Miasta

Ciekawostki o Filadelfii

Znaleźliśmy 22 ciekawostki na temat Filadelfii

Pierwsza stolica Stanów Zjednoczonych

Filadelfia, nazywana często "Miastem Braterskiej Miłości", jest jednym z najważniejszych i historycznie bogatych miast w Stanach Zjednoczonych.

Miasto założone z myślą o religijnej tolerancji i równości, odegrało ważną rolę podczas rewolucji amerykańskiej, było pierwszą stolicą kraju, a także miejscem, w którym została przyjęta Deklaracja Niepodległości i Konstytucja Stanów Zjednoczonych. To tam powstała pierwsza w kraju biblioteka, szpital, giełda, bank, szkoła medyczna i szkoła biznesu, a także ogród zoologiczny.

Filadelfia jest nie tylko miastem z bogatą historią, ale także miejscem, które wpłynęło na kształtowanie Stanów Zjednoczonych i ich tożsamości narodowej.

Filadelfia
1
Filadelfia jest amerykańskim miastem leżącym na północno-wschodnim wybrzeżu kraju, w Pensylwanii.

Jest szóstym co do wielkości miastem w Stanach Zjednoczonych i największym w stanie Pensylwania. Na wschodnim wybrzeżu Filadelfia jest drugim co do wielkości miastem po Nowym Jorku.

Miasto leży nad rzeką Delaware, w centrum obszaru metropolitalnego Delaware Valley. Jest to siódmy co do wielkości w kraju i jeden z największych na świecie regionów metropolitalnych, w którym mieszka ponad 6, 2 miliona mieszkańców.

Od 1854 roku Filadelfia jest też siedzibą hrabstwa Filadelfia, którego granice mieszczą się w granicach miasta.

2
Filadelfia potocznie nazywana jest Philly.

Nazywana jest też The City of Brotherly Love (Miasto braterskiej miłości). Nazwa ta wywodzi się z greki, gdzie philos oznacza "przyjaciel, kochający", a adelphos  - "brat".

3
Przed przybyciem na kontynent amerykański Europejczyków w XVII wieku, obszar dzisiejszej Filadelfii zamieszkiwany był przez rdzenną ludność - Indian Lenape, nazywanych także Indianami Delaware.

Utworzyli oni małą wioskę Shackamaxon. Większość Indian Delaware została wypchnięta ze swych terenów w XVIII wieku przez europejskich kolonistów, a także przez walki między plemionami. Europejczycy przybyli do Doliny Delaware na początku XVII wieku, a pierwsze osady zbudowali tam holenderscy koloniści (m.in. w 1623 roku Fort Nassau) i nazwali ten obszar Nową Holandią.

W 1638 roku pojawili się tam szwedzcy osadnicy, którzy pod wodzą zbuntowanego osadnika holenderskiego założyli nową kolonię Nowa Szwecja w Fort Christina. Toczyli oni między sobą walki, w których przewagę zdobyli Holendrzy. W 1664 roku kontrolę nad Nową Holandią przejęła flota angielska, a w 1682 roku prawa do tej kolonii uzyskał angielski kwakier William Penn i założył Filadelfię.

4
William Penn uzyskał prawa do założenia kolonii mocą edyktu nadanego mu przez Karola II Stuarta.

Mimo posiadanego edyktu, odkupił on ziemię od Indian Delaware, aby zapewnić pokój dla swojej kolonii. Lokalna legenda mówi, że Penn zawarł pakt o przyjaźni z wodzem Delawarów pod wiązem rosnącym w indiańskiej osadzie Shackamaxon (obecnie dzielnica Fishtown).

William Penn był członkiem kwakrów (chrześcijańska wspólnota religijna), doświadczył prześladowań religijnych, dlatego chciał, aby jego kolonia była miejscem tolerancji religijnej.

5
Penn nazwał swoją kolonię Filadelfia, co po grecku oznacza "miłość braterska".

Zaplanował miasto nad rzeką Delaware, które miało był portem i siedzibą administracji. Chciał aby podobne było do małego angielskiego miasteczka otoczonego ogrodami i sadami. Mieszkańcy jednak mieli inną wizję swojego miasta. 

W 1701 roku William Penn wydał statut, który ustanawiał Filadelfię miastem. Początkowo biedna Filadelfia szybko stała się ważnym ośrodkiem handlowym. Czołowy obywatel miasta, Beniamin Franklin (jeden z późniejszych ojców założycieli Stanów Zjednoczonych) miał duży wkład w ulepszenie i unowocześnienie miasta. Ulepszył usługi i założył nowe, jedne z pierwszych w kraju, w tym straż pożarną, bibliotekę, szpital.

