Miasta

Ciekawostki o Lublinie

Znaleźliśmy 32 ciekawostki na temat Lublina

Dziewiąte co do wielkości miasto w Polsce

Lublin nazywany stolicą wschodniej Polski jest największym i najprężniej rozwijającym się miastem po prawej stronie Wisły. Jest miastem o bogatej historii, różnorodnej architekturze i topografii, w którym od wieków żyło i współdziałało wiele różnych społeczności i kultur.
1
Lublin jest największym polskim miastem na wschód od Wisły.
Znajduje się około 170 km na południowy wschód od Warszawy, nieopodal granicy krain historycznych: Małopolski i Rusi Czerwonej.
Znajduje się w odległości 100 km od przejścia granicznego z Ukrainą w Dorohusku.
2
Jest stolicą i centrum województwa lubelskiego z populacją 337 788 (czerwiec 2021).
Jest dziewiątym co do wielkości miastem Polski i drugim co do wielkości miastem historycznej Małopolski.
3
Położony jest na Wyżynie Lubelskiej nad Bystrzycą, której dolina dzieli miasto na dwa odmienne obszary.

Bystrzyca jest największym lewobrzeżnym dopływem Wieprza, całkowita jej długość wynosi 70,3 km, a powierzchnia jej dorzecza 1315,5 km2.
Dzieli miasto na część zachodnią i wschodnią.

Część zachodnia posiada urozmaiconą rzeźbę terenu, z licznymi wąwozami lessowymi, dolinami i wzgórzami. Część wschodnia jest płaska.

Na terenie miasta do Bystrzycy wpadają dwie strugi: Czerniejówka (prawobrzeżny dopływ Bystrzycy) i Czechówka (lewobrzeżny dopływ Bystrzycy). Przez miasto przepływa też Ciemięga, lewobrzeżny dopływ Bystrzycy.

