Nauka

Ciekawostki o bursztynie

Znaleźliśmy 18 ciekawostek na temat bursztynu

Sukcynit, elektron, jantar, sokal, amber, karuba, chaszmal

Bursztyn to jeden z najciekawszych produktów wytworzonych przez naturę. Posiada wygląd kamienia szlachetnego, ale jest skamieniałą żywicą drzew iglastych żyjących przed milionami lat.
Od wieków stanowił przedmiot handlu, dla pozyskania go wytyczono w Europie szlak handlowy - szlak bursztynowy.
Od wieków też istniało zapotrzebowanie na ten surowiec ze względu na jego liczne walory dekoracyjne, kosmetyczne i medyczne.
Największe złoża bursztynu, bo aż ponad 90%, znajdują się w rejonie Morza Bałtyckiego, w obwodzie kaliningradzkim. 

1

Bursztyn jest skamieniałą żywicą drzew iglastych.

Może powstawać także z żywicujących drzew liściastych z grupy bobowców (Fabales), ale jest to rzadkie zjawisko.

2

Bursztyn występuje w utworach trzeciorzędowych i kredowych.

Z utworów trzeciorzędowych pochodzi bursztyn bałtycki, dominikański, birmański, chilijski, meksykański, australijski, grenlandzki, sachaliński i sycylijski.

Z utworów kredowych natomiast: libański, jakucki, odmiany spotykane w Kanadzie (cedaryt) i odmiany spotykane w Czechach (walchowit, neudorfit).

3

Najbardziej znany jest bursztyn pochodzący z utworów trzeciorzędowych Polski, Litwy, Łotwy, Rosji, Danii i Niemiec.

Jego nazwa geologiczna to sukcynit. 

4

Największe na świecie pokłady bursztynu znajdują się w obwodzie kaliningradzkim, w okolicy Jantarnego nad Bałtykiem.

Szacuje się, że znajduje się tam ponad 90% światowych zasobów tego surowca.

5

Pierwsze wzmianki o złożach bursztynu nad Bałtykiem pochodzą z XII wieku.

Nie ustalono jednoznacznie z jakiego gatunku drzewa pochodziła żywica, z której powstał bursztyn bałtycki. Najczęściej w literaturze wskazywana jest sosna bursztynowa (Pinus succinifera). Jednak najnowsze badania wskazują na Pseudolarix wehri z rodzaju modrzewników lub na drzewa z rodziny sośnicowatych.

6

Bursztyn bałtycki występuje w złożach.

Na terenie Polski znajdują się one w okolicach Zatoki Gdańskiej, Mierzei Wiślanej, u nasady Mierzei Helskiej, w okolicach Lubartowa, na Kurpiach czy okolicach Słupska, gdzie znajduje się dawna kopalnia bursztynu w Możdżanowie.

Geologicznie udokumentowane są cztery złoża o łącznej zawartości bursztynu 1118 ton, największe w okolicach Lubartowa - 1088 ton.

7

Polska nazwa bursztyn pochodzi od jego niemieckiej nazwy Bernstein - kamień, który się pali.

W różnych krajach bursztyn nosi różne nazwy.

    Dowiedz się więcej...
8

Bursztyn bałtycki występuje w postaci nieregularnych bryłek.

Największa znaleziona w Polsce bryła pochodziła z okolic Kamienia Pomorskiego i ważyła 9,75 kg. Została znaleziona w 1960 roku, obecnie znajduje się ona w Muzeum Przyrodniczym Uniwersytetu im. Humboldtów w Berlinie.

9

Najstarszy wydobyty bursztyn pochodzi z okresu późnego karbonu (320 mln lat temu).

Bursztyn czasami zawiera inkluzje - zwierzęta lub materię roślinną, która została uwięziona w żywicy podczas wydzielania. Są to: owady, pająki, pierścienice, żaby, skorupiaki, bakterie i ameby, morskie mikroskamieniałości, drewno, kwiaty i owoce, sierść, pióra i in drobne organizmy.

    Dowiedz się więcej...
10

Ochrona prehistorycznych organizmów w bursztynie stanowi kluczowy punkt fabuły powieści Michaela Crichtona "Park Jurajski" z 1990 roku.

Również w adaptacji filmowej powieści z 1993 roku autorstwa Stevena Spielberga pojawia się motyw wydobycia przez naukowców zachowanej w bursztynie krwi dinozaurów z prehistorycznych komarów w nim uwięzionych. Z naukowego punktu widzenia nie jest to możliwe, ponieważ żaden bursztyn ze skamieniałymi komarami nie dostarczył zachowanej krwi. Bursztyn może zachować DNA, ponieważ odwadnia i w ten sposób stabilizuje uwięzione w nim organizmy.

