Ciekawostki o Uniwersytecie Jagiellońskim

Uniwersytet Jagielloński
Znaleźliśmy 32 ciekawostki na temat Uniwersytetu Jagiellońskiego

Najstarsza polska uczelnia

Uniwersytet Jagielloński to najstarsza polska uczelnia powołana przez króla Kazimierza Wielkiego aktem erekcyjnym z 12 maja 1364 roku. Jest to też jedna z najstarszych uczelni w tym rejonie Europy. Przez jej mury przewinęło się wielu wybitnych ludzi: autorytetów naukowych, twórców literatury, mężów stanu, biskupów i znakomitych fachowców różnych dziedzin, a nawet przyszły król i papież.

1
Uniwersytet Jagielloński jest najstarszą polską uczelnią i jednym z najstarszych uniwersytetów na świecie.
  • Najstarszym uniwersytetem średniowiecznej Europy jest prawdopodobnie Uniwersytet w Bolonii - tak przyjmuje się zwyczajowo. Powstał on w 1088 roku.
  • Najstarszym uniwersytetem na świecie jest meczet Al-Karawijjin w marokańskim mieście Fez, wzniesiony w IX wieku jako centrum uniwersyteckie. Jego budowę rozpoczęto w 859 roku. Nauczano tam m.in. Koranu, logiki i filozofii.
2
Uniwersytet Jagielloński został założony w 1364 roku w Kazimierzu, obecnie części Krakowa wchodzącej w skład Dzielnicy I Stare Miasto.
Kazimierz od powstania w XIV wieku, aż do przełomu XVIII i XIX wieku był samodzielnym miastem, położonym na południe od Krakowa, oddzielonym od niego nieistniejącą już odnogą Wisły. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
3
Fundatorem uniwersytetu był król Kazimierz III Wielki.
Kazimierz Wielki przez wiele lat zabiegał o zgodę na otwarcie uczelni u papieża. W końcu została ona ufundowan  12 maja 1364 roku i początkowo funkcjonowała jak inne średniowieczne uniwersytety, jako studium generale. Taką nazwę nadawano w średniowieczu niektórym szkołom o międzynarodowej randze. Z nich wykształcił się średniowieczny uniwersytet. Od zwykłych szkół różniły się tym, że uczyli się w nich studenci z całej Europy. Krakowskie Studium Generale wzorowane było na Uniwersytecie Bolońskim i było drugą po uniwersytecie w Pradze (1348 rok) placówką tego typu w Europie Środkowej. Jej siedziba znajdowała sie prawdopodobnie w zamku na Wawelu i tam odbywały się pierwsze wykłady.
4
Swoją działalność uniwersytet rozpoczął w 1367 roku i prowadził wykłady na trzech wydziałach: sztuk wyzwolonych, medycyny i prawa.
Wydział sztuk wyzwolonych posiadał jedną katedrę, medycyna - dwie, a wydział prawa - osiem katedr, w tym pięć prawa rzymskiego.  Kazimierz Wielki nie uzyskał zgody od papieża Urbana V na uruchomienie najbardziej prestiżowego wówczas wydziału teologicznego. Uczelnia powstała na wzór włoski, była korporacją studencką, której rektora wybierali studenci spośród siebie. Studenci tworzyli samorząd niezależny od czynników kościelnych. Studenci mieszkali na kwaterach prywatnych, a pierwsza bursa studencka (zwana później Bursą Jagiellońską) powstała dopiero w 1409 r. na rogu ulic Gołębiej i Wiślnej. Ufundował ją dla studentów z Litwy i Rusi Jan Isner, pierwszy profesor teologii.
5
Po śmierci króla Kazimierza Wielkiego w 1370 roku, uniwersytet zaniechał działalności.
Kazimierz Wielki planował budowę siedziby uniwersytetu na Kazimierzu, ale plany te przerwała niespodziewana śmierć króla. Jego następca, Ludwik Węgierski nie dbał o losy uniwersytetu i jego działalność się zakończyła. Z tej pierwszej działalności uniwersytetu zachowały się trzy kodeksy, m.in. z 1367 roku i z 1369 roku.
6
Uniwersytet został reaktywowany w 1390 roku, a w 1391 wznowił nauczanie.
Stało się to staraniem królowej Jadwigi Andegaweńskiej, która zabiegała o wznowienie działalności uniwersytetu u papieża. Królowa sporządziła testament, w którym zapisała krakowskiej uczelni cały swój majątek osobisty. Dar ten umożliwił odnowienie uniwersytetu w pełni w 1400 roku. Jeszcze za życia Jadwigi (zmarła w 1399 roku) został powołany w 1397 roku Wydział Teologiczny - najważniejszy na uczelni. Jadwiga swoim staraniem uzyskała bullę papieską Bonifacego IX, dzięki czemu było to możliwe. Oprócz wydziału teologicznego funkcjonowały jeszcze trzy, typowe dla średniowiecznych uniwersytetów.
7
Krakowska uczelnia była pierwszym w Europie uniwersytetem, który posiadał samodzielne katedry matematyki i astronomii - utworzono je w 1406 roku.
Pierwszym rektorem został wybrany przez grono profesorskie współtwórca prawa międzynarodowego - Stanisław ze Skarbimierza. Powstały kolegia, w których mieszkali profesorowie i bursy dla studentów.
8
Uniwersytet był instytucją kościelną.
Nadzór nad nią z ramienia Stolicy Apostolskiej sprawował biskup krakowski jako kanclerz urodzony. Uniwersytet był także korporacją prawną, posiadał samorząd swojego majątku i własne sądownictwo w rękach rektora.
9
Uroczyste otwarcie nowej uczelni nastąpiło 26 lipca 1400 roku.
Pierwsze wykłady odbyły się w kamienicy odkupionej od rodziny Pęcherzów z Reszotar (kamienica u zbiegu ulic św. Anny i Jagiellonskiej, obecnie Collegium Maius) i przeznaczonej specjalnie na potrzeby uczelni.
10
Zmienił sie także model systemu organizacyjnego uczelni.
Król Władysław Jagiełło z włoskiego modelu korporacyjnego przeszedł na model paryski, według którego student nie mógł już być rektorem.