Ludzie

Ciekawostki o Julianie Tuwimie

Znaleźliśmy 30 ciekawostek na temat Juliana Tuwima

Jeden z najpopularniejszych poetów dwudziestolecia międzywojennego

Znany był ze swojego specyficznego humoru objawiającego się bystrością umysłu i świeżością. Jego twórczość uważana jest za trudną, ze względu na częste gry słów, zwielokrotnienia znaczeń jednego wyrazu poprzez inne. Poeta posługuje się w niej błyskotliwym i giętkim językiem, a jego wiersze charakteryzują się niebywałym pięknem i kulturą słowa.
1
Julian Tuwim był poetą, pisarzem, autorem wodewili, skeczy, librett operetkowych i tekstów piosenek.
Był też współzałożycielem kabaretu literackiego "Pod Picadorem" i grupy poetyckiej "Skamander". Blisko współpracował z tygodnikiem "Wiadomości Literackie" wydawanym w Warszawie w latach 1924-1939.
2
Obok twórczości własnej przez całe życie uprawiał także przekłady poetyckie, mówi się o nim, że był pierwszym nowoczesnym tłumaczem poezji w Polsce.
Najchętniej tłumaczył poezję rosyjską - był zafasynowany Puszkinem, ale tłumaczył także poezję francuską, łacińską i niemiecką. Jako łodzianin od najmłodszych lat miał do czynienia z różnorodnościa narodową, religijną i językową, gdyż w Łodzi wówczas pokojowo współistniały cztery kultury: polska, rosyjska, niemiecka i żydowska. Języków obcych nauczył się w rosyjskim gimnazjum, gdzie mówienie po polsku było zabronione, a jako języków obcych uczono niemieckiego i francuskiego.
3
Jako tłumacz, Tuwim zadebiutował przekładem wiersza Leopolda Staffa na esperanto.
Na ten język tłumaczył także utwory Słowackiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Artura Rimbauda.
4
Urodził się w Łodzi przy ulicy Widzewskiej 44 (obecnie Kilińskiego 46) 13 września 1894 roku, w zasymilowanej mieszczańskiej rodzinie żydowskiej.
Ojciec poety, Izydor Tuwim był urzędnikiem oddziału łódzkiego Azowsko-Dońskiego Banku Handlowego. Studiował w Paryżu, znał kilka języków obcych. Matka, Adela z Krukowskich pochodziła z inteligenckiej rodziny, była córką właściciela drukarni. Jej czterej bracia byli adwokatami i lekarzami. Dzieciństwo Juliana i jego siostry Ireny nie było beztroskie. Małżeństwo rodziców nie było zbyt udane, matka była neurotyczna i przewrażliwiona, a swoje lęki przed światem przekazywała dzieciom. Po śmierci męża próbowała popełnić samobójstwo, dlatego ostatnie lata życia spędziła w szpitalu dla psychicznie chorych w Otwocku. Podczas wojny, w czasie likwidacji getta, matka Tuwima została zastrzelona przez Niemców i pochowana w masowym grobie. Tuwim doprowadził do ekshumacji ciała matki i przeniósł je do grobu obok ojca na cmentarzu żydowskim w Łodzi.
5
Tuwim uczył się w latach 1904-1914 w Męskim Gimnazjum Rządowym w Łodzi.
Było to gimnazjum rosyjskojęzyczne. W czasach carskich uczęszczło do niego 150 uczniów. W 1905 roku uczniowie gimnazjum aktywnie wzięli udział w walce o wprowadzenie języka polskiego do szkół.
6
Nie był zbyt dobrym uczniem, nie interesowały go przedmioty ścisłe.
Z powodu złych ocen z matematyki musiał powtarzać szóstą klasę.
7
W 1916 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim.
