Ciekawostki o Julianie Tuwimie

Był też współzałożycielem kabaretu literackiego "Pod Picadorem" i grupy poetyckiej "Skamander". Blisko współpracował z tygodnikiem "Wiadomości Literackie" wydawanym w Warszawie w latach 1924-1939.

Najchętniej tłumaczył poezję rosyjską - był zafasynowany Puszkinem, ale tłumaczył także poezję francuską, łacińską i niemiecką. Jako łodzianin od najmłodszych lat miał do czynienia z różnorodnościa narodową, religijną i językową, gdyż w Łodzi wówczas pokojowo współistniały cztery kultury: polska, rosyjska, niemiecka i żydowska. Języków obcych nauczył się w rosyjskim gimnazjum, gdzie mówienie po polsku było zabronione, a jako języków obcych uczono niemieckiego i francuskiego.

Na ten język tłumaczył także utwory Słowackiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Artura Rimbauda.

Ojciec poety, Izydor Tuwim był urzędnikiem oddziału łódzkiego Azowsko-Dońskiego Banku Handlowego. Studiował w Paryżu, znał kilka języków obcych. Matka, Adela z Krukowskich pochodziła z inteligenckiej rodziny, była córką właściciela drukarni. Jej czterej bracia byli adwokatami i lekarzami. Dzieciństwo Juliana i jego siostry Ireny nie było beztroskie. Małżeństwo rodziców nie było zbyt udane, matka była neurotyczna i przewrażliwiona, a swoje lęki przed światem przekazywała dzieciom. Po śmierci męża próbowała popełnić samobójstwo, dlatego ostatnie lata życia spędziła w szpitalu dla psychicznie chorych w Otwocku. Podczas wojny, w czasie likwidacji getta, matka Tuwima została zastrzelona przez Niemców i pochowana w masowym grobie. Tuwim doprowadził do ekshumacji ciała matki i przeniósł je do grobu obok ojca na cmentarzu żydowskim w Łodzi.

Było to gimnazjum rosyjskojęzyczne. W czasach carskich uczęszczło do niego 150 uczniów. W 1905 roku uczniowie gimnazjum aktywnie wzięli udział w walce o wprowadzenie języka polskiego do szkół.

Z powodu złych ocen z matematyki musiał powtarzać szóstą klasę.

Studiował prawo i polonistykę, ale naukę zakończył po jednym semestrze. Jeszcze w czasie studiów rozpoczął współpracę z miesięcznikiem młodzieży akademickiej UW - Pro Arte et Studio. Był także współzałożycielem, obok Antoniego Słonimskiego, Jarosława Iwaszkiewicza, Kazimierza Wierzyńskiego i Jana Lechonia, grupy poetyckiej "Skamander". Wzorem dla skamandrytów była przede wszystkim twórczość Leopolda Staffa.

Stefania Marchew pochodziła z żydowskiej rodziny. Jej ojciec był handlowcem, a matka śpiewaczką. Tuwima poznała w 1912 roku w Łodzi, byli rówieśnikami. Była literatką i tłumaczką. Po ślubie z Tuwimem stale mu towarzyszyła. Poeta poświęcił jej liczne wiersze, m.in. "Przy okrągłym stole" (ten tekst, w nieco zmienionej wersji spopularyzowała w piosence "Tomaszów" Ewa Demarczyk). Poświęcił jej także tomik "Moja miłość". Stefania Tuwimowa zmarła 12 marca 1991 roku w Warszawie i pochowana jest obok męża na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Wiersz podpisany był inicjałami St. M. (były to incjały jego przyszłej żony).

Były to, m.in. : Tuvim, Schyzio Frenik, Pikador, Roch Pekinski, Mulek Róż, Korek i Amorek, Teofil, Madam Ickiewicz, Stary małpiarz, Fra Filippo Sconoppi, Harryman, Ikacy Ikacewicz początkujący, Prof. Baltazar Dziwacki, Profesor Ptaszek i inne.