4
Miasto zajmuje powierzchnię 147,45 km2.
Powierzchnia miasta jest dziś przeszło sześć razy większa niż w chwili uzyskania praw miejskich w 1317 roku.
Historia Lublina sięga VI-VII wieku, kiedy kształtowały się pierwsze centra osadnicze na terenie późniejszego miasta.
Na początku VI wieku istniała tam osada na Czwartku (jest to wzniesienie na terenie lubelskiego Śródmieścia, historycznie jedna z najstarszych części Lublina, przy trakcie prowadzącym na Ruś), która rozprzestrzeniła się na sąsiednie wzgórza.
W okresie wczesnopiastowskim Lublin należał do ziemi sandomierskiej, do Małopolski.
W tamtym czasie wzniesiono kościół św. Mikołaja oraz drewnianą budowlę obronną na Wzgórzu Zamkowym.
5
Pierwsze wzmianki o Lublinie pochodzą z 1198 roku.
Miasto lokowane było na prawie magdeburskim prawdopodobnie za czasów Bolesława Wstydliwego około 1257 roku (akt lokacyjny nie zachował się).
Udokumentowanej lokacji dokonał Władysław Łokietek 15 sierpnia 1317 roku.
6
Nazwa miasta pojawiła się w źródłach z 1228 roku.
Przypuszcza się, że została ona utworzona od staropolskiego imienia Lubomir lub związana jest z imieniem Lubel (według językoznawców Lublin dawniej nosił nazwę Lubelin - taką nazwę zanotowano w 1231 roku).
Według Kroniki Wincentego Kadłubka nazwa miasta pochodzi od imienia założycielki, Julii, siostry Juliusza Cezara.
7
Miasto było miejscem wielu ważnych w dziejach Polski wydarzeń.
W 1341 roku Kazimierz III Wielki odniósł w bitwie pod Lublinem zwycięstwo nad Tatarami, a rok później nadał on miastu przywilej regulacyjny, na mocy którego otoczono je murami.
W 1386 roku na jednym z pierwszych sejmów walnych w Lublinie Władysław Jagiełło został wybrany królem Polski.
Miasto posiadało prawo składu od 1392 roku.
W 1474 roku Kazimierz Jagiellończyk ustanowił w Lublinie stolicę nowo powstałego województwa lubelskiego.
Od XV do XVIII wieku w mieście zbierały się sądy szlacheckie: ziemski i grodzki.
8
Wiek XV i XVI był okresem rozkwitu miasta dzięki szlakowi handlowemu znad Morza Czarnego na zachód Europy.
W 1569 roku zawarto w Lublinie na sejmie walnym unię lubelską - porozumienie pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, będącą unią realną, a nie jak dotychczas personalną (w 2019 roku obchodzona była 450. rocznica podpisania unii lubelskiej).
W tym samym roku na sejmie w Lublinie książę pruski Albrecht Fryderyk Hohenzollern złożył hołd lenny Zygmuntowi II Augustowi.
W 1578 roku miasto stało się siedzibą Trybunału Głównego Koronnego.
W 1588 roku zostało tam ufundowane kolegium jezuickie.
9
W I Rzeczypospolitej Lublin był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
Zaliczany był do ważniejszych miast, z prawem nabywania majątków ziemskich i czynnego uczestnictwa w akcie wyboru króla.
10
W XVI i XVII wieku był głównym ośrodkiem reformacji.
Działała tam jedna z ważniejszych gmin braci polskich oraz zbór kalwiński.
11
Po rozbiorze Rzeczypospolitej w 1795 roku Lubelszczyzna znalazła się w zaborze austriackim, a Lublin stał się największym po Krakowie miastem w tym zaborze.
Po pokoju w Schönbrunn Lubelszczyzna znalazła się w granicach Księstwa Warszawskiego, a na początku 1810 roku Lublin został stolicą nowo utworzonego departamentu lubelskiego.
W 1815 roku miasto znalazło się w Królestwie Kongresowym w zaborze rosyjskim - Lublin został stolicą guberni.
12
W 1877 roku w Lublinie zbudowano pierwsze połączenie kolejowe.
Była to Kolej Nadwiślańska prowadząca od Mławy przez Warszawę, Lublin i Chełm do Kowala.
Linia liczyła 522 km toru o rozstawie rosyjskim (1524 mm).
13
W czasie I wojny światowej, w 1915 roku Lublin został zajęty przez wojska niemieckie i austro-węgierskie, co zakończyło rządy Rosji w mieście.
W 1918 roku utworzono tam rząd Ludowy Republiki Polskiej pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego (premier rządu lubelskiego) - pierwszy rząd w wolnej Polsce od ponad 120 lat.
Lublin na kilka dni stał się stolicą kraju.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Lublin zaczął się rozbudowywać.
Powstawały fabryki i gmachy użyteczności publicznej, kwitła lubelska kultura.
W 1918 roku założono Katolicki Uniwersytet Lubelski - najstarszą uczelnię Lublina i trzeci najstarszy funkcjonujący uniwersytet w Polsce (pierwsza szkoła wyższa w Lublinie powstała w XVII w., było nią założone przy klasztorze dominikanów i istniejące w latach 1644-1686 Studium generale, mające prawo nadawania stopni lektora oraz bakałarza filozofii i teologi).
W 1926 roku założono tam drugą wyższą uczelnię teologiczną - jezuickie "Bobolanum".
Reaktywowano też Lubelskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk (działające wcześniej w latach 1818-1828).
W 1930 rabin Majer Szapira założył Jeszywas Chachmej Lublin - największą uczelnię talmudyczną na świecie, której księgozbiór liczył 22 tys. pozycji książkowych, głównie literatury rabinicznej i 10 tys. czasopism.
Wśród książek znajdowało się wiele starodruków i cennych rękopisów.