Studiował prawo i polonistykę, ale naukę zakończył po jednym semestrze. Jeszcze w czasie studiów rozpoczął współpracę z miesięcznikiem młodzieży akademickiej UW - Pro Arte et Studio. Był także współzałożycielem, obok Antoniego Słonimskiego, Jarosława Iwaszkiewicza, Kazimierza Wierzyńskiego i Jana Lechonia, grupy poetyckiej "Skamander". Wzorem dla skamandrytów była przede wszystkim twórczość Leopolda Staffa.
8
W 1919 roku Tuwim ożenił się ze Stefanią Marchew.
Stefania Marchew pochodziła z żydowskiej rodziny. Jej ojciec był handlowcem, a matka śpiewaczką. Tuwima poznała w 1912 roku w Łodzi, byli rówieśnikami. Była literatką i tłumaczką. Po ślubie z Tuwimem stale mu towarzyszyła. Poeta poświęcił jej liczne wiersze, m.in. "Przy okrągłym stole" (ten tekst, w nieco zmienionej wersji spopularyzowała w piosence "Tomaszów" Ewa Demarczyk). Poświęcił jej także tomik "Moja miłość". Stefania Tuwimowa zmarła 12 marca 1991 roku w Warszawie i pochowana jest obok męża na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
9
Debiutem poetyckim Tuwima był wiersz "Prośba" opublikowany w 1913 roku w "Kurierze Warszawskim".
Wiersz podpisany był inicjałami St. M. (były to incjały jego przyszłej żony).
10
Tuwim podpisywał swoja twórczość ponad czterdziestoma pseudonimami.
Były to, m.in. : Tuvim, Schyzio Frenik, Pikador, Roch Pekinski, Mulek Róż, Korek i Amorek, Teofil, Madam Ickiewicz, Stary małpiarz, Fra Filippo Sconoppi, Harryman, Ikacy Ikacewicz początkujący, Prof. Baltazar Dziwacki, Profesor Ptaszek i inne.
11
W 1918 roku ukazał się debiutancki tomik Tuwima "Czyhanie na Boga".
Debiut ten odbił się szerokim echem. Obok zachwytów pojawiły się głosy bardzo krytyczne. Poetę oskarżano o wyuzdanie, rozpustę, deprawowanie młodzieży, pornografię.
12
W czasie wojny polsko-bolszewickiej Tuwim pracował w Biurze Prasowym marszałka Józefa Piłsudskiego.
Przyjacielem i protektorem poety w kręgach władzy był Bolesław Wieniawa-Długoszewski. Gdy Tuwim opublikował w 1929 roku rewolucyjny i pacyfistyczny wiersz "Do prostego człowieka" zawierający frazę "rżnij karabinem w bruk ulicy", odczytano to jako nawoływanie do dezercji z armii. Wiersz wywołał skandal, prokuratura wszczęła postepowanie przeciwko Tuwimowi, a Wieniawa-Długoszewski na jakiś czas zerwał kontakty z poetą.
13
Większość czytelników przyjmowała kolejne tomiki poezji Tuwima z entuzjazmem.
W 1920 roku ukazał się tomik "Sokrates tańczący", następnie w kolejnych latach "Siódma jesień", "Słowa we krwi", "Rzecz czarnoleska", "Biblia cygańska", "Treść gorejąca". W "Wiadomościach Literackich" w 1935 roku ukazała się ankieta zatytułowana "Kogo wybrałbyś do Akademii Niezależnych, gdyby takowa istniała?". W ankiecie tej Tuwim zajął pierwsze miejsce.
14
Tuwim opócz tomików poezji tworzył też kabaretowe skecze, humoreski, satyry, piosenki.
Jego piosenki, jak "Miłość ci wszystko wybaczy", czy "Na pierwszy znak" Hanki Ordonówny, znali wszyscy i wszyscy śpiewali.
15
W 1936 roku napisał katastroficzny poemat "Bal w operze", przez wielu krytyków oceniany jako arcydzieło XX-wiecznej literatury polskiej oraz najwybitniejsze ówczesne dzieło satyryczne.