Debiut ten odbił się szerokim echem. Obok zachwytów pojawiły się głosy bardzo krytyczne. Poetę oskarżano o wyuzdanie, rozpustę, deprawowanie młodzieży, pornografię.

Przyjacielem i protektorem poety w kręgach władzy był Bolesław Wieniawa-Długoszewski. Gdy Tuwim opublikował w 1929 roku rewolucyjny i pacyfistyczny wiersz "Do prostego człowieka" zawierający frazę "rżnij karabinem w bruk ulicy", odczytano to jako nawoływanie do dezercji z armii. Wiersz wywołał skandal, prokuratura wszczęła postepowanie przeciwko Tuwimowi, a Wieniawa-Długoszewski na jakiś czas zerwał kontakty z poetą.

W 1920 roku ukazał się tomik "Sokrates tańczący", następnie w kolejnych latach "Siódma jesień", "Słowa we krwi", "Rzecz czarnoleska", "Biblia cygańska", "Treść gorejąca". W "Wiadomościach Literackich" w 1935 roku ukazała się ankieta zatytułowana "Kogo wybrałbyś do Akademii Niezależnych, gdyby takowa istniała?". W ankiecie tej Tuwim zajął pierwsze miejsce.

Jego piosenki, jak "Miłość ci wszystko wybaczy", czy "Na pierwszy znak" Hanki Ordonówny, znali wszyscy i wszyscy śpiewali.

Przyczyną powstania poematu był ostry sprzeciw autora wobec rodzącego się w latach dwudziestych faszyzmu i sanacji, a także zezwierzęcania współczesnego świata, pogoni władzy za "pieniędzmi, seksem i obżarstwem". Poemat napisany w 1936 roku, w całości został wydany dopiero w 1982.

Napisane wtedy wiersze do dziś stanowią najbardziej znaną część twórczości poety: "Lokomotywa", Słoń Trąbalski", "Zosia-Samosia".

Wynikało to z faktu, że na lewym policzku posiadał nieusuwalne duże znamię, tzw. myszkę. Obecność tego znamienia od najwcześniejszych lat sprawiała, że czuł się naznaczony, inny niż wszyscy. Do swojej siostry pisał: "Kto wie, czy z twojego Julka pozbawionego tej cechy szczególnej wyrósłby poeta....Powiem ci, że na pewno nie. Wyrosłem w poczuciu upośledzenia i krzywdy osobistej jaką los mi sprawił i to stało się macierzystą glebą mojej poezji". Cierpiał też na zaburzenia nerwicowe (agorafobia, nerwica wegetatywna) i depresję. Agorafobia sprawiła, że w pewnym momencie po mieście mógł sie przemieszczać jedynie taksówkami i w towarzystwie żony. Był również uzależniony od alkoholu.

Był przez antysemitów brutalnie atakowany, zarzucano mu "zażydzanie polskiej literatury', nazywano gudłajskim Mickiewiczem. Ataki również ze strony Żydów powodowały, że całe życie zmagał się z podwójną tożsamością. Przed wybuchem II wojny światowej opowiadał się za asymilacją Żydów.

Wyemigrowali też inni: Lechoń, Słonimski, Wierzyński, Grydzewski i jako poeci satelici spotykali się w paryskiej Cafe de la Regence. Jednak w obliczu kapitulacji Francji w 1940 roku i wobec osobistego zagrożenia Tuwim i Lechoń wyjechali do Lizbony, a następnie do Rio de Janeiro, gdzie dołączył do nich Kazimierz Wierzyński. Ostatecznie wspólnie wyjechali do Nowego Jorku, gdzie Tuwim spędził prawie pięć lat.

Na emigracji Tuwim napisał nostalgiczny poemat "Kwiaty polskie". Zerwał też z dawnymi przyjaciółmi ze "Skamandra" - Lechoniem i Wierzyńskim, którzy nie mogli zaakceptować, że Tuwim godzi się z perspektywą budowania w Polsce socjalistycznego państwa.