Ustalono, że DNA uwięzione w bursztynie może przetrwać około miliona lat w idealnych warunkach.

11

Bursztyn występuje w różnych kolorach.

Zwykle jest to kolor żółto-pomarańczowo-brązowy, określany mianem koloru "bursztynowego", ale może mieć również barwę od białawej przez blado-cytrynowo-żółtą do brązowej i prawie czarnej.

Inne niezwykłe kolory bursztynu to: czerwony, nazywany czasami "wiśniowym bursztynem", zielony, a nawet niebieski, który jest rzadki i bardzo poszukiwany.

12

Bursztyn jest mieszaniną kilkudziesięciu różnych związków chemicznych.

Zawiera około 67-81% węgla i około 1% siarki oraz tlen i wodór, a także kwas bursztynowy ( w sukcynicie 3-8% a w innych odmianach bursztynu poniżej 3%).

Temperatura topnienia bursztynu wynosi 287-300 °C.

13

Od czasów prehistorycznych bursztyn wykorzystywany był do wyrobu biżuterii i ozdób, a także w medycynie ludowej.

Bursztynowe ozdoby znaleziono w grobowcach mykeńskich i innych miejscach w Europie. W jubilerstwie najbardziej ceniony jest bursztyn bałtycki. Ozdoby i amulety wyrabiano z niego już w paleolicie, o czym świadczy stanowisko archeologiczne we wsi Niedźwiedziówka w powiecie nowodworskim.

Jako substancja lecznicza bursztyn i jego ekstrakty używane były od czasów Hipokratesa w starożytnej Grecji, przez średniowiecze, aż do początku XX wieku. Tradycyjna medycyna chińska używa bursztynu do "uspokojenia umysłu".


14

Bursztyn od wieków był przedmiotem handlu i jest nim nadal.

Bursztynem bałtyckim handlowano w całej starożytnej Europie. Ogromnym powodzeniem cieszył się zwłaszcza w Cesarstwie Rzymskim i w całym basenie Morza Śródziemnego. Wyprawy po bursztyn organizowane były od V w. p.n.e. i prowadziły tzw. szlakiem bursztynowym od Atlantyku do wybrzeży Morza Bałtyckiego.

Początkowo był przedmiotem wymiany handlowej, w której pośrednikami byli Celtowie, od których kupcy nabywali elektron, nie docierając do Bałtyku. Rozwój handlu bursztynem Rzymianie rozwinęli na dużą skalę w I w. n.e., organizując kilkoma drogami wyprawy z Panonii nad Bałtyk, szczególnie do Sambii (historyczna kraina w Prusach). Szczytowy rozwój handlu bursztynem przypada na III w., później stopniowo zamierał.

Głównym ośrodkiem handlu bursztynem na terenie imperium rzymskiego była Akwileja, jedno z rzymskich centrów rzemieślniczych (obecnie na liście UNESCO). Szlak wiódł przez Bramę Morawską oraz Kotlinę Kłodzką, przez Śląsk, Wielkopolskę oraz Kujawy nad Bałtyk.

Z całą pewnością prowadził przez Wrocław, przez jego osiedle Partynice, gdzie w XIX wieku znaleziono duże ilości bursztynu, tzw. "bursztynowy depozyt z Partynic", pochodzący z I w. p.n.e. o łącznej wadze około 1,5 tony. Znajduje się on w Muzeum Archeologicznym we Wrocławiu.


15

Bursztyn nadal stanowi przedmiot handlu.

Corocznie w Gdańsku odbywają się międzynarodowe targi bursztynem - Amberif - będące największymi tego typu targami na świecie. Ich pomysłodawcą był gdański artysta Giedymin Jabłoński.

16

Najbardziej znanym dziełem wykonanym z bursztynu jest Bursztynowa Komnata.

Był to kompletny, bursztynowy wystrój komnaty z XVIII wieku, zamówiony u gdańskich mistrzów przez Fryderyka I Hohenzollerna, jako wystrój gabinetu w jego podberlińskim pałacu Charlottenburg. Komnata w 1716 roku trafiła do Petersburga, gdyż spodobała się carowi Piotrowi I Wielkiemu podczas jego wizyty w Prusach, a Fryderyk I mu ją podarował.
W 1941 roku Bursztynowa Komnata została zrabowana przez Niemców, rozłożona i spakowana w kilku skrzyniach przewożona była w różne miejsca, by w rezultacie zaginąć. Do dziś nie została odnaleziona, stała się symbolem zaginionego skarbu.