Przyczyną powstania poematu był ostry sprzeciw autora wobec rodzącego się w latach dwudziestych faszyzmu i sanacji, a także zezwierzęcania współczesnego świata, pogoni władzy za "pieniędzmi, seksem i obżarstwem". Poemat napisany w 1936 roku, w całości został wydany dopiero w 1982.
16
Pod koniec lat międzywojennych Tuwim napisał wiersze dla dzieci.
Napisane wtedy wiersze do dziś stanowią najbardziej znaną część twórczości poety: "Lokomotywa", Słoń Trąbalski", "Zosia-Samosia".
17
Tuwim pozował do zdjęć przeważnie prawym profilem.
Wynikało to z faktu, że na lewym policzku posiadał nieusuwalne duże znamię, tzw. myszkę. Obecność tego znamienia od najwcześniejszych lat sprawiała, że czuł się naznaczony, inny niż wszyscy. Do swojej siostry pisał: "Kto wie, czy z twojego Julka pozbawionego tej cechy szczególnej wyrósłby poeta....Powiem ci, że na pewno nie. Wyrosłem w poczuciu upośledzenia i krzywdy osobistej jaką los mi sprawił i to stało się macierzystą glebą mojej poezji". Cierpiał też na zaburzenia nerwicowe (agorafobia, nerwica wegetatywna) i depresję. Agorafobia sprawiła, że w pewnym momencie po mieście mógł sie przemieszczać jedynie taksówkami i w towarzystwie żony. Był również uzależniony od alkoholu.
18
Tuwim zwalczany był przez polskich antysemitów, dla których był Żydem, ale atakowali go również Żydzi, dla których był zdrajcą, bo wybrał polskość.
Był przez antysemitów brutalnie atakowany, zarzucano mu "zażydzanie polskiej literatury', nazywano gudłajskim Mickiewiczem. Ataki również ze strony Żydów powodowały, że całe życie zmagał się z podwójną tożsamością. Przed wybuchem II wojny światowej opowiadał się za asymilacją Żydów.
19
W 1939 roku Tuwim wraz z żoną opuścili Warszawę i przez Rumunię i Włochy wyemigrowali do Francji.
Wyemigrowali też inni: Lechoń, Słonimski, Wierzyński, Grydzewski i jako poeci satelici spotykali się w paryskiej Cafe de la Regence. Jednak w obliczu kapitulacji Francji w 1940 roku i wobec osobistego zagrożenia Tuwim i Lechoń wyjechali do Lizbony, a następnie do Rio de Janeiro, gdzie dołączył do nich Kazimierz Wierzyński. Ostatecznie wspólnie wyjechali do Nowego Jorku, gdzie Tuwim spędził prawie pięć lat.
20
Członkowie poetyckiej grupy "Skamander" stanowili pierwszą wielką falę emigracji polskich literatów i poetów.
Na emigracji Tuwim napisał nostalgiczny poemat "Kwiaty polskie". Zerwał też z dawnymi przyjaciółmi ze "Skamandra" - Lechoniem i Wierzyńskim, którzy nie mogli zaakceptować, że Tuwim godzi się z perspektywą budowania w Polsce socjalistycznego państwa.
21
W czasie okupacji cała twórczość Tuwima trafiła na niemieckie listy proskrypcyjne jako szkodliwa i nieporządana z przeznaczeniem do zniszczenia.
22
W czerwcu 1946 roku Tuwimowie powrócili do Polski.
W tym samym roku adoptowali z otwockiego domu dziecka córkę Ewę, która była żydowską sierotą. Ewa w 2006 roku założyła Fundację im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim, której celem jest udzielanie pomocy niepełnosprawnym i nieuleczalnie chorym dzieciom i młodzieży, a także sprawowanie opieki nad dorobkiem artystycznym poety i jego siostry.
23
Powrót Tuwima do kraju komuniści traktowali jako swój wielki sukces.