Większość księgozbioru została spalona przez niemieckich okupantów w 1940 roku.
Obecnie od jesieni 2013 roku w gmachu Jeszywas Chachmej Lublin mieści się Hotel Ilan.
14
W Lublinie rozwijał się także przemysł lotniczy.
Zakłady Plage i Laśkiewicz produkowały samoloty marki Lublin (1928-1935).
Później produkcja samolotów została przeniesiona do znacjonalizowanej Lubelskiej Wytwórni Samolotów.
15
Przed II wojną światowa Lublin kreował swój wizerunek.
W 1934 roku wydano afisz propagandowy o Lublinie.
Dwa lata później zatwierdzono herb Lublina , a 11 czerwca 1939 roku odbyły się pierwsze Dni Lublina.
16
Obecny herb Lublina, jako jeden z symboli miasta, został ustanowiony przez Radę Miasta Lublin 8 lipca 2004 roku.
Herb przedstawia umieszczonego w czerwonym polu zwróconego w prawo srebrnego kozła ze złotymi karbowanymi rogami i złotymi kopytami, wspinającego się z zielonej murawy na zielony krzak winny.
Kozioł i winorośl były atrybutami bogini Wenus (co oznacza płodność natury), od której wywodziła się Julia z rodu juliańskiego (wg. Wincentego Kadłubka) - założyciela miasta.
Kozioł ponad to jest również symbolem miłości i Chrystusa.
Czerwone tło symbolizuje siłę i władzę.
17
Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej, w lipcu 1939 roku postanowiono, że Lublin stanie się tymczasową siedzibą Prezydenta RP.
Polski rząd ewakuował z Warszawy do Lublina część polskich rezerw złota, które później przewieziono do Łucka na Ukrainie.
Niemcy zaatakowali Lublin 2 września 1939 roku, a 9 września zbombardowali miasto zabijając około 1000 osób.
18 września wojska niemieckie wkroczyły do miasta i do lipca 1944 roku Lublin był pod okupacją jako część Generalnego Gubernatorstwa.
18
Rozpoczęły się represje wobec ludności, a głównie wobec inteligenci w ramach Sonderaktion Lublin.
Aresztowano kilkuset prawników, inżynierów, profesorów KUL, nauczycieli i duchownych.
Niemcy zamknęli KUL, szkoły, teatry, wstrzymali też wydawanie prasy.
Między czerwcem a sierpniem 1940 roku w ramach Akcji AB aresztowano kilkuset przedstawicieli inteligencji.
Około 500 z nich rozstrzelano w pobliskich Rurach Jezuickich.
Niemcy utworzyli więzienie gestapo na Zamku w Lublinie oraz katownię "Pod Zegarem" (obecnie Muzeum Martyrologii "Pod Zegarem").
19
Represje wymierzone były także w ludność żydowską Lublina.
Przed wojną Lublin był głównym ośrodkiem żydowskiej społeczności w Polsce, nazywano go nawet Żydowskim Oxfordem. 
Represje wobec Żydów rozpoczęły się pod koniec 1939 roku.
Utworzono obóz koncentracyjny na Majdanku (1941-1944) oraz getto dla ludności żydowskiej.
Podczas Zagłady w ramach Akcji Reinhard zginęło około 40 tys. lubelskich Żydów, którzy przed 1939 rokiem stanowili ponad 1/3 ludności miasta.
Zniknęło całe tzw. miasto żydowskie (powstała na przełomie XIV i XV w. dzielnica skupiająca się wokół Zamku Królewskiego, zamieszkana przez lubelskich Żydów. W latach 1942-43 została całkowicie wyburzona przez niemieckich okupantów) i niemal cała Wieniawa zamieszkana głównie przez Żydów.
Zlikwidowano też cmentarze żydowskie.
20
Lublin został wyzwolony spod okupacji niemieckiej przez Armię Czerwoną 25 lipca 1944 roku.
2 sierpnia Lublin stał się siedzibą Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN) - samozwańczego, marionetkowego, tymczasowego organu władzy wykonawczej w RP.
Składał się z komunistów polskich i marionetek politycznych, został powołany w Moskwie i był sterowany politycznie przez Józefa Stalina.
21
Po wojnie działalność wznowił Katolicki Uniwersytet Lubelski.
Utworzono też Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (UMCS).
W 1953 roku powstała Politechnika Lubelska, a z UMCS-u wyłoniły się Uniwersytet Medyczny i Uniwersytet Przyrodniczy.
Powstały też różne zakłady przemysłowe, m.in. Fabryka Samochodów Ciężarowych (FSC), które produkowały samochody marki FSC Żuk oraz FSC Lublin.
W okresie PRL-u Lublin został dwukrotnie odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu.
22
Obecnie Lublin jest członkiem Unii Metropolii Polskich.
Jest wiodącym ośrodkiem po prawej stronie Wisły, największym ośrodkiem akademickim po prawej stronie Wisły i jednym z największych w Polsce.
23
Historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny Lublina został uznany w 2007 roku za pomnik historii.
W 2015 roku Lublin uzyskał Znak dziedzictwa europejskiego, który przyznawany jest przez Unię Europejską budynkom, dokumentom, muzeom, archiwom, zabytkom lub wydarzeniom, które postrzegane są jako istotne dla tożsamości europejskiej.
W 2017 roku otrzymał Nagrodę Europy, najwyższe wyróżnienie Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.
W 2023 roku miasto będzie Europejską Stolicą Młodzieży.
24
Lublin jest dziewiątym co do liczby mieszkańców miastem w Polsce.
Jest też najludniejszym powiatem, powiatem o największej gęstości zaludnienia oraz największym miastem na prawach powiatu w województwie lubelskim.
25
