Ludzie
Ciekawostki o amiszach
Są nienowocześni, ale nie prymitywni, są staroświeccy, ale nie dzicy
Pokojowo nastawieni do świata amisze żyją w niezmienionym od lat otoczeniu. W życiu skupiają się na rzeczach dla nich istotnych: modlitwie, pracy, opiece nad dziećmi. Dobrze radzą sobie bez nowoczesności. Mają do niej dostęp ale potrafią też z niej zrezygnować. Tworzą wspólnotę, która dla nich jest gwarancją bezpieczeństwa. Oto kilka informacji o tej niedzisiejszej społeczności.
1
Amisze są chrześcijańską wspólnotą protestancką wywodzącą się ze Szwajcarii. Są konserwatywnym odłamem anabaptystów.
2
Założycielem związku amiszów był Jakub Amman. W 1693 roku doprowadził do secesji swoich zwolenników ze wspólnoty szwajcarskich mennonitów żyjących na emigracji w Alzacji. Powodem separacji były kwestie obyczajowości (rygorystyczne przestrzeganie zasady odrzucenia ochrzczonych odstępców). Podstawą nowego wyznania stały się zasady Menno Simmonsa i mennoickie wyznanie wiary z 1632 roku.
3
Po śmierci Menno Simmonsa część współbraci emigrowała do Ameryki a ci którzy zostali w Europie powrócili do gmin mennoickich.
4
Większe wspólnoty amiszów żyją na rolniczych obszarach 28 stanów USA. Największe skupisko jest w Pensylwanii a także w Ohio, Indianie, Iowa i w Missouri. Amisze mieszkają także w
Kanadzie w prowincji Ontario i w Ameryce Środkowej.
5
Najstarsza wspólnota amiszów żyje w hrabstwie Lancaster. Społeczność ta liczy 20 tys. Jej członkowie są potomkami 200 osadników ze Szwajcarii przybyłych tam w latach 20. XVIII wieku.
6
Obecnie w Europie nie istnieją wspólnoty amiszów. W latach 90. XX wieku były podejmowane próby osadnictwa w Polsce. W 1993 roku przyjechały trzy rodziny ze Stanów Zjednoczonych, z których do dziś pozostała w Polsce tylko jedna. Rodzina osiedliła się początkowo koło Mińska Mazowieckiego i pozostała tam 20 lat. Obecnie przeprowadzili się na Lubelszczyznę. Jest to małżeństwo Martinów z siedmiorgiem dzieci.
7
Społeczność amiszów nie jest jednorodna, wyróżnia się 8 różnych odłamów. Poszczególne wspólnoty są niezależne i nieznacznie różnią się obrzędowością religijną i obyczajową.
8
Najstarsza wspólnota Old Order Amish stanowi jednocześnie najliczniejszą z nich.
9
Najbardziej konserwatywni są amisze ze wspólnoty Swartzentruber.
10
Językiem urzędowym dla większości amiszów jest niemiecki, choć ci bardziej liberalni przyjęli w pełni język angielski. Konserwatywni amisze posługują się dialektem niemieckiego zwanym pensylwańskim.
11
Niepisanym zbiorem zasad, według których żyją amisze jest Ordnung. Reguluje on wszystkie aspekty życia codziennego.
12
Swoje zasady stawiają ponad oficjalnym prawem. Nie płacą składek na ubezpieczenie społeczne - Kongres amerykański, po licznych protestach, zwolnił ich z płacenia składek. Również Sąd Najwyższy uznał prawo amiszów do ograniczonej edukacji i zezwolił aby ich edukacja odbywająca się we wspólnocie, trwała do 14 roku życia a nie do 16 jak to jest w obowiązku szkolnym w USA.
13
Amisze zajmują się rolnictwem i rzemiosłem z nim związanym. Podstawową zasadą jest odseparowanie się od świata i samowystarczalność.
14
Preferują bardzo tradycyjny model rodziny. Mają ogromny szacunek dla ludzkiego życia. Tworzą rodziny wielodzietne. Mąż, choć jest głową rodziny wszystkie decyzje podejmuje wspólnie z żoną. Centralnym punktem dnia jest spotykanie się przy stole, przy wspólnym posiłku całej rodziny. Dzieci amiszów w prezencie dostają zamiast elektroniki krowę, kozę lub owcę. Ma ich to nauczyć odpowiedzialności.
15
Mężczyźni do czasu ślubu golą zarost twarzy, żonaci zapuszczają długie brody. Nie noszą wąsów bo kojarzone jest to z przynależnością do armii a amisze są pacyfistami.
16
Wśród amiszów nie są praktykowane małżeństwa z osobami spoza wspólnoty. Od dwunastu pokoleń pobierają się wśród swoich. Z tego powodu zaczęły pojawiać się choroby genetyczne. Obecnie starają się temu zapobiec poprzez aranżowanie małżeństw między osobami z różnych wspólnot.
17
Amisze są monogamiczni.
18
Nie akceptują nowoczesnej techniki. Najbardziej konserwatywni amisze nie korzystają z elektryczności. Odrzucają telefony, telewizję, fotografię, samochody, uważają, że te urządzenia osłabiają więzy rodzinne. W sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia jednak mogą zdobyć się na nagięcie zasad i zamiast posiadać samochód czy telefon mogą je pożyczyć. Polska rodzina amiszów jeździ samochodem i pobiera 500+.
19
Uczestnictwo w wyborach nie jest zakazane ale mimo to bierze w nich udział zaledwie 10-15% społeczności.
20
Amisze nie tańczą, uważają, że jest to nieskromne.
21
Zakazany jest u nich hazard. Natomiast chętnie grają w karty ( nawet ortodoksi). Popularne są wśród nich gry planszowe.
22
Kobiety noszą na włosach chusty. Zdejmują je tylko na noc.
23
Zazwyczaj noszą imiona biblijne. Jakub, Samuel,Izaak, John , Maryja, Marta, Sara.
24
Dzieci amiskie uczą się tradycyjnie tylko do 14 roku życia. Później kształcą się w tzw. szkole życia ucząc się zawodów rzemieślniczych. Amisze bardzo cenią sobie rzemiosło i są uznawani również przez swych sąsiadów Amerykanów.
25
Wiek 16 lat jest dla nastolatków symbolicznym okresem wejścia w dorosłość. Nie są już w pełni kontrolowani przez rodziców, zyskują pewną niezależność. Nie są jeszcze pełnoprawnymi członkami kościoła (nie są ochrzczeni). Jeżeli w tym okresie zdecydowali by się na opuszczenie wspólnoty, będzie im to wybaczone a rodziny będą mogły się z nimi kontaktować. Jeśli taka decyzja byłaby podjęta po chrzcie narazili by się na ekskomunikę i zakaz widywania z rodziną.
