Ciekawostki o Pienińskim Parku Narodowym

Pieniński Park Narodowy

Pierwszy park narodowy w Polsce

Pieniński Park Narodowy jest jednym z najmniejszych parków narodowych w Polsce, równocześnie jednym z najbardziej popularnych i najczęściej odwiedzanych. Co roku na szlakach parku przebywa ponad 900 tys. osób. Park obejmuje najcenniejsze krajobrazowo i przyrodniczo tereny Pienin Właściwych, a turyści mają tam do dyspozycji 35 km szlaków, wśród nich największą atrakcję - spływ tratwami przełomem Dunajca. Do niewątpliwych atrakcji tego miejsca należy też jego symbol - Trzy Korony, szczyt, o którym już w 1842 roku pisał lwowski lekarz, Henryk Kratter " Nie ma (...) gościa, który by nie odwiedził tych szczytów ze strony dostępnej (...) i nie napasł się stąd najpiękniejszym i najmilszym widokiem Karpatów".
1.Pieniński Park Narodowy jest pierwszym i tym samym najstarszym z 23 polskich parków narodowych.
Został utworzony 1 czerwca 1932 roku.
2.Park znajduje się w województwie małopolskim, w Pieninach - pasmie górskim w łańcuchu Karpat.
Swym zasięgiem obejmuje najcenniejsze pod względem krajobrazowym i przyrodniczym obszary Pienin Właściwych: Masyw Trzech Koron, Pieniny Czorsztyńskie, Pieninki oraz przełom Dunajca. W obszar parku włączono także Zielone Skałki z terenu Pienin Spiskich.
3.Pieniny znajdują się w południowej Polsce i północnej Słowacji i są najwyższą częścią długiego Pienińskiego Pasa Skałkowego.
Pieniński Pas Skałkowy wyznacza granicę między Karpatami Zewnętrznymi a Karpatami Wewnętrznymi (na terenie Polski Karpatami Centralnymi). Jest to wąski pas skał zbudowanych głównie z wapieni, margli, łupków ilastych i iłowców kredowych. Tworzy wygięty na północ łuk o długości około 600 km i szerokości od kilkuset metrów do 20 km, od okolic Wiednia aż po Karpaty Marmaroskie w Rumunii.
4.Pieniny rozciągają się na długości około 30 km na wschód od przełomu rzeki Białki.
Przełom Dunajca dzieli Pieniny na trzy części:
  • Pieniny Spiskie - między doliną Białki a przełomem Dunajca pod Niedzicą, z najwyższym szczytem Żar (879 m n.p.m.)
  • Pieniny Środkowe (Pieniny Właściwe) - od Niedzicy do Przełomu Dunajca między Sromowcami Niżnymi a Szczawnicą, z najwyższym szczytem Trzy Korony (982 m n.p.m.)
  • Małe Pieniny - sięgające do doliny Popradu, z najwyższym szczytem Wysoka (1050 m n.p.m.) - jest to najwyższy szczyt całych Pienin.
5.Skały budujące Pieniny powstały na dnie mórz w kilku epokach geologicznych.
W górnej kredzie Pieniny zostały sfałdowane i wydźwignięte. W okresie paleogenu (najstarszy okres ery kenozoicznej) i neogenu (młodszy okres ery kenozoicznej) powstał pas skałkowy. Zachodząca erozja zniszczyła zewnętrzną powierzchnię skał i utworzyła skomplikowaną rzeźbę terenu. Szczyty i turnie zbudowane są z odpornych na wietrzenie skał jurajskich. Doliny i przełęcze powstały w podatnych na wietrzenie skałach z okresu kredy i paleogenu. Nie wytworzyły się w dużej ilości zjawiska krasowe - jaskinie i wywierzyska są nieliczne i niewielkie. Głęboko wcięte w skały rzeki i potoki tworzą około 15 wąwozów i przełomów - odcinków doliny rzecznej o wąskim dnie i stromych zboczach, w którym rzeka pokonuje przeszkodę obecną na jej drodze). Najbardziej znane pienińskie wąwozy to Wąwóz Szopczański i Wąwóz Homole.
6.Walory przyrodnicze Pienin doceniono już dawno, pierwsze wzmianki o konieczności ochrony przyrody tych gór pojawiły się w dokumentach starostów czorsztyńskich już w 1625 roku.
W 1751 roku badała je ekipa naukowców z Wiednia, a liczba późniejszych wybitnych badaczy Pienin przekracza sto nazwisk. Jednak właściwa historia parku sięga roku 1921, kiedy to z inicjatywy prof. Władysława Szafera, który po wizycie w amerykańskim Yellowstone postanowił za wszelką cenę przenieść ideę tej formy ochrony przyrody do Polski, powstał rezerwat dla ochrony łąk wokół ruin Zamku w Czorsztynie.  Profesor Szafer pisał: "Najwięcej do ideału zbliża się taki park narodowy, w którym przyroda chroniona jest absolutnie i pod każdym względem, a wpływ człowieka w nim jest ściśle ograniczony (...) jako ogólną zasadę racjonalizacji każdego parku narodowego przyjąć należy to, że ma on przede wszystkim spełniać swe naczelne zadanie, to znaczy być ostoją dla pierwotnej przyrody".
7.Rezerwat o powierzchni 7,5 ha powstał wówczas na terenie będącym własnością Stanisława K. Drohojowskiego.
Pod koniec lat 20. XX wieku rozpoczęto wykup gruntów prywatnych położonych głównie w Pieninach Środkowych, w Masywie Trzech Koron, z przeznaczeniem do utworzenia pierwszego w Polsce parku narodowego.
8.Wstępny projekt opracował botanik i polityk, prof. Stanisław Leon Kulczyński, a podsekretarz stanu Wiktor Leśniewski podpisał rozporządzenie o utworzeniu z dniem 1 czerwca 1932 roku rezerwatu w Pieninach, jako jednostki organizacyjnej pod nazwą "Park Narodowy w Pieninach".
Miał on mieć łącznie z rezerwatem na Zamku w Czorsztynie powierzchnię 16,5 km2. W 1924 roku zawarto porozumienie z rządem Czechosłowacji w sprawie wspólnego utworzenia przygranicznych obszarów chronionych i uregulowania turystyki - było to pierwsze porozumienie z rządem Czechosłowacji.
9.Gdy dopełniono w 1926 roku wszystkich procedur, okazało się, że Skarb Państwa nie dysponuje środkami na wykup od prywatnych właścicieli terenów pod park, zwłaszcza, że ceny te były bardzo wygórowane.
Właściciele gruntów zaś, nie mogąc doczekać się na ich wykup, rozpoczęli rabunkowy wyrąb lasów. Wywołało to powszechne oburzenie, co poskutkowało rozpoczęcie wykupu ziem pod park.
10.W sierpniu 1932 roku proklamowano utworzenie w polskich Pieninach Parku Narodowego na obszarze 423 ha.
W tym samym roku po stronie Czechosłowacji powstał czechosłowacki Pieniński Park Narodowy (PIENAP) - obecnie najmniejszy park narodowy Słowacji.
Pieniński Park Narodowy
Znaleźliśmy 24 ciekawostki na temat Pienińskiego Parku Narodowego

Przeczytaj również

Ciekawostki o Morzu Kaspijskim Ciekawostki o Europie Ciekawostki o Wiśle Ciekawostki o Annapurnie Ciekawostki o wiośnie

Rozerwij się trochę!

Lubisz quizy? My lubimy, dlatego wraz z portalem FunQuiz.pl zapraszamy do łączenia przyjemnego z pożytecznym.

Quizy o geografii Quizy z wiedzy ogólnej