Powstały tam liczne towarzystwa filozoficzne będące ośrodkami życia intelektualnego miasta, m.in. Filadelfijskie Towarzystwo Promocji Rolnictwa (1785 ), Pensylwańskie Towarzystwo Zachęty Produkcji i Sztuk Użytkowych (1787), Akademia Nauk Przyrodniczych (1787 ) i Instytut Franklina (1824).

6
W latach 50. XVIII wieku Filadelfia była największym miastem i najbardziej ruchliwym portem w Ameryce Brytyjskiej.

Stała się też drugim co do wielkości miastem w całym Imperium Brytyjskim po Londynie. Na skutek narastającej niechęci do brytyjskich praktyk kolonialnych pojawiły się idee niepodległościowe. Filadelfia stała się centrum amerykańskich rewolucjonistów i gospodarzem Pierwszego Kongresu Kontynentalnego.

Drugi Kongres Kontynentalny, który zjednoczył 13 kolonii, odbył się także w Filadelfii. Utworzył on nowy kraj o nazwie Zjednoczone Kolonie. W 1776 roku nazwa ta została przemianowana na Stany Zjednoczone Ameryki. 2 lipca 1776 roku Kongres ogłosił niepodległość od Wielkiej Brytanii i jednomyślnie zgodził się na Deklarację Niepodległości, którą podpisano dwa dni później, 4 lipca.

Dzień przyjęcia Deklaracji Niepodległości stał się podstawą corocznych obchodów przez Amerykanów. W 1938 roku obchody te zostały sformalizowane jako Dzień Niepodległości - jedno z dziesięciu wyznaczonych świąt federalnych w USA.

7
Historycznym symbolem amerykańskiej niepodległości zlokalizowanym w Filadelfii jest Dzwon Wolności.

Dzwon został zamówiony w 1752 roku przez Zgromadzenie Prowincji Pensylwanii w londyńskiej firmie Lester and Pack i został odlany z napisem "Oznajmijcie WOLNOŚĆ po całej ziemi wszystkim jej mieszkańcom” (biblijne odniesienie z Księgi Kapłańskiej).

Dzwon przez lata wielokrotnie oznajmiał ważne wydarzenia publiczne i zagrożenia dla społeczeństwa. Po raz pierwszy została nazwany Dzwonem Wolności przez grupę działaczy próbującą znieść niewolnictwo. W latach 30. XIX wieku abolicjoniści przyjęli go jako symbol swojej walki o prawo do wolności.

Obecnie dzwon jest eksponatem muzealnym w Filadelfii. Znajduje się w budynku, który jest częścią Independence National Historical Park.

8
Budynkiem, w którym Ojcowie Założyciele Ameryki debatowali i przyjęli zarówno Deklarację Niepodległości, jak i Konstytucję Stanów Zjednoczonych jest zabytkowa Independence Hall.

Budynek ten powstał w 1753 roku jako Siedziba Stanowa Pensylwanii. Był głównym miejscem posiedzeń Drugiego Kongresu Kontynentalnego od 1775 do 1781 roku i miejscem Konwencji Konstytucyjnej, podczas której 21 czerwca 1788 roku ratyfikowano Konstytucję Stanów Zjednoczonych ( uchwalona 17 września 1787, weszła w życie 4 marca 1789 roku) - najwyższy akt prawny obowiązujący w Stanach Zjednoczonych, podstawę systemu prawnego i ustroju politycznego. Konstytucja USA uznawana jest często za pierwszą ustawę zasadniczą świata (wcześniejsza od niej jest Konstytucja Korsyki z 1755 roku).

Ten historyczny budynek obywatelski w Filadelfii obecnie stanowi centralny element Narodowego Parku Historycznego Niepodległości.

W 1966 roku Independence Hall została wpisana do Krajowego Rejestru miejsc o znaczeniu historycznym, a w 1979 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

9
Filadelfia była pierwszą stolicą Stanów Zjednoczonych.

Pełniła tę rolę przez większość okresu kolonialnego i wczesnego okresu postkolonialnego, w tym od 1790 do 1800, kiedy to Waszyngton był budowany i przygotowywany do przejęcia funkcji nowej stolicy kraju. Stolica została przeniesiona do Waszyngtonu po wybudowaniu Białego Domu i Kapitolu w 1800 roku.

