i Wadi Musa. Turystyczny boom na Wadi Rum przypada na lata 90. XX wieku i trwa on do dziś.

Szczególne zainteresowanie pustynia pojawiło się po nakręceniu filmu "Lawrence z Arabii".

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

14 ciekawostek o Morzu Martwym
14 ciekawostek o Morzu Martwym
Najgłębsza na świecie depresja.
W najniższym miejscu na ziemi można się unosić na powierzchni słonej wody i wylegiwać w leczniczym błocie. W chrześcijańskich pielgrzymach, którzy prz ...
23 ciekawostki o Petrze
23 ciekawostki o Petrze
Tajemnicze miasto grobów
Na jordańskiej pustyni znajduje się zadziwiająca nekropolia wykuta w skalistych zboczach trudno dostępnych gór. Nawet dzisiaj można do niej dotrzeć ty ...
16 ciekawostek o Atakamie
16 ciekawostek o Atakamie
Pustynia o marsjańskim krajobrazie
Pustynia Atakama w Chile jest ogromną przestrzenią o marsjańskim krajobrazie. Jest najbardziej suchą niepolarną pustynią na świecie i drugą pod względ ...
22 ciekawostki o Saharze
22 ciekawostki o Saharze
Największa gorąca pustynia świata
Nazwa pustyni wywodzi się z języka arabskiego, gdzie słowo ṣaḥārā oznacza pustynie (rodzaj żeński w liczbie mnogiej). Przynajmniej przez kilka tysięcy ...
20 ciekawostek o Negewie
20 ciekawostek o Negewie
Pustynia skalista w Izraelu
Pustynia Negew w Izraelu to wielka pustynna wyżyna, zajmująca znaczny obszar południowej części kraju. Jest to pustynna kraina, choć nietypowa, bo kam ...
24 ciekawostki o pustyni Gobi
24 ciekawostki o pustyni Gobi
Największa pustynia w Azji
Jej krajobraz jest bardzo zróżnicowany, przeplatają się tutaj stepy z pustyniami i półpustyniami a znaleźć tu też można dolinę z jeziorami. Pomimo na ...
12 ciekawostek o Dolinie Śmierci
12 ciekawostek o Dolinie Śmierci
Jedno z najgorętszych miejsc na Ziemi
Dolina Śmierci to pustynny obszar położony w zachodniej części Stanów Zjednoczonych, głównie w Kalifornii, choć sięga również stanu Nevada. Jest to je ...

Najnowsze tematy

20 ciekawostek o Syrakuzach
20 ciekawostek o Syrakuzach
Miasto Archimedesa
Syrakuzy to miasto usytuowane na wschodnim wybrzeżu Sycylii we Włoszech. Jego korzenie sięgają czasów starożytnych, kiedy to było jednym z najważniejs ...
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
Drakula
Wład III Palownik, znany również jako Wład III Drakula, to postać historyczna, która wzbudza kontrowersje i fascynacje zarówno w Rumunii, jak i za gra ...
11 ciekawostek o chlebie
11 ciekawostek o chlebie
Symbol wspólnoty
Chleb - symbol żywności, która od tysięcy lat odgrywa kluczową rolę w życiu człowieka. Od starożytnych cywilizacji po współczesność, chleb był stałym ...
16 ciekawostek o marihuanie
16 ciekawostek o marihuanie
Kontrowersyjna używka
Marihuanę, zwyczajowo nazywaną również konopiami indyjskimi, od dawna otacza aura kontrowersji i fascynacji. Jest to roślina, której historia sięga ty ...
14 ciekawostek o Salem
14 ciekawostek o Salem
Amerykańska stolica grozy
Salem, nazywane "Miastem Czarownic", budzi skojarzenia z tajemnicą, historią i niezwykłymi wydarzeniami. Położone na wschodnim wybrzeżu, w stanie Mass ...
19 ciekawostek o Kirunie
19 ciekawostek o Kirunie
Szwedzkie miasto z lokalną anomalią magnetyczną
Kiruna, miasto zakorzenione w sercu Laponii, stanowi nie tylko ośrodek górniczy, lecz także fascynujące centrum kultury, historii i natury arktycznej. ...
16 ciekawostek o Bali
16 ciekawostek o Bali
Wyjątkowe miejsce na ziemi
Bali to wyspa w archipelagu Indonezji, jedna z najbardziej popularnych wysp w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Słynie z bogatej kultury i tradycji ...
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
9 ciekawostek o żółwiu Jonathanie
Najstarsze znane żyjące zwierzę lądowe
Żółw Jonathan to wyjątkowa postać w krainie zwierzęcych legend. Jego imponujący wiek i niezwykła historia życia uczyniły go jednym z najbardziej znany ...

Podobne tematy