Lublin jest miastem wegetarian.
Posiada duży odsetek osób stosujących dietę roślinną.
W 2021 roku 18,5% ankietowanych dorosłych mieszkańców Lublina zadeklarowało sie jako weganie lub wegetarianie.
26
W latach 70. XX wieku w Lublinie został zaprogramowany i stworzony przez pracowników UMCS pierwszy w Polsce kabel światłowodowy.
Pierwszą w Polsce fabrykę światłowodów utworzono w Lublinie w 1983 roku.
W mieście działa Lubelski Park Naukowo-Technologiczny - centrum naukowo-badawcze, będące miejscem spotkań dla instytucji naukowych z przedsiębiorstwami.
Przy wsparciu środków unijnych powstał projekt Lubelskiej Wyżyny IT, który ma na celu wsparcie rozwoju branży high-tech w Lublinie.
27
Lublin jest największym ośrodkiem naukowo-kulturalnym po wschodniej stronie Wisły.
Działa tam wiele bibliotek, szereg galerii i kilkanaście muzeów oraz centrów kultury.
W mieście funkcjonuje jedyna scena operowo-operetkowa po prawej stronie Wisły - Teatr Muzyczny, działa także Filharmonia Lubelska im. H. Wieniawskiego.
Lublin jest także ośrodkiem kultury alternatywnej, a także sztuki performance.
W mieście odbywa się Carnaval Sztukmistrzów - festiwal mający renomę międzynarodową z pogranicza teatrów ulicznych i cyrku, którego nazwa została zainspirowana postacią Sztukmistrza z Lublina (powieść autorstwa noblisty Isaaca Bashevis Singera, napisana w jidysz).
Jarmark Jagielloński nawiązujący do tradycji Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
28
Lublin to miasto wielu zabytków z różnych epok, począwszy od zarania polskiej państwowości, poprzez romanizm, gotyk, renesans, aż po barok, klasycyzm, modernizm.
Zabytkowa architektura miasta skupia się na obszarze Starego Miasta i Śródmieścia.
Obok średniowiecznej Bramy Krakowskiej, zamek lubelski stanowi drugi rozpoznawalny symbol architektoniczny miasta.
Do najstarszych zachowanych budowli Lublina należą: kaplica św. Trójcy oraz XIII-wieczny donżon.
Z XIV wieku pochodzi gotycka baszta obronna znajdująca się obok Bramy Krakowskiej.
Atrakcję stanowią również Lubelskie Podziemia, którą stanowi około 300-metrowa trasa turystyczna biegnąca pod zabudową Starego Miasta.
Przez Lublin przebiega Lubelska Droga św. Jakuba oraz Via Jagiellonica (szlak Jagielloński, Trakt krakowsko-wileński - w latach 1386-1611 średniowieczny szlak handlowy łączący Kraków i Wilno przez Lublin).
29
Zamek królewski, pierwotnie zbudowany w XII wieku, jest od 1957 roku siedzibą Muzeum Narodowego w Lublinie.
Zamek był wielokrotnie przebudowywany, w latach 1831-1954 wykorzystywany był jako więzienie.
W latach 1831-1915 było tu więzienie carskie, głównie dla uczestników walk o niepodległość, m.in. powstańców styczniowych 1863 roku.
30
Po ulicach Lublina jeżdżą trolejbusy.
W mieście funkcjonuje jeden z trzech czynnych systemów trolejbusowych w Polsce (obok Gdyni i Tychów).
Kursuje tam 13 linii trolejbusowych oraz dwie linie okresowe (cmentarna oraz turystyczna).
W 2008 roku uruchomiono turystyczną linię trolejbusową obsługiwaną historycznym taborem.
Pierwsza linia trolejbusowa nosiła numer 15.
31
Jedną z atrakcji tego miasta jest Hejnał Miasta Lublina.
Hejnał w Lublinie wykonywany był od drugiej połowy XVI wieku do końca XIX wieku, kiedy zrezygnowano z niego prawdopodobnie z braku funduszy.
Początkowo grany był z wieży farnego kościoła św. Michała (był jedną z najstarszych świątyń w mieście, ufundowaną w 1282 r., obecnie nie istnieje), następnie z balkonu Bramy Krakowskiej (XIV-wieczna brama strzegąca dostępu do Starego Miasta, historyczny symbol grodu).
Ponownie hejnał rozbrzmiewał w latach 1915-1918 - także z balkonu Bramy Krakowskiej, trzy razy dziennie.
Rano hejnalista wygrywał "Kiedy ranne wstają zorze", w południe "Boże coś Polskę", a wieczorem "Wszystkie nasze dzienne sprawy".
W 1938 roku hejnał na krótko przywrócono, a melodia którą wygrywał trębacz, odtworzona została na podstawie oryginalnego zapisu nutowego pochodzącego z 1685 roku.
W czasie II wojny światowej granie hejnału było przez Niemców zabronione, po wojnie grywany był sporadycznie.
Ponownie przywrócony został 13 czerwca 1991 roku i grano go z balkonu Bramy Krakowskiej.
Obecnie można go usłyszeć z tarasu Nowego Ratusza codziennie o 12:00.
32
Lublinianie często mówią o swoim mieście Kozi Gród.
Wizerunek kozła widoczny jest w Lublinie niemal wszędzie, m.in. w herbie miasta, a także na schodach ratusza, w postaci 60 cm figurki z trąbką w pyszczku, wykonanej z brązu.
Jego postać związana jest z legenda miejską, która mówi, że gdy Lublin był jeszcze niewielką, prowincjonalna mieściną, napadli na niego Tatarzy.
Rozegrała się bitwa, w której zginęło wielu ludzi, osieracając dzieci.
Dzieci przeżyły jednak dzięki kozie, która wykarmiła je swoim mlekiem.
Mieszkańcy w podzięce ustanowili kozę jako symbol miasta.
Chcieli aby została ona uwieczniona w herbie miasta, ale rysownik popełnił błąd i zamiast namalować kozę, przedstawił brodatego kozła - i tak już pozostało.