10
W 1793 roku wybuchła w Filadelfii największa epidemia żółtej febry w całej historii Stanów Zjednoczonych.

W okresie od 1 sierpnia do 9 listopada zaraza zabiła tam co najmniej 4 do 5 tysięcy osób, co stanowiło około 10% ówczesnej populacji miasta. W tym czasie miasto opuściło 20 tys. ludzi, w tym urzędnicy Kongresu i władz wykonawczych rządu federalnego. Niektóre sąsiednie miasta nie wpuszczały uchodźców z Filadelfii, a główne miasta portowe, w tym Baltimore i Nowy Jork, objęły kwarantanną uchodźców i towary z Filadelfii.

11
Do końca XVIII wieku Filadelfia była największym miastem Stanów Zjednoczonych.

Była też centrum finansowym i kulturalnym kraju, a projekty budowy nowych dróg, kanałów i kolei spowodowały, że Filadelfia stała się pierwszym dużym miastem przemysłowym Stanów Zjednoczonych. Wraz z obchodami stulecia Stanów Zjednoczonych w 1876 roku przemysł Filadelfii był uczczony podczas Wystawy Stulecia, pierwszych oficjalnych targów światowych w USA.

W 1816 roku wolna społeczność Czarnych mieszkańców miasta założyła Afrykański Kościół Metodystyczny Episkopalny, którego głównym przesłaniem było uniknięcie powszechnej w społeczeństwie dyskryminacji. Było to pierwsze niezależne wyznanie Czarnych w kraju i pierwszy Czarny Kościół Episkopalny.

12
W 1835 roku w Filadelfii odbył się pierwszy generalny strajk w Ameryce Północnej, w którym robotnicy wywalczyli dziesięciogodzinny dzień pracy.

Do miasta przybywali imigranci, głównie z Irlandii i Niemiec, którzy uciekali przed Wielkim Głodem w latach 40. XIX wieku. Założyli oni sieć kościołów i szkół katolickich i na dziesięciolecia zdominowali duchowieństwo katolickie.

W drugiej połowie XIX wieku i aż do XX wieku w mieście osiedlali się imigranci z Rosji, Europy Wschodniej, Włoch i Afroamerykanie z południowych Stanów Zjednoczonych.

13
Architektura Filadelfii sięga czasów kolonialnych i prezentuje bogactwo stylów.

Najwcześniejsze konstrukcje wznoszone były z drewnianych bali, ale budowle ceglane pojawiły się tam już w 1700 roku. W XVIII wieku w pejzażu miejskim dominowała architektura georgiańska (Independence Hall, Christ Church).

Za najwybitniejszego architekta Filadelfii drugiej połowy XIX wieku uważany jest Frank Furness.

Charakterystyczne dla Filadelfii były domy szeregowe (row houses), które pojawiły się na początku XIX wieku nie tylko w tym mieście, ale też w innych częściach Stanów Zjednoczonych, znane jako Philadelphia Rows.

14
W 1932 roku w Filadelfii powstał pierwszy w Stanach Zjednoczonych nowoczesny drapacz chmur w stylu międzynarodowym.

Był to budynek PSFS (obecnie znany jako Loews Philadelphia Hotel) , zaprojektowany przez George'a Howe'a i Williama Lescaze'a.  Budynek był drugim wieżowcem w USA wyposażonym w klimatyzację. Zwieńczony czerwonym neonem z inicjałami PSFS widoczny jest z odległości 32 kilometrów i jest ikoną Filadelfii.

Wieżowiec o wysokości 167 m pozostawał najwyższym budynkiem w mieście aż do 1987 roku.

15
Sześć bardzo produktywnych lat spędził w Filadelfii amerykański pisarz Edgar Allan Poe.

Mieszkał tam w latach 1838-1844 wraz ze swoją żoną Virginią Clemm Poe. Początkowo był redaktorem Burton’s Gentleman’s Magazine, następnie redaktorem naczelnym Graham’s Magazine . W ciągu tych lat Poe napisał m.in. Ligeja, Upadek domu Usherów, Podwójne morderstwo na Rue Morgue i Złoty Żuk .