17

Najciekawsze polskie kolekcje bursztynu można oglądać w kilku miejscach na terenie kraju.

Są to: Muzeum Ziemi PAN w Warszawie, Muzeum Zamkowe w Malborku, Muzeum Bursztynu w Gdańsku, Muzeum Bursztynowa Komnata w Stegnie oraz Muzeum Inkluzji w Bursztynie w Gdyni.

18

Bursztyn wykorzystywany jest głównie w przemyśle jubilerskim, ale też w przemyśle kosmetycznym, farmaceutycznym i medycynie.

Należy do wysoko cenionych kamieni ozdobnych, z których wykonywane są zarówno przedmioty użytkowe i ozdobne, a także biżuteryjne, często o dużej wartości artystycznej.

Najnowsze tematy

Teatro Amazonas - opera w sercu amazońskiego lasu deszczowego
Teatro Amazonas to jeden z najważniejszych teatrów Brazylii i główną atrakcją miasta Manaus. Zlokalizowany  w Largo de São Sebastião, historycznym cen ...
Ciekawostki o krowach
Kiedyś wypasane były w mniejszych stadach na wiejskich łąkach, dziś najczęściej spotykamy ja w dużych farmach nastawionych na przemysłową produkcję. D ...
Ciekawostki o długoszparze
Długoszpar, zwany także żarłaczem olbrzymim, jest drugą co do wielkości znaną rybą na świecie, po rekinie wielorybim. Długość jego ciała jest imponują ...
Ciekawostki o Niemczech
Nasi zachodni sąsiedzi to kraj o burzliwej historii. Stamtąd pochodzi tradycja i kultura średniowiecznej chrześcijańskiej Europy ale i także jeden z n ...
Ciekawostki o Alfredzie Noblu
Żyjący w XIX wieku Alfred Nobel najbardziej znany jest z tego, że przekazał swoją fortunę na ustanowienie Nagrody Nobla, choć wniósł on także wielki w ...
Ciekawostki o Rzymie
Historia Rzymu trwa nieprzerwanie od 28 wieków, choć wiadomo że obszar ten był zamieszkiwany przez ludzi dużo wcześniej. Rzym jest jednym z najdłużej ...
Ciekawostki o Afryce
To właśnie z Afryki na podbój świata wyruszyli pierwsi przodkowie współczesnego człowieka. Choć w starożytności w Afryce rozwijały się i rozkwitały po ...
Ciekawostki o Kasprowym Wierchu
Kasprowy Wierch należy do najpopularniejszych tatrzańskich szczytów. Rocznie odwiedza go cztery tysiące turystów, a dzięki istniejącej od 1936 roku ko ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Modrzewiu europejskim
Jest to bardzo ciekawe drzewo iglaste znane głównie z tego, że na zimę zrzuca igły. Modrzew europejski cechuje się szybkim wzrostem i z tego względu j ...
Ciekawostki o sośnie zwyczajnej
Sosna zwyczajna jest naszym najważniejszym drzewem leśnym. Stanowi ponad 70% ogólnego drzewostanu polskich lasów, a w powierzchni Lasów Państwowych te ...
Ciekawostki o Helu
Hel jest znanym i lubianym ośrodkiem turystycznym i kąpieliskiem nadmorskim. Jest najbardziej morskim miastem polskim - z trzech stron oblewają go wod ...
Ciekawostki o Sopocie
Sopot jest jednym z najpiękniejszych polskich kurortów nadmorskich. Zawsze przyciągał turystów swoim urokiem. Już w 1823 roku wybudowano tu pierwszy Z ...
Ciekawostki o Kołobrzegu
Kołobrzeg był istotnym miejscem na mapie Europy już w średniowieczu. Ze względu na solanki, rozwijała się tu działalność zarówno warzelnicza jak i kup ...
Ciekawostki o Słowińskim Parku Narodowym
Słowiński Park Narodowy jest jednym z dwudziestu trzech parków narodowych w Polsce i drugim, obok Wolińskiego Parku Narodowego, parkiem nadmorskim w n ...
Ciekawostki o Morzu Bałtyckim
Morze Bałtyckie jest wyjątkowym zbiornikiem wodnym, jego charakterystyczna linia brzegowa jest jedyna w swoim rodzaju. To średniej wielkości morze łąc ...
Ciekawostki o Gdyni
Podobnie jak pozostałe miasta wchodzące w skład trójmiasta, Gdynia może pochwalić się kilometrami pięknych, piaszczystych plaż. Na turystów czeka wiel ...