W tym samym roku adoptowali z otwockiego domu dziecka córkę Ewę, która była żydowską sierotą. Ewa w 2006 roku założyła Fundację im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim, której celem jest udzielanie pomocy niepełnosprawnym i nieuleczalnie chorym dzieciom i młodzieży, a także sprawowanie opieki nad dorobkiem artystycznym poety i jego siostry.

Tuwim stał się osobą uprzywilejowaną przez ówczesne władze, chronioną i adorowaną. Otrzymał do dyspozycji willę w Aninie (po śmierci Tuwima dom kupił Piotr Jaroszewicz), samochód z kierowcą, bywał na balach, benefisach, audiencjach, zgodził się nawet ocenzurować "Kwiaty polskie", które ukazały się w 1949 roku. Tuwim otwarcie deklarował poparcie dla komunistycznych władz. Został członkiem Ogólnokrajowego Komitetu Obchodów 70-lecia urodzin Stalina. Pełnił też funkcję kierownika artystycznego Teatru Nowego. Jednak bardzo mało pisał w tym okresie - przez siedem lat jego życia w PRL-u napisał tylko 12 wierszy.

Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Pogrzeb był bardzo uroczysty, mowę wygłosił minister kultury i sztuki Włodzimierz Sokorski. Pośmiertnie nadano Tuwimowi Order Polonia Restituta z Wstęgą.

W kraju żegnano Tuwima jak księcia poezji, za granicą , na emigracji, jak zdrajcę. W londyńskich "Wiadomościach" Marian Hemar napisał "Sławił swoimi strofami Stalina, w plugawym pendant do swoich dawnych wierszy o Piłsudskim".

Był też kuzynem aktora kabaretowego i piosenkarza Kazimierza "Lopka" Krukowskiego, a także bratem stryjecznym aktora Włodzimierza Boruńskiego.

Znany był ze swych obsesji i pasji kolekcjonerskiej. Jeśli zainteresował go jakiś temat, musiał zbadać go dogłębnie i wiedzieć o nim wszystko.
Pod koniec życia postanowił stworzyć kolekcję elementarzy dla dzieci "z całego świata, we wszystkich językach, wszystkich narzeczach". W oparciu o nie chciał wydać "Podróż lingwistyczną dookoła świata" - niestety, nie zdążył tego dokonać.

Jedną z nich były szczury, które uważał za stworzenia "złe, zwinne i piskliwe". Zgromadził ogromny księgozbiór prac poświęconych gryzoniom. Postanowił napisać na ich temat dramat, a nawet tematyczną monografię, ale rezultatem był tylko jeden wiersz.
Materiały do swych pasjonujących tematów sprowadzał także z  zagranicy. Pewien antykwariusz z Bonn wspominał: "Mam w Polsce dwóch klientów. Jeden zbiera książki o szczurach i myszach, a drugi nie płaci mi rachunków". Tym pierwszym okazał się Julian Tuwim.
Oprócz szczurów interesowały go również pchły i badaniu tego tematu poświęcił też sporo czasu.

Bardzo zainteresował się demonologią, a tematyka piekielna była jego słabością. Zgromadził około tysiąca tytułów poświęconych diabłom i demonom, które przez stulecia wydawane były w Europie.
O diabłach wydał dwie publikacje, choć na ich łamach podkreślał, że to "dzieła dyletanta i bibliofila". Informacje zawarte w nich szokowały; twierdził, że na jednego człowieka przypada aż 11 tys. diabłów. Pisał też, że według polskich wierzeń diabeł najczęściej mówił po niemiecku i ubierał się z cudzoziemska, chociaż nigdy nie brakowało też czartów w szlacheckich kontuszach. Informował też, że diabły mogą pojawiać się także pod postacią zwierząt, na przykład koguta, pudla oraz różnych gatunków ptaków.

Warszawscy antykwariusze odkładali dla niego różne dziwne przedmioty, gdyż znając go, wiedzieli, że nie będzie mógł powstrzymać się przed kupieniem ich. Niektórzy przynosili mu wprost do domu ciekawe precjoza, zwłaszcza, że poeta rzadko opuszczał dom.