16
W 1852 roku czesko-niemiecki ksiądz i misjonarz Johannes Nepomuk Neumann został wyświęcony na biskupa Filadelfii.

W ciągu ośmiu lat swojej kadencji położył on podwaliny pod katolicki system szkół parafialnych, który istnieje do dziś w Stanach Zjednoczonych. Założył też wiele gazet i czasopism katolickich, opublikował dwa katechizmy i tłumaczenie Biblii na język niemiecki. Został kanonizowany przez papieża Pawła VI w 1977 roku jako pierwszy biskup amerykański.

17
Najstarszy ogród zoologiczny w USA znajduje się w Filadelfii.

Zoo w Filadelfii zlokalizowane jest na zachodnim brzegu rzeki Schuylkill. Zostało ono zatwierdzone 21 marca 1859 roku, jednak z powodu amerykańskiej wojny secesyjnej, otwarte dopiero 1 lipca 1874 roku. Jest to jeden z pierwszych ogrodów zoologicznych na świecie, który znany jest z hodowli zwierząt uznanych za trudne do rozmnażania w niewoli.

Obecnie zajmuje obszar 17 hektarów i jest domem dla ponad 1300 gatunków zwierząt, z których wiele jest zagrożonych wyginięciem lub rzadkich.

18
Filadelfijska Poczta (The United States Postal Service, USPS) jest najstarszą służbą pocztową w Stanach Zjednoczonych.

Jej historia sięga roku 1775, kiedy to Kongres Kontynentalny powołał pierwszego Poczmistrza Generalnego, Benjamina Franklina. To właśnie w Filadelfii zaczęła się zorganizowana i skoordynowana służba pocztowa dla całego kraju.

Poczta w USA odegrała kluczową rolę w komunikacji, rozwoju gospodarczym i powstaniu narodu. Dlatego Filadelfijska Poczta ma duże znaczenie jako pierwsza tego typu instytucja w historii Stanów Zjednoczonych.

19
Pierwsze banki w Stanach Zjednoczonych powstały w Filadelfii.

Były to: Bank of North America założony w 1781 roku i Bank of Pennsylvania założony w 1782 roku, który znany był też jako Bank Wilsona, ponieważ jego założycielem był James Wilson, sygnatariusz Konstytucji Stanów Zjednoczonych.

20
Pierwsza giełda w Stanach Zjednoczonych to Filadelfijska Giełda Papierów Wartościowych (Philadelphia Stock Exchange), założona w 1790 roku.

Pierwotnie giełda ta była miejscem, w którym handlowano głównie obligacjami. Później rozszerzyła swoją działalność na akcje i opcje. Giełda Filadelfijska jest jedną z najstarszych giełd papierów wartościowych na świecie. Odegrała ona kluczową rolę w rozwoju rynków finansowych w USA.

21
Filadelfia to narodowe centrum kultury.

Znajduje się tam sześćdziesiąt siedem narodowych zabytków, w tym Independence Hall, a także więcej rzeźb i murali na świeżym powietrzu niż w jakimkolwiek innym mieście kraju.

Z Filadelfii pochodzi wielu wybitnych i wpływowych Amerykanów w dziedzinie nauki, sztuki, architektury, sportu, biznesu czy polityki.. Są wśród nich postaci historyczne, jak miedzy innymi Andrew Allen - były delegat do Kongresu Kontynentalnego, Edward Biddle - jeden z Ojców Założycieli, Francis Biddle - były prokurator generalny USA, główny sędzia procesu norymberskiego, William C. Bullitt Jr., który prowadził specjalną misję negocjacyjną z Władimirem Leninem, Grace Kelly - aktorka, była księżna Monako, Beniamin Franklin - Ojciec Założyciel, Simon Guggenheim, Benjamin Netanjahu i wielu innych.

Miasto posiada 45 teatrów, 32 muzea i 66 kin.

22
W 2021 roku magazyn Time umieścił Filadelfię na liście 100 najlepszych miejsc na świecie.

W 2016 roku miasto odwiedziło 42 miliony turystów krajowych, których pobyt wzbogacił kasę miasta o 6,8 miliarda dolarów.

Lubisz ciekawostki?