Tuwim stał się osobą uprzywilejowaną przez ówczesne władze, chronioną i adorowaną. Otrzymał do dyspozycji willę w Aninie (po śmierci Tuwima dom kupił Piotr Jaroszewicz), samochód z kierowcą, bywał na balach, benefisach, audiencjach, zgodził się nawet ocenzurować "Kwiaty polskie", które ukazały się w 1949 roku. Tuwim otwarcie deklarował poparcie dla komunistycznych władz. Został członkiem Ogólnokrajowego Komitetu Obchodów 70-lecia urodzin Stalina. Pełnił też funkcję kierownika artystycznego Teatru Nowego. Jednak bardzo mało pisał w tym okresie - przez siedem lat jego życia w PRL-u napisał tylko 12 wierszy.
24
Poeta zmarł 27 grudnia 1953 roku w Zakopanem, w pensjonacie ZAiKS-u.
Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Pogrzeb był bardzo uroczysty, mowę wygłosił minister kultury i sztuki Włodzimierz Sokorski. Pośmiertnie nadano Tuwimowi Order Polonia Restituta z Wstęgą.
25
Na pogrzebie stawili sie peerelowscy dygnitarze ale też tłum zwykłych czytelników.
W kraju żegnano Tuwima jak księcia poezji, za granicą , na emigracji, jak zdrajcę. W londyńskich "Wiadomościach" Marian Hemar napisał "Sławił swoimi strofami Stalina, w plugawym pendant do swoich dawnych wierszy o Piłsudskim".
26
Julian Tuwim był bratem Ireny Tuwim, polskiej poetki, prozaiczki i tłumaczki literatury dla dzieci i młodzieży.
Był też kuzynem aktora kabaretowego i piosenkarza Kazimierza "Lopka" Krukowskiego, a także bratem stryjecznym aktora Włodzimierza Boruńskiego.
27
Tuwim przez całe życie zachował wiele młodzieńczych pasji, często bardzo osobliwych.
Znany był ze swych obsesji i pasji kolekcjonerskiej. Jeśli zainteresował go jakiś temat, musiał zbadać go dogłębnie i wiedzieć o nim wszystko.
Pod koniec życia postanowił stworzyć kolekcję elementarzy dla dzieci "z całego świata, we wszystkich językach, wszystkich narzeczach". W oparciu o nie chciał wydać "Podróż lingwistyczną dookoła świata" - niestety, nie zdążył tego dokonać.
28
Inne pasje były dość kontrowersyjne.
Jedną z nich były szczury, które uważał za stworzenia "złe, zwinne i piskliwe". Zgromadził ogromny księgozbiór prac poświęconych gryzoniom. Postanowił napisać na ich temat dramat, a nawet tematyczną monografię, ale rezultatem był tylko jeden wiersz.
Materiały do swych pasjonujących tematów sprowadzał także z  zagranicy. Pewien antykwariusz z Bonn wspominał: "Mam w Polsce dwóch klientów. Jeden zbiera książki o szczurach i myszach, a drugi nie płaci mi rachunków". Tym pierwszym okazał się Julian Tuwim.
Oprócz szczurów interesowały go również pchły i badaniu tego tematu poświęcił też sporo czasu.
29
Znajomi poety nazywali go "barmanem czarnoksięskich eliksirów".
Bardzo zainteresował się demonologią, a tematyka piekielna była jego słabością. Zgromadził około tysiąca tytułów poświęconych diabłom i demonom, które przez stulecia wydawane były w Europie.
O diabłach wydał dwie publikacje, choć na ich łamach podkreślał, że to "dzieła dyletanta i bibliofila". Informacje zawarte w nich szokowały; twierdził, że na jednego człowieka przypada aż 11 tys. diabłów. Pisał też, że według polskich wierzeń diabeł najczęściej mówił po niemiecku i ubierał się z cudzoziemska, chociaż nigdy nie brakowało też czartów w szlacheckich kontuszach. Informował też, że diabły mogą pojawiać się także pod postacią zwierząt, na przykład koguta, pudla oraz różnych gatunków ptaków.
30
Julian Tuwim gromadził też przeróżne kurioza, rzadkie druki, afisze.
