Ciekawostki o Tove Jansson

Nie tylko mama Muminków

Tove Jansson
Tove Jansson była fińską pisarką, malarką, ilustratorką i rysowniczką komiksów. Świat poznał ją przede wszystkim jako autorkę książek o Muminkach, choć zawsze przeważały u niej ambicje malarskie.
1.Tove Jansson urodziła się w 1914 roku w stolicy Finlandii - w Helsinkach.
W tamtych latach w Helsinkach mieszkała spora część inteligencji szwedzkiej, ponieważ Finlandia przez dłuższą część swojej historii była pod panowaniem Szwecji. Językiem oficjalnym był szwedzki i całe życie kulturalne opierało się na trendach pochodzących ze Szwecji, nawet, gdy kraj został przejęty przez Rosję, a także później, gdy Finlandia w 1917 roku proklamowała niepodległość. Tove Jansson czuła się zarówno Szwedką jak i Finką. Jej językiem ojczystym był finsvenska, szwedzki z charakterystycznym fińskim akcentem.
2.Matka Tove, Signe Hammarsten pochodziła ze Szwecji, a ojciec, Viktor Janssen był Finem, pochodzącym ze szwedzkojęzycznej części kraju.
Rodzice byli artystami, ojciec rzeźbiarzem, a matka ilustratorką.
3.Rodzice Tove poznali się na studiach w Paryżu na początku XX wieku, ale osiedlili się w Helsinkach.
Tove, która urodziła się gdy wybuchła I wojna światowa, wychowywała się w pracowni, wśród gipsowych odlewów, płócien i pędzli.
4.Pisarka miała dwóch braci, którzy także zostali artystami.
Per Olov Jansson był fotografem (jego fotografie pojawiały się w książkach autorstwa siostry), Lars Jansson był autorem tekstów i rysownikiem komiksów (współpracował z siostrą przy tworzeniu komiksów o Muminkach).
5.Tove uwielbiała matkę, wyjątkową kobietę o wielu talentach.
Jej matka w młodości jeździła konno, świetnie strzelała, była sufrażystką i chciała zostać rzeźbiarką. Rzeczywistość jednak okazała się dla niej bardzo prozaiczna - musiała pracować, aby zarobić na rodzinę, męża i troje dzieci, gdyż jej małżonek był artystą, niepraktycznym marzycielem. Nocami rysowała projekty znaczków pocztowych i kąśliwe karykatury do czasopism, dzięki którym zdobyła przydomek Małej Kobry.
6.Tove od trzynastego roku życia pomagała matce w pracy, jeździła z nią do Sztokholmu, do rodziny.
Matka zabierała ją też do Blido (szwedzka wyspa w archipelagu sztokholmskim), gdzie podziwiała skaliste szkiery (małe skaliste wysepki, charakterystyczne dla bałtyckich wybrzeży Szwecji i Finlandii, zachodnich wybrzeży Norwegii i wybrzeży Alaski). Tam zrodziła się miłość Tove do dzikich bałtyckich wysp. Tam też wuj Einar straszył dziewczynkę trollami (gdy przyłapał ją na podjadaniu słodyczy w spiżarni), a ona wyobrażała je sobie jako białe, nieduże stwory podobne do hipopotama.
7.Pierwowzór Muminka narysowała na ścianie wychodka przy domku letniskowym w Pellinge.
Chciała tym rysunkiem pokazać bratu, jak według niej wyglądają trolle.
8.Marzyła o zostaniu wielką artystką, aby pomóc rodzinie.
Opowieści rodziców o Paryżu rozbudziły w niej chęć wyjazdu do tego miasta aby podjąć tam studia, ale rodziny na to nie było stać.
9.Rozpoczęła studia w Sztokholmie w Szkole Technicznej, na wydziale B dla studentów płci żeńskiej.
Wybrała kierunek - grafika produktów prospektowych, ale nie była z niego zadowolona, uczelnia wydała jej się nudna.
10.Przeniosła się do helsińskiej Akademii Sztuki Ateneum.
Dorabiała sobie tworząc ilustracje do książek i pisząc nowelki.
11.Jej mottem w tym czasie było "Labora et amare" - pracować i kochać.
Zakochała się w starszym o pięć lat wykładowcy żydowskiego pochodzenia, Samie Vannim. Jednak rodzina była przeciwna temu związkowi, postanowiła rozdzielić zakochanych, wysyłając Tove do Paryża.
12.Tove Jansson podejmowała się wielu zajęć, ale najbliższe jej sercu było malarstwo.
Uważała siebie przede wszystkim za malarkę, artystkę plastyka, która wszystkie swe myśli i uczucia przekształcała w formę plastyczną. Będąc w Paryżu chłonęła sztukę i kopiowała mistrzów, a przede wszystkim Rembrandta, którego autoportrety zainspirowały ją do wykonania kilku swoich.
13.Zawsze była osobą ekscentryczną, która od młodych lat kreowała swój wizerunek chociażby poprzez strój, przybieranie nonszalanckich póz.
Szokowała nosząc spodnie uszyte ręcznie z futra królika. Tę nonszalancję ukazywała również w swoich portretach, jak np. "Paląca dziewczyna" czy "Autoportret. Boa z rysia". Obrazy swoje sygnowała "Tove".
14.Wybuch II wojny światowej skomplikował i zmienił jej plany.
Rysowała okładki, karty pocztowe, bożonarodzeniowe ilustracje. Pracowała dużo chcąc pomóc rodzicom, których bardzo kochała. Wprawdzie irytowały ją proniemieckie i antyżydowskie poglądy ojca, który uważał, że sojusz z Hitlerem jest dla Finlandii korzystny wobec zagrożenia sowieckiego, jednak robiła wszystko, żeby im pomóc. Malowała obrazy na zamówienie i wymieniała je na potrzebne produkty, m.in. opał. Swój ulubiony portret "Dziewczyna z papierosem" oddała handlarzowi tytoniem, który zamienił go w plakat reklamowy. Swoje marzenia o sztuce musiała porzucić na konieczność zarabiania pieniędzy, aby przetrwać.
15.Napisała też wtedy swoją pierwszą książkę dla dzieci o Muminkach "Małe trolle i wielka powódź". Sama ją też zilustrowala.
Za zaliczkę z wydawnictwa kupiła błękitny kapelusz z woalką i kwiatami.