Podobne tematy

18 ciekawostek o Manhattanie
18 ciekawostek o Manhattanie
Najdroższa dzielnica Nowego Jorku
Manhattan to miejsce, w którym narodził się Nowy Jork. I choć jest to jego najmniejsza dzielnica, to pełni ona funkcję gospodarczego i administracyjne ...
18 ciekawostek o Białym Domu
18 ciekawostek o Białym Domu
Najpotężniejszy dom świata
Biały Dom to oficjalna rezydencja prezydenta Stanów Zjednoczonych, zlokalizowana w Waszyngtonie, D.C. Zaprojektowany przez Jamesa Hobana budynek ma ne ...
14 ciekawostek o Salem
14 ciekawostek o Salem
Amerykańska stolica grozy
Salem, nazywane "Miastem Czarownic", budzi skojarzenia z tajemnicą, historią i niezwykłymi wydarzeniami. Położone na wschodnim wybrzeżu, w stanie Mass ...
31 ciekawostek o Robercie Oppenheimerze
31 ciekawostek o Robercie Oppenheimerze
Ojciec bomby atomowej
Był wybitnym naukowcem, który całe życie poświęcił fizyce teoretycznej. Nazywany jest "ojcem bomby atomowej", choć był jedną z wielu osób pracujących ...
12 ciekawostek o Dolinie Śmierci
12 ciekawostek o Dolinie Śmierci
Jedno z najgorętszych miejsc na Ziemi
Dolina Śmierci to pustynny obszar położony w zachodniej części Stanów Zjednoczonych, głównie w Kalifornii, choć sięga również stanu Nevada. Jest to je ...
12 ciekawostek o Święcie Dziękczynienia
12 ciekawostek o Święcie Dziękczynienia
Najbardziej wyczekiwane święto rodzinne w Stanach Zjednoczonych
Święto Dziękczynienia to tradycyjne amerykańskie święto obchodzone w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Jego korzenie sięgają 1621 roku, kiedy grupa an ...
29 ciekawostek o stanie Kolorado
29 ciekawostek o stanie Kolorado
Stan Stulecia
Kolorado to jeden z większych amerykańskich stanów, którego granice wyznacza długość i szerokość geograficzna. Stan ten słynie z urozmaiconego krajobr ...
24 ciekawostki o Kaliningradzie
24 ciekawostki o Kaliningradzie
Królewiec
Kaliningrad jest stolicą i największym miastem Obwodu Kaliningradzkiego. Dawna niemiecka stolica Prus Wschodnich została przejęta i zrusyfikowana prze ...

Najnowsze tematy

19 ciekawostek o K2
19 ciekawostek o K2
To dzika góra, która próbuje Cię zabić
K2 zwany jest także Czogori. Jest drugim co do wysokości szczytem na Ziemi i najwyższym szczytem Karakorum. Podczas próby zdobycia szczytu życie strac ...
30 ciekawostek o pszczołach
30 ciekawostek o pszczołach
Niezwykle cenne owady
Pszczoły zawsze budziły fascynację człowieka z powodu korzyści płynących z ich działalności oraz ze względu na niezwykłą organizację społeczną. Społec ...
15 ciekawostek o Jezioraku
15 ciekawostek o Jezioraku
Najdłuższe naturalne jezioro w Polsce
Jeziorak to najdłuższe naturalne jezioro oraz szóste pod względem powierzchni w Polsce. Położone jest na Pojezierzu Iławskim i stanowi jego perłę przy ...
12 ciekawostek o Samos
12 ciekawostek o Samos
Miejsce narodzin Pitagorasa
Samos, położona na wschodnim krańcu Morza Egejskiego, to malownicza wyspa, bogata w historię, kulturę i przyrodę. Otoczona turkusowymi wodami i zielon ...
20 ciekawostek o Syrakuzach
20 ciekawostek o Syrakuzach
Miasto Archimedesa
Syrakuzy to miasto usytuowane na wschodnim wybrzeżu Sycylii we Włoszech. Jego korzenie sięgają czasów starożytnych, kiedy to było jednym z najważniejs ...
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
15 ciekawostek o Władzie Palowniku
Drakula
Wład III Palownik, znany również jako Wład III Drakula, to postać historyczna, która wzbudza kontrowersje i fascynacje zarówno w Rumunii, jak i za gra ...
11 ciekawostek o chlebie
11 ciekawostek o chlebie
Symbol wspólnoty
Chleb - symbol żywności, która od tysięcy lat odgrywa kluczową rolę w życiu człowieka. Od starożytnych cywilizacji po współczesność, chleb był stałym ...
16 ciekawostek o marihuanie
16 ciekawostek o marihuanie
Kontrowersyjna używka
Marihuanę, zwyczajowo nazywaną również konopiami indyjskimi, od dawna otacza aura kontrowersji i fascynacji. Jest to roślina, której historia sięga ty ...

Podobne tematy