Najnowsze tematy

Ciekawostki o Elbrusie
Elbrus jest starym stratowulkanem o niemal symetrycznej budowie. Uznaje się go za uśpiony, gdyż od około dwóch tysięcy lat nie odnotowano jego erupcji ...
Ciekawostki o Cotopaxi
Cotopaxi to jeden z najwyższych czynnych wulkanów. Jest stratowulkanem o niemalże idealnym stożku, który dla rdzennej andyjskiej ludności był zawsze p ...
Ciekawostki o Atakamie
Pustynia Atakama w Chile jest ogromną przestrzenią o marsjańskim krajobrazie. Jest najbardziej suchą niepolarną pustynią na świecie i drugą pod względ ...
Ciekawostki o Montanie
Mottem tego jednego z największych stanów jest "złoto i srebro", ale w przypadku Montany znaczy to znacznie więcej. Oprócz bogatych złóż  mineralnych, ...
Ciekawostki o Marku Grechucie
Marek Grechuta był jedną z największych indywidualności. Był prawdziwym artystą o wielu talentach: piosenkarza, poety, kompozytora, malarza, architekt ...
Ciekawostki o Saharze
Nazwa pustyni wywodzi się z języka arabskiego, gdzie słowo ṣaḥārā oznacza pustynie (rodzaj żeński w liczbie mnogiej). Przynajmniej przez kilka tysięcy ...
Ciekawostki o grzybach
Grzyby występują na całym świecie i rosną w szerokim zakresie siedlisk. Można je spotkać w ekstremalnych środowiskach, takich jak pustynie lub obszary ...
Ciekawostki o oryksie arabskim
Piękne białe antylopy o szlachetnej głowie i pięknych oczach z długimi lekko zakrzywionymi rogami. Znakomicie przystosowane do życia na pustyni w wyso ...

Podobne tematy

Ciekawostki o Białymstoku
Białystok to największe miasto w północno-wschodniej Polsce. Wyrosło i uzyskało prawa miejskie w 1692 roku. Tradycyjnie było jednym z wiodących ośrodk ...
Ciekawostki o Łodzi
Początki istnienia miasta Łodzi sięgają XV wieku, kiedy to król Władysław Jagiełło nadał jej prawa miejskie. Miasto było w posiadaniu biskupów kujawsk ...
Ciekawostki o Kazimierzu Dolnym
Kazimierz Dolny jest jednym z najbardziej urokliwych miast o charakterze turystyczno-wypoczynkowym w Polsce. Jest znany zarówno w kraju jak i za grani ...
Ciekawostki o Zakopanem
Swoją popularność i turystyczny charakter zyskało pod koniec XIX wieku. Już kilka dekad później było poważnym ośrodkiem turystycznym i sportowym. W l ...
Ciekawostki o Ołomuńcu
Ołomuniec leżący we wschodniej części Republiki Czeskiej jest pięknym, choć mało popularnym miastem. Jako stolica Moraw posiada bogatą historię, które ...
Ciekawostki o Płocku
Płock jest miastem leżącym w centralnej Polsce nad Wisłą. Jego pełna uroczysta nazwa, zgodnie z preambułą Statutu Miasta brzmi: Stołeczne Książęce Mia ...
Ciekawostki o Kaliningradzie
Kaliningrad jest stolicą i największym miastem Obwodu Kaliningradzkiego. Dawna niemiecka stolica Prus Wschodnich została przejęta i zrusyfikowana prze ...
Ciekawostki o Helsinkach
Helsinki to stolica i największe miasto Finlandii, trzecie co do wielkości miasto w krajach nordyckich. Jest najbardziej wysuniętą na północ stolicą p ...

Powiązane artykuły