Warszawscy antykwariusze odkładali dla niego różne dziwne przedmioty, gdyż znając go, wiedzieli, że nie będzie mógł powstrzymać się przed kupieniem ich. Niektórzy przynosili mu wprost do domu ciekawe precjoza, zwłaszcza, że poeta rzadko opuszczał dom.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Ołomuńcu
Ołomuniec leżący we wschodniej części Republiki Czeskiej jest pięknym, choć mało popularnym miastem. Jako stolica Moraw posiada bogatą historię, które ...
Teatro Amazonas - opera w sercu amazońskiego lasu deszczowego
Teatro Amazonas to jeden z najważniejszych teatrów Brazylii i główną atrakcją miasta Manaus. Zlokalizowany  w Largo de São Sebastião, historycznym cen ...
Ciekawostki o krowach
Kiedyś wypasane były w mniejszych stadach na wiejskich łąkach, dziś najczęściej spotykamy ja w dużych farmach nastawionych na przemysłową produkcję. D ...
Ciekawostki o długoszparze
Długoszpar, zwany także żarłaczem olbrzymim, jest drugą co do wielkości znaną rybą na świecie, po rekinie wielorybim. Długość jego ciała jest imponują ...
Ciekawostki o Niemczech
Nasi zachodni sąsiedzi to kraj o burzliwej historii. Stamtąd pochodzi tradycja i kultura średniowiecznej chrześcijańskiej Europy ale i także jeden z n ...
Ciekawostki o Alfredzie Noblu
Żyjący w XIX wieku Alfred Nobel najbardziej znany jest z tego, że przekazał swoją fortunę na ustanowienie Nagrody Nobla, choć wniósł on także wielki w ...
Ciekawostki o Rzymie
Historia Rzymu trwa nieprzerwanie od 28 wieków, choć wiadomo że obszar ten był zamieszkiwany przez ludzi dużo wcześniej. Rzym jest jednym z najdłużej ...
Ciekawostki o Afryce
To właśnie z Afryki na podbój świata wyruszyli pierwsi przodkowie współczesnego człowieka. Choć w starożytności w Afryce rozwijały się i rozkwitały po ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Leonardzie Cohenie
Kanadyjski poeta, pisarz i piosenkarz tworzący w stylu piosenki autorskiej, urodził się w Montrealu jako Leonard Norman Cohen. Pochodził z żydowskiej ...
Ciekawostki o Adamie Mickiewiczu
Wybitny polski poeta i jeden z Trzech Wieszczów. Uznawany za czołowego reprezentanta Wielkiej Emigracji. Całe swoje życie poświęcił twórczości i walce ...
Ciekawostki o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim
Krzysztof Kamil Baczyński powszechnie uznany jest za jednego z najwybitniejszych poetów okresu okupacji. Jego poezja najpełniej wyraża cechy pokolenia ...
Ciekawostki o Stanisławie Wyspiańskim
Stanisław Wyspiański nazywany czwartym wieszczem polskim był wielkim dramatopisarzem, poetą, świetnym portrecistą, twórcą witraży. Urodził się w Krako ...
Ciekawostki o Louise Glück
Louise Glück, amerykańska poetka i eseistka, dotychczas znana w Polsce niewielkiej rzeszy czytelników. W swojej twórczości nawiązuje do wątków osobist ...
Ciekawostki o Janie Kochanowskim
Był jednym z najbardziej wybitnych polskich twórców, którego twórczość odcisnęła się w znacznym stopniu na twórczości literatury polskiej. Polszczyzna ...
Ciekawostki o Wisławie Szymborskiej
Poetka i eseistka. Laureatka literackiej Nagrody Nobla.Przez najbliższe otoczenie zapamiętana jako osoba skromna, ceniąca spokój. Źle znosiła wszelkie ...
Ciekawostki o Juliuszu Słowackim
Jeden z największych poetów polskich, zaliczany do grona trzech Wieszczy Narodowych. Był autorem wybitnych dzieł literackich okresu romantyzmu a także ...